Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Եվ ինձ պատմեց [Աբդուլլահ բին Մուհամմադը], մեզ պատմեց [Աբդուր Ռազզակը], մեզ պատմեց, որ [Մամարը] [Այուբ աս-Սախտիյանիյից] և [Կասիր բին Կասիր բին Ալ-Մութալիբ բին Աբի Վադաահը] լրացնում են միմյանց [Սաիդ բին Ջուբեյրից], ասել է [Իբնու Աբբասը՝ ռադլիալլահու անհումա]. «Առաջին կինը, որը գոտի օգտագործեց, մարգարե Իսմայիլի մայրն էր։ Նա այն օգտագործեց Սառայի վրայի հետքերը հեռացնելու համար, ապա Իբրահիմը նրան տարավ իր որդու՝ Իսմայիլի հետ, որի մայրը դեռ կրծքով կերակրում էր նրան, մինչև որ Իբրահիմը նրանց երկուսին էլ դրեց Բեյթուլլահի՝ Քաաբայի մոտ՝ խրճիթում՝ Ալ-Մասջիդիլ Հարամի վերջում գտնվող զամզամի վրա։ Այդ ժամանակ Մեքքայում ոչ ոք չէր ապրում, և ջուր չկար։ Իբրահիմը նրանց երկուսին էլ դրեց այնտեղ և թողեց մի տեսակ պարկ՝ լի արմավով, և մի պարկ/գերիբա՝ լի ջրով»։ Այնուհետև Իբրահիմը գնաց նրանց երկուսին էլ թողնելու։ Այսպիսով, Իսմայիլի մայրը հետևեց նրան և ասաց. «Օ՜, Իբրահիմ, ո՞ւր ես ուզում գնալ։ Դու՝ թեգա, մեզ թողե՞լ ես այս հովտում, որտեղ մարդ չկա և ոչինչ չկա»։ Իսմայիլի մայրը բազմիցս կրկնում էր իր հարցը, մինչև որ վերջապես Իբրահիմը այլևս չնայեց նրան։ Վերջապես Իսմայիլի մայրը հարցրեց. «Աստված հրամայե՞լ է քեզ անել այս ամենը»։ Իբրահիմը պատասխանեց. «Այո»։ Իսմայիլի մայրն ասաց. «Այդ դեպքում Ալլահը մեզ չի լքի»։ Այնուհետև Իսմայիլի մայրը վերադարձավ, և Իբրահիմը շարունակեց իր ճանապարհը, մինչև որ հասավ մի բլրի, և մարդիկ այլևս չէին կարողանում տեսնել նրան։ Իբրահիմը դեմքով դեպի Քաաբան կանգնեց և մի քանի աղոթքով աղոթեց նրանց համար՝ բարձրացնելով երկու ձեռքերը, ասելով. «Ռաբբի, ես իմ սերունդներից մի քանիսին տեղադրել եմ Քո մաքրագործված տան մոտ գտնվող մի հովտում, որտեղ բույսեր չկան», մինչև որ այն հասավ, թող նրանք երախտապարտ ծառաներ լինեն, -QS Իբրահիմ, այա 37։ Այնուհետև Իսմայիլի մայրը սկսեց կրծքով կերակրել իր որդուն և խմել տրամադրված ջրից, մինչև որ երբ գերիբայի ջուրը վերջացավ, նա ծարավացավ, ինչպես նաև իր որդին։ Այնուհետև նա նայեց Իսմայիլին՝ երեխային, որը ծեծում էր, կամ նա խմբագրված ասաց. «Գլորվում է գետնին»։ Այնուհետև Հաջարը հեռացավ Իսմայիլից և չկարողացավ տեսնել նրա վիճակը։ Այսպիսով, նա եկավ Շաֆա բլրի մոտ, որը իրեն ամենամոտ լեռանն էր։ Նա կանգնեց այնտեղ և նայեց դեպի հովիտ՝ հույս ունենալով այնտեղ մարդկանց տեսնել, բայց նա ոչ մեկին չտեսավ։ Այսպիսով, նա իջավ Շաֆա բլրից և երբ հասավ հովիտ, բացեց իր հագուստի ծայրը և ջանասիրաբար ջանաց, ինչպես մի մարդ, որը դժվարությամբ է պայքարում, մինչև