Gugur di medan perang tidak bernilai bila niatnya mencari sebutan pemberani

أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ الْأَعْلَى قَالَ حَدَّثَنَا خَالِدٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ قَالَ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ قَالَتَفَرَّقَ النَّاسُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ فَقَالَ لَهُ قَائِلٌ مِنْ أَهْلِ الشَّامِ أَيُّهَا الشَّيْخُ حَدِّثْنِي حَدِيثًا سَمِعْتَهُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ أَوَّلُ النَّاسِ يُقْضَى لَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ثَلَاثَةٌ رَجُلٌ اسْتُشْهِدَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ قَاتَلْتُ فِيكَ حَتَّى اسْتُشْهِدْتُ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ قَاتَلْتَ لِيُقَالَ فُلَانٌ جَرِيءٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ تَعَلَّمَ الْعِلْمَ وَعَلَّمَهُ وَقَرَأَ الْقُرْآنَ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا قَالَ فَمَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ تَعَلَّمْتُ الْعِلْمَ وَعَلَّمْتُهُ وَقَرَأْتُ فِيكَ الْقُرْآنَ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنَّكَ تَعَلَّمْتَ الْعِلْمَ لِيُقَالَ عَالِمٌ وَقَرَأْتَ الْقُرْآنَ لِيُقَالَ قَارِئٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ حَتَّى أُلْقِيَ فِي النَّارِ وَرَجُلٌ وَسَّعَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَأَعْطَاهُ مِنْ أَصْنَافِ الْمَالِ كُلِّهِ فَأُتِيَ بِهِ فَعَرَّفَهُ نِعَمَهُ فَعَرَفَهَا فَقَالَ مَا عَمِلْتَ فِيهَا قَالَ مَا تَرَكْتُ مِنْ سَبِيلٍ تُحِبُّ قَالَ أَبُو عَبْد الرَّحْمَنِ وَلَمْ أَفْهَمْ تُحِبُّ كَمَا أَرَدْتُ أَنْ يُنْفَقَ فِيهَا إِلَّا أَنْفَقْتُ فِيهَا لَكَ قَالَ كَذَبْتَ وَلَكِنْ لِيُقَالَ إِنَّهُ جَوَادٌ فَقَدْ قِيلَ ثُمَّ أُمِرَ بِهِ فَسُحِبَ عَلَى وَجْهِهِ فَأُلْقِيَ فِي النَّارِ

اسان کي [محمد بن عبدالعالي] ٻڌايو، هن چيو؛ اسان کي [خالد] ٻڌايو، هن چيو؛ اسان کي [ابن جريج] ٻڌايو، هن چيو؛ اسان کي [يونس بن يوسف] ٻڌايو [سليمان بن يسار] کان، هن چيو؛ ماڻهو ابو هريره کان پري ويا، تڏهن شام جي ماڻهن مان هڪ ان کي چيو؛ اي شيخ، اسان کي ڪا حديث ٻڌاءِ جيڪا تو رسول الله ﷺ کان ٻڌي هئي؟! [ابو هريره] چيو؛ ها، مون رسول الله ﷺ کي چوندي ٻڌو آهي: 'قيامت جي ڏينهن سڀ کان پهريان ٽي ماڻهو فيصلو ڪندا، پهريون اهو شخص جيڪو شهيد ٿي مري ويو، پوءِ ان شخص کي آندو ويو، ان کي سندس رضا ڏيکاري وئي، پوءِ هن کي خبر پئي، الله ان کان پڇيو؛ تو ان سان ڇا ڪيو؟ ان شخص جواب ڏنو؛ مان توهان لاءِ وڙهندو آهيان جيستائين مان شهيد ٿي نه وڃان. الله فرمائي ٿو؛ تون ڪوڙ ڳالهائين ٿو، پر تون ان لاءِ وڙهندو آهين ته ٻڌايو وڃي. اهڙي طرح هڪ بهادر ماڻهو آهي، تنهنڪري چيو ويندو آهي ته. پوءِ ان شخص کي حڪم ڏنو ويو ته کڻي وڃي ۽ ان جي چهري کان ڇڪيو وڃي جيستائين ان کي دوزخ ۾ نه اڇلايو وڃي. ۽ هڪ ماڻهو جيڪو علم پڙهيو، ۽ ان کي سيکاريو ۽ قرآن پڙهيو، پوءِ ان شخص کي آندو ويو، ۽ ان کي ان جون نعمتون ڏيکاريون ويون، پوءِ هن کي خبر پئي. الله تعاليٰ ان کان پڇيو ته تو ان سان ڇا ڪيو؟ ان شخص جواب ڏنو ته مان علم پڙهان ٿو، ۽ ان کي سيکاريان ٿو ۽ تنهنجي ڪري مان قرآن پڙهان ٿو. الله تعاليٰ چوي ٿو ته تون ڪوڙ ڳالهائين ٿو، پر تون علم سکين ٿو ته جيئن چيو وڃي؛ هو هڪ نيڪ ماڻهو آهي، ۽ تون قرآن پڙهندو آهين ته جيئن چيو وڃي؛ هو هڪ سٺو پڙهندڙ هو، تنهن ڪري هن اهو چيو. پوءِ ان شخص کي حڪم ڏنو ويو ته کڻي وڃي ۽ ان جي چهري کان ڇڪيو وڃي جيستائين ان کي دوزخ ۾ نه اڇلايو وڃي. ۽ هڪ ماڻهو جنهن کي الله تعاليٰ پنهنجو رزق وڌايو، ۽ الله تعاليٰ ان کي هر قسم جو مال ڏنو، پوءِ ان شخص کي آندو ويو، ۽ ان کي ان جون نعمتون ڏيکاريون ويون، پوءِ هن کي خبر پئي. الله تعاليٰ ان کان پڇيو ته تو ان سان ڇا ڪيو؟ ان شخص جواب ڏنو؛ "ڪو به اهڙو رستو ناهي جيڪو توکي پسند هجي ۽ مان ان کي ڇڏي ڏيان." ابو عبدالرحمان چيو؛ مطلب ته مون کي ڪا اهڙي شيءِ خبر ناهي جيڪا توکي تمام گهڻي پسند هجي، جيستائين مان ان ۾ توهان جي ڪري سيڙپڪاري نه ڪريان. الله فرمائي ٿو؛ تون ڪوڙ ڳالهائين ٿو، پر ان لاءِ ته جيئن چيو وڃي ته؛ هو هڪ سخي ماڻهو هو، تنهن ڪري اهو چيو ويو. پوءِ ان شخص کي حڪم ڏنو ويو ته ان کي کڻي وڃي ۽ ان جي منهن کان ڇڪيو وڃي جيستائين ان کي دوزخ ۾ نه اڇلايو وڃي.