Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Kuru shiye wuro gulzəna ['Abdullah bin Muhammad] andero gulzəna ['Abdur Razzaq] andero gulzəna [Ma'mar] na [Ayyub as-Sakhtiyaniy] kuru [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib binAbi Wada'ah] kamanza'a banazayin na [Sair Rabballa] 'kam]; 'Kamu buro salakbe belt sǝkǝna dǝ shima yanzǝ Nabi Isma'il Alaihissalam ye. Shiye faidatə awo Sarah ye fəlezəna dəga sutuluwuna, daji Ibrahim Alaihissalam ye sha tadanzə Isma'il'a gozəna, shi do yanzəye shiro nji njizəyinma loktudən, hatta Ibrahim Alaihissalam ye sandiya indiso batau Baitullah - Kaaba - yen suro njim kurayen kəla Zamzam Mouduyen dareram saa 1900 yen gənawono. Loktudən Makkalan nduma napsənyi kuru nji ba. Ibrahimye sandi indidə nadən gənazə kuru ngərəwu jili laa suronzən dates-a kuru ngərəwu/geriba nji-a kolzəna. Daji Ibrahimye sandi indidəga kolzəna. Daji Mrs. Isma’il ye shiga jasha’a kuru wono; ‘Ya Ibrahim, ndaro lejin? Shi -karǝgǝnzǝ mbeji- andeya koltǝro suro zǝrǝgǝ adǝben na amso ba kuru abima bawo'. Mrs. Isma'il ye koronzə waltə-waltə sədin hatta dareram lan Ibrahim ye shiga waltə wuzənyi. Dareram lan Isma’il ye yanzǝye ciworo; 'Shi Allahye nyiro awowa anyi sammaso amrzəna?'. Ibrahimbe ja’awu: ‘Aa’. Mrs Isma’il ye wono; 'Daji Allah andega koljinba'. Daji yanzə Isma’ilbe waltə kuru Ibrahimye bəlawurozə gozə kowono hatta sa kəla kauyen nazənadən kuru amsoye shiga kururo walzanyi, Ibrahimye Kaabadəga wuzə kuru sandiro jimla sala kadaben musko indiso hafsəgə, wono: ‘Rabbi, -’haiyaro, wuye Yoscendants laa suro zərəgənyiben gənazənyi. fato' - hatta sandiye - cidawu ngǝlaro walzayin - - QS Ibrahim aya 37. Daji yanzǝ Isma'ilbe tadanzǝro nji gǝnatǝ badiwono kuru nji suro geribaben dagǝna dǝro nji tǝragǝna kuru tadanzǝye tǝragǝna. Daji Isma'il tada do ngǝnǝptin dǝga wuzǝna, au shiye wono: 'Cidilan gǝrjin'. Daji Hajar ye Isma'il'a kolzəna kuru raksə kəlanzə'a kururo raksənyi. Daji shiye Shafaa Hill ro lewono shidə kawu shiro karəngəwo. Shiye surodən dazə kuru zərəgədəga wuzəna təma amso nadən kururo amma nduma surunyi. Daji shiye kəla kau Shafaaben cizə kuru sa shiye zərəgədəro nazənadən shiye fərtə kazəmuwanzəbedə fəlezə kuru zauro cidazəna futu kam zauro ngənəwujin yeyi hatta loktu shiye suro zərəgəben kozəna kuru sa shiye zərəgə Marwahbedəro nazənadən daji nadən dazə kam mbejiro kururo amma shiye kurunyi. Shiye awo adəga loktu tulurro sədəna - kate kau Safa-a Marwah-ayen -. Ibn Abbas Allah shiga sǝrawuna wono; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye wono: ‘Shima sa’iy do amsoye - sandi do Hajj sadinma - kate kau indiye lan sadin ma’. Sa shiye sami Marwahben dazənadən, kowo laa fanzəna, daji shiye kəlanzəro 'Be quiet' wono, shi Hajardə kəlanzəro maananzə. Daji shiye kǝrǝntǝro ngǝnǝktǝna kuru shiye waltǝ kowo dǝga sǝbandǝna dǝro shiye wono; 'Nyiye kowonǝm hafsǝna nyiye bana mǝradǝnǝmma'. Futu fǝlezǝnadǝ shi kowodǝ kowo malayyabe - Jibril 'Alaihissalam- shido Zamzam karǝngǝn, daji Jibrilbe njidǝga sǝrǝnno sǝrǝna' au shiye wono; wings nzǝ lan hatta nji dǝ gǝrjin. Mrs. Isma'il ye muskonzən