Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Asin sinabihan ako ['Abdullah bin Muhammad] sinabihan kami ['Abdur Razzaq] sinabihan kami [Ma'mar] gikan ki [Ayyub as-Sakhtiyaniy] asin [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib binAbi Wada'ah] an lambang saro na nagkokomplemento sa lambang saro gikan ki [Sa'id bin Jubair] nagsabi [Ib 'Abballahhumad]; 'An enot na babae na nagsulot nin sinturon iyo an ina ni Propeta Isma'il 'Alaihissalam. Ginamit niya ini tanganing haleon an mga bakas ni Sarah, dangan kinua siya ni Ibrahim 'Alaihissalam asin an saiyang aking lalaki na si Isma'il, na an ina nagpapasuso pa saiya kan panahon na idto, sagkod na ibinugtak sindang duwa ni Ibrahim 'Alaihissalam harani sa Baitullah - an Kaaba - sa sarong payag sa ibabaw kan Zamzam sa poro kan Grands Moque. Kan panahon na idto sa Mecca mayo nin nag-eerok duman asin mayo nin tubig. Ibinugtak sindang duwa ni Ibrahim duman asin nagwalat nin sarong klase nin sako na may laog na petsa asin sarong bag/geriba na pano nin tubig. Dangan nagduman si Ibrahim tanganing bayaan sindang duwa. Kaya sinundan siya ni Mrs. Isma'il asin nagsabi; 'O Ibrahim, saen mo gustong magduman? Igwa ka daw nin puso- na bayaan kami sa kababan na ini na mayo nin tawo asin mayo man lamang'. Si Mrs. Isma'il padagos na nag-uutro kan saiyang hapot nin paorootro sagkod na sa katapustapusi dai na siya binalikan ni Ibrahim. Sa katapustapusi naghapot an ina ni Isma'il; 'Si Allah daw an nagboot saimo sa gabos na ini?'. Nagsimbag si Ibrahim: 'Iyo'. Sabi ni Mrs. Isma'il; 'Dangan dai kita papabayaan ni Allah'. Dangan nagbalik an ina ni Isma'il asin nagpadagos si Ibrahim sa saiyang pagbaklay sagkod na kan makaabot siya sa sarong bulod asin dai na siya nahihiling kan mga tawo, si Ibrahim nag-atubang sa Kaaba asin namibi para sa sainda na may nagkapirang sentensya nin pamibi sa paagi nin pag-itaas kan duwang kamot, na nagsasabi: 'Rabbi, -'tunay nanggad, ibinugtak ko an nagkapira sa sakong mga gikan sa sarong kababan na dai pa naharani sa saimong harong sagkod na sinda nag-abot - tanganing - lugod sinda magin mapagpasalamat na surugoon - - QS Ibrahim bersikulo 37. Dangan an ina ni Isma'il nagpoon na magpasuso sa saiyang aki asin mag-inom sa suplay nin tubig sagkod na kan maubos an tubig sa geriba napapaha siya asin siring man an saiyang aki. Dangan hiniling niya si Isma'il an omboy na nagtitios, o sinabi niya sa editoryal: 'Nagliligid sa daga'. Dangan binayaan ni Hajar si Isma'il asin dai niya natios na mahiling an saiyang kamugtakan. Kaya nagduman siya sa Shafaa Hill bilang an bukid na pinakaharani saiya. Nagtindog siya duman asin nag-atubang sa kababan sa paglaom na makahiling nin mga tawo duman alagad mayo siyang nahiling. Kaya nagbaba siya hale sa bulod nin Shafaa asin kan makaabot siya sa kababan pinalukot niya an gilid kan saiyang mga gubing asin nagtrabaho nin maigot siring sa sarong tawo na mahigos na naghihingoha sagkod kan siya nakaagi sa kababan asin nakaabot sa bulod nin Marwah dangan