որ կարողացավ անցնել հովիտով և հասավ Մարվա բլրին, կանգնեց այնտեղ՝ նայելով, թե արդյոք այնտեղ որևէ մեկը կա, բայց ոչ մեկին չտեսավ: Նա դա արեց յոթ անգամ՝ Շաֆա և Մարվա բլուրների միջև: Իբնու Աբբասը, թող Աստված օրհնի նրան և խաղաղություն տա նրան, ասաց. «Մարգարեն, թող Աստծո աղոթքներն ու խաղաղությունը լինեն նրա վրա, ասաց. «Սա այն սայիան է, որը պետք է անեն այն մարդիկ, ովքեր Հաջ են կատարում այդ երկու բլուրների միջև»: Երբ նա Մարվայի գագաթին էր, լսեց մի ձայն, ապա սրտում ասաց. «Լռիր», ինչը Հաջարը նկատի ուներ, որ ինքն է: Ապա փորձեց լսել այն, ապա կրկին լսեց ձայնը, ուստի ասաց. «Դու բարձրացրել ես քո ձայնը, եթե ուզում էիր օգնություն խնդրել»: Պարզվեց, որ ձայնը հրեշտակի՝ Ջիբրիլ Ալեյհիսսալամի ձայնն էր, որը գտնվում էր զամզամի մոտ, ապա Ջիբրիլը կրունկով քերեց ջուրը, կամ ասաց նա՝ թևերով, մինչև ջուրը դուրս եկավ։ Իսմայիլի մայրը սկսեց ձեռքերով ջրամբարներ պատրաստել այսպես՝ ջուրը վերցնել և լցնել գերիբայի մեջ, մինչդեռ ջուրը շարունակում էր արագ հոսել վերցնելուց հետո։ Իբնու Աբբասը, թող Աստված օրհնի նրան և խաղաղություն տա նրան, ասաց. «Մարգարեն, թող Աստված օրհնի նրան և խաղաղություն տա նրան, ասաց. «Թող Աստված ողորմի Ումմ Իսմայիլին՝ Սիթի Հաջարին, որովհետև եթե նա լքի զամզամը», կամ նրա խոսքերով՝ «եթե նա անմիջապես ջուր չհավաքի, զամզամի ջուրը անպայման կդառնա հոսող ջուր»։ Վերջապես նա կարողացավ ջուր խմել և կրկին կերակրել որդուն։ Այդ ժամանակ հրեշտակն ասաց նրան. «Մի՛ վախեցիր լքված լինելուց, որովհետև սա Աստծո տունն է, որը կկառուցեն այս որդին և նրա հայրը, և իսկապես Աստված չի կորցնի իր ծառային»։ Այդ ժամանակ Քաաբան՝ Ալլահի տունը, գտնվում էր գետնից մի փոքր բարձր՝ որպես փոքրիկ բլուր, որը, երբ ջրհեղեղ էր լինում, քայքայվում էր աջ և ձախ կողմերից։ Իսմայիլի մայրը՝ Հաջարը, շարունակեց այդպես ապրել մինչև այն պահը, երբ Ջուրհում ցեղից կամ Ջուրհում ընտանիքից մի խումբ մարդիկ, որոնք եկել էին Կադաա բլրի արահետից, անցան կողքով և կանգ առան Մեքքայից ներքև, երբ տեսան մի թռչուն, որը թռչում էր շրջանաձև։ Նրանք բացականչեցին. «Այս թռչունը պետք է պտտվի, որովհետև այն պտտվում է ջրի շուրջ, չնայած մենք հաստատ գիտենք, որ այս հովտում ջուր չկա»։ Վերջապես նրանք մեկ կամ երկու մարդ ուղարկեցին, որոնք արագ վազեցին, և պարզվեց, որ ջուր են գտել։ Նրանք վերադարձան և հայտնեցին ջրի գոյության մասին, ապա հասան ջրի մոտ։ Նա ասաց. «Այդ ժամանակ Իսմայիլի մայրը ջրի մոտ էր»։ Նրանք ասացին նրան. «Թույլ կտա՞ս մեզ կանգ առնել և միանալ քեզ այստեղ»։ Իսմայիլի մայրն ասաց. «Այո, բայց դու