nji gənatə badiwono, maananzə nji gozə geriba ro yiko, kuru njidə duwaro suluwin ngawo gotənayen.' Ibn Abbas Allah shiga sǝrawuna wono; Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam wono: ‘Allah Ummu Isma’il - Siti Hajar- karen ro kanjimarinzə fəlezə a shiye Zamzam tilonzǝ koljiya' au Shiye wono: 'Shiye njidǝga tǝnyiro sǝbandǝnyiro waljiya, nji Zamzambedǝ tawadǝro nji sǝgayinro waljin'. Dareram lan shiye nji sǝna kuru waltǝ tadanzǝro nji sǝna. Daji malayyadəye shiro wono: 'Wande shiga koltəro riyitənyi dalildə shima fato Allahbewo, shidəwo tada adə-a baanzə-aye garzayinma kuru haiyaro Allahye cidanzəga basarjinba'. Loktu shimadən, shi Baitullah Kaabadə cididən zaumaro samilan kara alama kawu gana yeyi, shidəwo njiye fəlangjiya shiti kəmburam-a wofila-a lan fəlangjin. Ya Isma'ilbe, Hajar, adəgailan kənəngatə gozə kowono hatta am jili Jurhumbe au fato Jurhumbedə diwal kau Kadaa'ben isa kuru cidiya Makkaben dazana sa ngudo laa fəlejin surunadən. Sandiye gǝrzayin; ‘Ngudo adə mburo walzəna njidəga korjin dalildə shima suro zərəgə adəyen nji bawo tawadəro notəna yaye. Daryedə am fal au indi zuza duwaro kaza kuru alamaram nji sowondin. Sandiye walta nji mbejiro hawarzana kuru njidəro isa. Shiye wono: 'Loktudən Mrs. Isma'ildə njidə karəngəlan kara'. Sandiye shiro gulzana; 'Andeya kollǝm nyiro kǝla kǝlnyen?'. Mrs Isma’il ye wono; 'Aa raknǝm amma hakkinǝm njibe ba'. Sandiye gulzana; 'Yo'. Ibn Abbas Allah shiga sǝrawuna wono; Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye wono: ‘Ya Isma’il ye awo adə wakazəna dəro kəji fanzəna dalil am shilan dasayin mbeji nankaro’. Daryedə nadən napsana kuru yallanzaro manəmma zuza sandiya nadən naptəro bowoza.' Sokku yallanza Hajar-a Isma'il-a lan napsanadən, shiye sandilan təlam Arabicbe səliwo, kuru kam zauro darajaa kuru zauro ajabbaro wallono. Daji Isma'ildə kam gana laa sandiya saragənaro wallono. Sa wurazanadən, Isma'il'a kamu laa sandilan nya'ada kuru ngawo loktu gana laayen yanzə Isma'ilbe bawono. Dare lan, Ibrahim ye ngawo Isma'il ye nyiyazənayen awo kolzəna dəga notəro amma Isma'il dəga səbandənyi. Ibrahimye kamu Ismailbega kəla Ismailben ciworo. Kamunzǝye ja’awu; 'Shidə andero kənəngatə sədin. Daji Ibrahimye kǝnǝnganza-a kuru kǝndaramnza-a soworin. Kamu Isma’ilbe ja’awu; 'Andeye awowa batti kada sǝbandǝna kuru kǝnǝngandedǝ zauro kǝske kuru kaziyi kada'. Kamu Isma'ilbedə kəla kənənga shi-a kwanzə-a Ibrahimro sadənadəyen kalla fizəna. Ibrahimye wono; 'Dare, sa kwanǝm isǝna lan, salamnyi yiwo kuru shiro cinna fatonzǝbe falzǝ gulle.' Isma’il ye awo laa fanzəna dəro kamunzə dəga ciworo; 'Kam laa nyiro isǝna?'. Kamunzǝye ja’awu; 'Aa. Buro salakkin kam kura laa jili anyi suro kəndaram adəyen andero isəna kuru shiye kəlanzən nyiga coworo daji wuye bayantəgənyi kuru shiye kəla kəndaramma kənəngandeben wuro coworo daji wuye bayantəgənyi kəla wudə suro kaziyi-a kuru kaziyi-ayen kara'. Isma’il ye ciworo; 'Kam adəye nyiro kawuli kəla awo laayen cina?'