nagtindog duman na naghihiling kun igwa nin tawo duman alagad mayo siyang nahiling na siisay man. Ginibo niya ini nin pitong beses - sa pag-ultanan kan mga bulod kan Safa asin Marwah -. Si Ibn 'Abbas lugod na maogma si Allah saiya nagsabi; An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsabi: 'Iyan an sa'iy na dapat gibohon kan mga tawo - na naggigibo kan Hajj - sa pag-ultanan kan duwang bulod'. Kan yaon na siya sa alitoktok kan Marwah, may nadangog siyang boses, dangan nagsabi siya sa sadiri niya, ‘Tuninong ka’, na boot sabihon ni Hajar mismo. Dangan nagprobar siyang magdangog asin nadangog niya giraray an boses kaya nagsabi siya; 'Itinaas mo an saimong boses kun ika nagtuyo na maghagad nin tabang'. Nagluwas na an boses iyo an boses nin sarong anghel - si Jibril 'Alaihissalam- na yaon sa harani ni Zamzam, dangan si Jibril nag-alog kan tubig gamit an saiyang bool' o siya nagsabi; gamit an mga pakpak kaini sagkod na an tubig magluwas na nagbubulos. Si Mrs. Isma'il nagpoon na maggibo nin mga reservoir nin tubig gamit an saiyang mga kamot arog kaini, arin na baga an pagkua nin tubig asin pagbugtak kaini sa geriba, mantang an tubig padagos na nagbubulos nin marikas pagkatapos na makua.' Si Ibn 'Abbas lugod na maogma si Allah saiya nagsabi; An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsabi: 'Maherak lugod si Allah ki Umm Isma'il - Siti Hajar- karen a kun babayaan niya si Zamzam' o Sabi niya: 'Kun dai niya tulos tipunon an tubig, an tubig kan Zamzam siguradong magigin tubig na nagbobolos'. Sa katapustapusi nakainom na siya nin tubig asin nakapasuso giraray sa saiyang aki. Dangan an anghel nagsabi saiya: 'Dai ka matakot na mabayaan huli ta uya an harong ni Allah, na itutugdok kan aking ini asin kan saiyang ama asin totoo na dai sasayangon ni Allah an Saiyang surugoon'. Kan panahon na idto, an Baitullah Kaaba nakaposisyon na medyo halangkaw gikan sa daga na garo sarong sadit na bulod, na kun mag-abot an mga baha mauubos gikan sa too asin wala na lado. An ina ni Isma'il, si Hajar, padagos na namuhay nin arog kaiyan sagkod na an sarong grupo nin mga tawo gikan sa tribong Jurhum o pamilyang Jurhum nag-abot hale sa ruta kan bulod nin Kadaa' asin nagpondo sa ibaba kan salog hale sa Mecca kan sinda makahiling nin sarong gamgam na naglalayog sa palibot. Nagkurahaw sinda; ‘An gamgam na ini siguradong naglilibot-libot ta naglilibot ini sa tubig dawa ngani aram tang sigurado na mayo nin tubig sa kababan na ini. Sa katapustapusi nagpadara sinda nin saro o duwang tawo na marikas na nagdalagan asin garo baga nakakua sinda nin tubig. Nagbalik sinda asin nagbareta kan presensya nin tubig dangan nag-abot sinda sa tubig. Sabi niya: 'Kan panahon na idto si Mrs. Isma'il harani sa tubig'. Nagsabi sinda saiya; 'Tutugutan mo daw kaming maghapit tanganing mag-iba saimo digdi?'