իրավունք չունես ջուր ունենալու»։ Նրանք ասացին. «Լավ»։ Իբն Աբբասը, ռադիյալլահուն անհուման, ասել է. «Մարգարեն (խաղաղություն և օրհնություն լինի նրան) ասել է. «Իսմայիլի մայրը գոհ էր այս իրադարձությունից, քանի որ նրա հետ ապրող մարդիկ կային»։ Վերջապես նրանք հաստատվեցին այնտեղ և սուրհանդակ ուղարկեցին իրենց ընտանիքի մոտ՝ հրավիրելու նրանց միասին ապրելու այնտեղ»։ Երբ նրանց ընտանիքները հաստատվեցին Հաջարի մոտ, և Իսմայիլը մեծացավ, նա նրանցից արաբերեն սովորեց՝ դառնալով նրանց մեջ ամենաարժեքավոր և ամենահրաշալի մարդը։ Այնուհետև Իսմայիլը մեծացավ և դարձավ երիտասարդ, որին նրանք սիրում էին։ Մեծանալուց հետո նրանք ամուսնացրին Իսմայիլին իրենցից մեկի հետ, և շուտով Իսմայիլի մոր մահից հետո Իբրահիմը եկավ իմանալու, թե ինչ է նա թողել, բայց չգտավ Իսմայիլին։ Իբրահիմը հարցրեց Իսմայիլի կնոջը Իսմայիլի մասին։ Նրա կինը պատասխանեց. «Նա մեզ համար ապրուստ է վաստակելու»։ Այնուհետև Իբրահիմը հարցրեց նրանց կյանքի և հանգամանքների մասին։ Իսմայիլի կինը պատասխանեց. «Մենք շատ չարիքներ ենք տեսել, և մեր կյանքը նեղ է ու լի ծանր տառապանքներով»։ Իսմայիլի կինը բողոքեց Իբրահիմին ամուսնու հետ ապրած կյանքից։ Իբրահիմն ասաց. «Հետագայում, երբ քո ամուսինը գա, փոխանցիր իմ ողջույնները և ասա, որ փոխի իր տան դուռը»։ Երբ Իսմայիլը եկավ, նա ինչ-որ բան զգաց և հարցրեց կնոջը. «Ձեզ մոտ ինչ-որ մեկը եկե՞լ է»։ Կինը պատասխանեց. «Այո։ Ավելի վաղ մեզ մոտ եկավ այսինչ վիճակում գտնվող մի ծերունի և հարցրեց քո մասին, ես բացատրեցի, և նա հարցրեց ինձ մեր կենսապայմանների մասին, և ես բացատրեցի, որ ես ապրում եմ դժվարությունների և տառապանքների մեջ»։ Իսմայիլը հարցրեց. «Այդ մարդը ձեզ ինչ-որ բանի մասին լուր տվե՞լ է»։ Կինը պատասխանեց. «Այո։ Նա հրամայեց ինձ փոխանցել իր ողջույնները քեզ և ասաց, որ փոխես քո տան դուռը»։ Իսմայիլն ասաց. «Նա իմ հայրն է, և իսկապես նա հրամայել է ինձ բաժանվել քեզանից, այնպես որ վերադարձիր քո ընտանիքին»։ Այսպիսով, Իսմայիլը բաժանվեց կնոջից։ Այնուհետև Իսմայիլը ամուսնացավ մարդկանցից մեկ այլ կնոջ հետ, ապա Իբրահիմը կրկին լքեց նրանց որոշ ժամանակով, որքան Ալլահը կամենում էր, և դրանից հետո նա վերադարձավ նրանց մոտ, բայց չգտավ Իսմայիլին, մինչև որ վերջապես գնաց Իսմայիլի կնոջ մոտ և հարցրեց նրան Իսմայիլի մասին: Նրա կինը պատասխանեց. «Նա մեզ համար ապրուստ է վաստակելու»: Այնուհետև Իբրահիմը կրկին հարցրեց. «Ինչպե՞ս ես»: Նա հարցրեց Իսմայիլի կնոջը նրանց կյանքի և կենսապայմանների մասին: Նրա կինը պատասխանեց. «Մենք միշտ լավ առողջություն ունենք և բավարարված ենք»: Իսմայիլի