. Kamunzǝye ja’awu; 'Aa. Shiye wuro salamtənzə nyiro yitagattəgəro amri cina kuru nyiro cinna fatonəmye faltə wono.' Ismailye wono; 'Shima babanyi kuru haiyaro shiye wuro nyiga dəbtəro amariya cina sau nyiye yallanəmro waltəro'. Daji Isma’il ye kamunzǝ dǝga dǝpkono. Daji Isma’il ye kamu gade suro jamaye lan nyawono, daji Ibrahim ye waltə lewono, loktu do Allah ye səraana lan sandiya kolzə kuru ngawo adəyen waltə sandiya kəla kəlzəna, amma Isma’il ye səbandənyi hatta dareram lan kamu Isma’il ye dəro lezə shiga kəla Isma’il yen ciworo. Kamunzǝye ja’awu; 'Shidǝ kǝnǝnga sǝwandǝna andero. Daji Ibrahimye waltə ciworo; 'Jiliyin nyi amso'. Shiye kamu Isma’ilbe dǝga kǝla kǝnǝnganza-a kuru kǝnǝnganza-aben ciworo. Kamunzǝye ja’awu; 'Ande sambisoro ngəla kuru sətəna'. Kamu Isma'ilbe Allahga zazakkono. Ibrahimye ciworo; ‘Ayi sǝdin? '. Kamu Isma’ilbe ja’awu; 'Da'. Ibrahimye waltə ciworo; ‘Ayi sǝdin? '. Kamu Isma’ilbe ja’awu; 'Nji'. Daji Ibrahimye duwawono: 'Ya Allah, sandiro njinza-a njinza-a lan albarka'. Nabi sallallaahu ‘alaihi wasallam ye wono: ‘Loktudən arkəm Makkalan bawo kuru mbejiro waljiya Ibrahimye shiro duwa sədin’. Shiye wono; 'Kuru suro sala Ibrahimbe kəla da-a nji-ayen, nduma am Makkabe dawunbaro kalla fizənyi kəla awo sandiro təbandində da-a nji-a gənyiro'. Ibrahimye daji wono; 'Sa kwanzə ishiya, shiro salamtənyi yitagattəgə kuru shiro cinna fatonzəye dunowaro yitagattəgə.' Isma'il ye wono: 'Kam laa nyiro isəna?'. Kamunzǝye ja’awu; 'Aa. Kǝrma dǝro kam kura laa zauro ngǝla-a andero isǝna'. Kamunzǝdǝ Ibrahimga sǝrawuna. Shiye wuga kəla nyiyen coworo kuru wuye bayantəgəna kuru shiye wuga kəla kəndəgandeben coworo kuru wuye jaapkakəna kəla wu nganyiro'.'. Isma’il ye ciworo; 'Kam adəye nyiro kawuli kəla awo laayen cina?'. Kamunzǝye ja’awu; 'Aa. Shiye wuro salamtənzə nyiro yitagattəgəro amri cina kuru nyiro cinna fatonəmye faitəro wono.' Ismailye wono; ‘Shima babanyi kuru cinna do koro lan bowotin də nyi. Shiye wuro nyiga faitəro amariya cina'. Daji Ibrahimye waltə sandiya loktu laaro kolzəna futu Allahye səraanaro, daji ngawo adəyen waltəna loktu Isma'ilye kəriwunzə cidiya kəskaben karəngə Zamzamben gənazənadən. Sa shiga curonya, shiye suro loktuben shiro gǝrzǝ kuru futu babaye tadanzǝro sǝdin yeyi kuru tadaye sǝdin yeyi sǝdinro sǝdin daji shiye wono; 'Ya Isma'il, Allahye wuro amri cina'. Ismailye wono; 'Awo Rabbnǝmbe amariya cinadǝ diwo'. Ibrahimye waltə wono; Wuga banaminna?'. Ismailye wono; 'Aa wuye nyiga banayin'. Ibrahimye wono; 'Allah ye wuro na allan fato gartəro amri cina'. Ibrahimbe na zauro kuruwu dərizə kəlzənadə fəlezəna.' Rayitəmadəye wono; 'Na shimadən sandi indidə furtu Baitullahbedə hafkada, Isma'ilbe cidazə kawudəga gozəna kuru Ibrahimbe sandiya kəlzəna - garzəna - hatta loktu gardə kuruwuro waljiya, Isma'ilbe kawu adəga gozə kuru Ibrahimro gənazə shiye kəlanzəro kəmbaro kuru Isma'ilbe kawudəga co. Sandi indiso cidazayin loktu saladǝ sadinlan; -'Rabbnde, sada'a andelan kasatne, haiyaro Nyima Samma-Fərtəma kuru Samma-Notəma'. Sandi indidə gardə gozaa kowada hatta Baitullah dəga dəriza kəlza kuru sandi indiso sala kərazayin; -'Rabbnde, sada'a- andelan kasatne haiyaro Nyidə Samma-Fərtəma kuru Samma-Notəma'-. -QS. Albakara 127-.