. Sabi ni Mrs. Isma'il; 'Iyo pwede pero mayo kang deretso na magkaigwa nin tubig'. Sabi ninda; 'Okay'. Si Ibn 'Abbas lugod na maogma si Allah saiya nagsabi; An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsabi: 'An ina ni Isma'il nagin maogma sa pangyayaring ini huli ta igwa nin mga tawong nakaistar kaiba niya'. Sa katapustapusi nag-erok sinda duman asin nagpadara nin mga sugo sa saindang mga pamilya tanganing imbitaran sindang mag-erok duman na magkaibanan.' Kan an saindang mga pamilya nakaistar kaiba si Hajar asin si Isma'il hoben pa, nakanuod siyang magtaram nin Arabiko sa sainda, asin nagin pa ngani an pinakamahalaga asin pinakamahiwason na tawo sa sainda. Dangan si Isma'il nagdakula na sarong hoben na lalaki na nagustuhan ninda. Kan sinda nagdakula na, inagom ninda si Isma'il sa sarong babae hale sa sainda asin dai nahaloy nagadan an ina ni Isma'il. Kan huri, nag-abot si Ibrahim pakatapos na mag-agom si Isma'il tanganing aramon kun ano an saiyang nawalat alagad dai niya nakua si Isma'il. Hinapot ni Ibrahim an agom ni Isma'il manungod ki Isma'il. Nagsimbag an saiyang agom; 'Yaon siya sa harayo tanganing naghahanapbuhay para sa samo. Dangan naghapot si Ibrahim manongod sa saindang buhay asin kamugtakan. Nagsimbag an agom ni Isma'il; 'Dakul kaming naeksperyensiyahan na karatan asin an samong buhay piot asin pano nin dakulang pagtios'. An agom ni Isma'il nagreklamo ki Ibrahim manungod sa buhay na saindang pig-iistar kan saiyang agom. Sabi ni Ibrahim; 'Sa huri, pag-abot kan saimong agom, ipaabot mo an sakong pagbati asin sabihan mo siya na salidahan an pinto kan saiyang harong.' Pag-abot ni Isma'il may namatean siya kaya hinapot niya an saiyang agom; 'May nagdigdi saimo?'. Nagsimbag an saiyang agom; 'Iyo. Kaidto may sarong gurang na arog kaini sa sitwasyon na ini na nagdulok samo tapos naghapot siya tungkol saimo tapos nagpaliwanag ako asin hinapot niya ako manungod sa sitwasyon kan buhay mi kaya nagpaliwanag ako na nabubuhay ako sa kapagalan asin pagtios'. hapot ni Isma'il; 'An tawong iyan nagtao saimo nin mensahe manungod sa sarong bagay?'. Nagsimbag an saiyang agom; 'Iyo. Pinagbotan niya akong ipaabot saimo an saiyang mga pangungumusta asin sinabihan ka na salidahan mo an pintoan kan saimong harong.' Sabi ni Isma'il; 'Siya an sakuyang ama asin totoong pinagbotan niya ako na idiborsyo ka tanganing makabalik ka sa saimong pamilya'. Kaya idiniborsio ni Isma’il an saiyang agom. Dangan si Isma'il nag-agom giraray nin saro pang babae gikan sa mga tawo, dangan si Ibrahim naghale giraray, na binayaan sinda sa laog kan panahon na gusto ni Allah asin pagkatapos kaiyan nagbalik siya tanganing sabaton sinda, alagad dai niya nakua si Isma'il sagkod na sa katapustapusi nagduman siya sa agom ni Isma'il asin hinapot siya manungod ki Isma'il. Nagsimbag an saiyang agom; 'Naghahanap-buhay siya para sato. Dangan naghapot giraray si Ibrahim; 'Kumusta kamo'. Hinapot niya an agom ni Isma'il manungod sa saindang buhay asin kamugtakan sa pagbuhay. Nagsimbag an saiyang agom; 'Kami pirming marahay asin igo'. An agom ni Isma'il nag-omaw ki Allah. hapot ni Ibrahim; 'Ano an kinakakan mo? '. Nagsimbag an agom ni Isma'il; 