կինը գովաբանեց Ալլահին: Իբրահիմը հարցրեց. «Ի՞նչ է քո ուտելիքը»: Իսմայիլի կինը պատասխանեց. «Միս»: Իբրահիմը կրկին հարցրեց. «Ի՞նչ ես խմում»: Իսմայիլի կինը պատասխանեց. «Ջուր»: Այսպիսով, Իբրահիմը աղոթեց. «Օ՜, Ալլահ, օրհնիր նրանց իրենց մսով և ջրով»: Մարգարեն, Ալլահը օրհնի և տա նրանց խաղաղություն, ասաց. «Այդ ժամանակ Մեքքայում հացահատիկ չկար, և եթե լիներ, Իբրահիմը կաղոթեր դրա համար»: Նա ասաց. «Եվ Իբրահիմի մսի և ջրի մասին աղաչանքից ոչ ոք չգանգատվեց, բացի Մեքքայի բնակիչներից, երբ նրանք միայն միս և ջուր գտան»։ Այնուհետև Իբրահիմն ասաց. «Երբ քո ամուսինը գա, փոխանցիր նրան իմ ողջույնները և հրամայիր նրան ամրացնել իր տան դուռը»։ Երբ Իսմայիլը եկավ, նա ասաց. «Ձեզ մոտ ինչ-որ մեկը եղե՞լ է»։ Նրա կինը պատասխանեց. «Այո։ Մեզ մոտ եկավ շատ գեղեցիկ տեսքով մի ծերունի»։ Նրա կինը հիացավ Իբրահիմով։ Նա հարցրեց ինձ քո մասին, ես բացատրեցի, ապա նա հարցրեց մեր կենսապայմանների մասին, ես պատասխանեցի, որ լավ վիճակում եմ»։ Իսմայիլը հարցրեց. «Այդ մարդը քեզ որևէ բանի մասին լուր տվե՞լ է»։ Նրա կինը պատասխանեց. «Այո։ Նա հրամայեց ինձ փոխանցել իր ողջույնները քեզ և հրամայել պաշտպանել քո տան դուռը»։ Իսմայիլն ասաց. «Նա իմ հայրն է, և դուռը դու ես։ Նա հրամայեց ինձ պաշտպանել քեզ»։ Այնուհետև Իբրահիմը որոշ ժամանակով հեռացավ նրանցից, ինչպես Ալլահը կամեցավ, ապա վերադարձավ, երբ Իսմայիլը իր նետը դրեց Զամզամի մոտ գտնվող մի ծառի տակ։ Երբ նա տեսավ նրան, անմիջապես մոտեցավ նրան և արեց այնպես, ինչպես վայել է հորը որդուն և որդուն հորը, ապա ասաց. «Օ՜, Իսմայիլ, Ալլահը ինձ հրաման է տվել»: Իսմայիլն ասաց. «Արա՛ այն, ինչ քո Տերն է հրամայել»: Իբրահիմը կրկին հարցրեց. «Կօգնե՞ս ինձ»: Իսմայիլն ասաց. «Այո՛, ես կօգնեմ քեզ»: Իբրահիմն ասաց. «Աստված ինձ հրամայել է տուն կառուցել այս վայրում»: Իբրահիմը մատնացույց արեց մի տեղ, որը մի փոքր ավելի բարձր էր, քան շրջակայքը: Պատմողն ասաց. «Այդ տեղից երկուսը բարձրացրին տան հիմքը, Իսմայիլն աշխատեց քարերը տանելով, մինչդեռ Իբրահիմը դասավորեց դրանք՝ կառուցելով այն, մինչև որ շենքը բարձրացավ, Իսմայիլը եկավ քարը տանելով և դրեց այն, որպեսզի Իբրահիմը բարձրանա դրա վրա, մինչդեռ Իսմայիլը տվեց քարերը»: Երկուսն էլ աշխատեցին՝ ասելով աղաչանքի խոսքեր. «Մեր Տեր, ընդունիր մեզանից գործերը, իսկապես Դու Ամենալսողն ես, Ամենագետը»: Նրանք երկուսն էլ շարունակեցին կառուցել, մինչև որ շրջապատեցին Ալլահի տունը, և երկուսն էլ շարունակեցին կարդալ աղոթքը. «Մեր Տեր, ընդունիր մեզանից գործերը, իսկապես Դու ամեն ինչ լսող ես, ամենագետ»: (Ալ-Բաքարա 127)