'Karne'. naghapot giraray si Ibrahim; 'Ano an saimong iniinom? '. Nagsimbag an agom ni Isma'il; 'Tubig'. Kaya si Abraham namibi: 'O Allah, bendisyunan mo sinda sa saindang laman asin tubig'. An Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam nagsabi: 'Kan panahon na idto mayo nin tipasi sa Mecca asin kun igwa, si Ibrahim namibi para kaini'. Sabi niya; 'Asin gikan sa pamibi ni Abraham manungod sa karne asin tubig, mayo nin siisay man apuera sa mga tawo sa Mecca an nagreklamo kun an gabos na nakua ninda karne asin tubig'. Dangan sinabi ni Ibrahim; 'Pag-abot kan saimong agom, ipaabot mo saiya an sakong mga pangungumusta asin pagbotan mo siyang pakusugon an pintoan kan saiyang harong.' Kan mag-abot si Isma'il, sinabi niya: 'May nagdigdi saimo?'. Nagsimbag an saiyang agom; 'Iyo. Ngunyan pa sana sarong gurang na lalaki na magayon an itsura an nagdigdi sa samo'. An saiyang agom naghanga ki Ibrahim. Hinapot niya ako tungkol saimo so nag explain ako tapos hinapot niya ako tungkol sa estado kan buhay ta kaya sinimbag ko na ayos lang ako'.'. hapot ni Isma'il; 'An tawong iyan nagtao saimo nin mensahe manungod sa sarong bagay?'. Nagsimbag an saiyang agom; 'Iyo. Pinagbotan niya akong ipaabot saimo an saiyang mga pangungumusta asin sinabihan ka na idepensa an mga pintoan kan saimong harong.' Sabi ni Isma'il; 'Siya an sakuyang ama asin an pinto na pinag-oolayan iyo ika. Pinagbotan niya akong idepensa ka'. Dangan binayaan giraray sinda ni Ibrahim sa laog nin sarong panahon siring sa kabotan ni Allah, dangan nagbalik pagkatapos kaiyan kan ibugtak ni Isma'il an saiyang pana sa irarom nin sarong kahoy harani sa Zamzam. Kan mahiling niya ini, tulos siyang nagrani saiya asin nag-akto siring sa sarong ama sa saiyang aki asin sarong aking lalaki sa saiyang ama dangan siya nagsabi; 'O Isma'il, si Allah nagboot sako nin sarong pagboot'. Sabi ni Isma'il; 'Gibohon an ipinagboot kan saimong Rabb'. Sabi giraray ni Ibrahim; Tatabangan mo daw ako?'. Sabi ni Isma'il; 'Iyo tatabangan taka'. Sabi ni Ibrahim; 'Si Allah nagboot sako na magtogdok nin harong sa lugar na ini'. Itinuro ni Ibrahim an sarong lugar na medyo halangkaw kumpara sa palibot.' An parasaysay nagsabi; 'Hale sa lugar na idto sindang duwa an nagtindog kan mga pundasyon kan Baitullah, si Isma'il nagtrabaho sa pagdara kan mga gapo mantang si Ibrahim nagbugtak kaini - nagtogdok kaini - sagkod na kan an edipisyo halangkaw na, si Isma'il nag-abot na may darang gapong ini dangan ibinugtak ini para ki Ibrahim tanganing siya makasakat sa ibabaw kaini mantang si Isma'il nagtatao kan mga gapo.' Pareho sindang nagtrabaho mantang nagsasabi kan pamibi; -'Samuyang Rabb, akoa an -pagkaherak- hale sa samo, totoong Ika an Nakadadangog asin Nakaaaram kan Gabos'. An duwa sainda padagos na nagtogdok sagkod na pinalibotan ninda an Baitullah asin pareho sindang nagpadagos sa pag-awit nin mga pamibi; -'Samuyang Rabb, akoa an -pagkaherak- hale sa samo nanggad na Ika an Gabos-Nadadangog asin Gabos-Nakakaaram'-. -QS. Albaqarah 127-.