Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
И дийцина соьга [ӀабдуллахӀ бин Мухьаммада] дийцина тхуна [Ӏабдур Раззакъа] дийцина тхуна [МаӀмар] [Айюб ас-Сахтияний] а, [Кацир бин Кацир бин Аль Мутхаллиб бинАби ВадаӀат] а вовшашна тӀетоьхна [СаӀид РаббаллахӀан] 'анхума]; — Дуьххьара доьхка лелийнарг ИсмаьӀал-ӀалайхӀусалам пайхамаран нана ю. Цо цунах пайда ийцира Саратан лараш дӀаяха, тӀаккха ИбрахӀим Ӏалайхьисалама дӀавигира иза а, цуьнан кӀант ИсмаьӀил а, цуьнан нанас цу хенахь хӀинца а шена кхача луш хилла, ИбрахӀим Ӏалайхьисалама и шиъ БайтуллахӀана – КаӀбатна уллохь – 1990 шеран чаккхенехь Замзаман лакхахь йолчу Ӏуьрг чохь дӀахӀотталц. ХӀетахь Маккахь цигахь цхьа а вехаш вацара, хи а дацара. И шиъ цигахь дӀа а хӀоттийна, хурманаш чохь долу цхьа шатайпа тӀоьрмиг а, хих дуьзна тӀоьрмиг/гериба а дитина ИбрахӀима. ТӀаккха и шиъ дӀатаса вахара ИбрахӀим. Цундела ИсмаьӀал цунна тӀаьхьа а яьлла, элира; — ХӀай ИбрахӀим, мича ваха воллу хьо? Хьо -дог дуй- адам доцчу, данне а хӀума доцчу кху тогӀи чохь тхо дита'. ИсмаьӀила шен хаттар юх-юха а карладоккхуш лаьттара, эххар а ИбрахӀим шега юха ца хьоьжуш виссалц. Эххар а ИсмаьӀалан нанас хаьттира; «АллахӀа омра дина хьуна оцу дерригенна тӀехь?». ИбрахӀима жоп делира: «ХӀаъ». ИсмаьӀила элира; «ТӀаккха АллахӀа вай дӀатосур дац». ТӀаккха ИсмаьӀалан нана юхаеара, ИбрахӀима шен некъ дӀабаьхьира, цхьана гу тӀе кхаьчча, нахана иза кхин гуш ца хилча, ИбрахӀима КаӀбатна дуьхьал а ваьлла, ши куьг хьала а айдина, масех доӀанан предложенешца царна доӀа дира, аьлла: «Рабби, -'indeedly, I have placed no Yondants no plants a my devalley that дом' - до тех пор, пока они не придут к - пусть они станут благодарными служащими - - QS ИбрахӀим аят 37. ТӀаккха ИсмаьӀалан нана шен берана хьакха а луш, хин чуьра хи молуш дӀайолаелира, гериба чохь долу хи чекхдаьлча, хьагвелира иза а, иштта шен бер а. ТӀаккха къийсалуш волчу ИсмаьӀиле хьаьжира иза, я редакцин кепара элира цо: «Лаьттахь дӀасалелаш». ТӀаккха ИсмаьӀал дӀа а тесна, цуьнгара хьал ган собар а ца деш, дӀавахара Хьажар. Цундела Шафаа-гу тӀе вахара иза, шена уггаре а гергара лам санна. Цигахь лаьтташ вара иза, цигахь адамаш ган сатуьйсуш, тогӀи чу хьаьжира амма цхьа а ца гира цунна. Цундела Шафаа гу тӀера охьа а воьссина, тогӀи тӀе кхаьчча, шен бедарийн йист дӀа а ерзийна, хала къийсам латточу адамо санна, чӀогӀа къахьегна цо, цу тогӀи чухула чекхвала аьтто баьлча, Марват гу тӀе кхаьчча, тӀаккха цигахь цхьа а вуй хьоьжуш лаьттира иза, амма шена ца гира. Иза ворхӀазза дина цо - Сафа а, Марва а лаьмнашна юккъехь -. Ибн Ӏаббаса Дела реза хуьлда цунна аьлла; Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «Иза адамаша - хьаж деш болчара - шина гу юккъехь дан дезаш долу саӀий ду». Марват лакхенгахь ша волуш, цхьа аз хезира цунна, тӀаккха цо шега элира: «Тийна Ӏе», иза Хьажара ша бохург дара. ТӀаккха ладогӀа гӀоьртира иза, юха а аз хезаш дара цунна цундела цо элира; — Хьайн аз айдина ахь, нагахь санна гӀо деха дагахь хиллехь». Гучуделира и аз цхьана маликан аз хилар - Жибрилан ӀалайхӀиссам- Замзамна уллохь хиллачу, тӀаккха Жибрила шен пӀелгаца хи хьаькхна' я цо аьлла; шен тӀемашца хи хьаьдда арадаллалц. ИсмаьӀила шен куьйгашца хи дӀадоьхкина меттигаш иштта ян йолийра, масала, хи схьа а эцна, герибана чу а диллина, ткъа хи хьала а даьккхина, сиха арадолуш лаьттара». Ибн Ӏаббаса Дела реза хуьлда цунна аьлла; Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам аьлла: «АллахӀа къинхетам бойла Умму ИсмаьӀилах - Сити Хьажар- карен а нагахь санна цо Замзам йитахь' я Цо аьлла: 'Нагахь санна цо хи сихха схьагул ца дахь, Замзам хи шеко йоцуш дӀадоьдуш хи хир ду'. Эххар а хи мала а, юха а шен берана кхача бан а аьтто белира цуьнан. ТӀаккха малико элира цуьнга: «Хьо дӀатесна хиларх ма кхера, хӀунда аьлча кхузахь АллахӀан цӀа ду, оцу беро а, цуьнан дас а дийр долу, баккъалла а АллахӀа Шен лай эрна хир вац». ХӀетахь БайтуллахӀ-КаӀбат лаьттара дикка лекха лаьтташ яра, жима гу санна, нагахь санна хи хьаладаьккхича, аьтту а, аьрру а агӀонаш тӀера дӀа а довлуш. ИсмаьӀилан нана Хьажар иштта ехаш хилла, ЖурхӀуман тайпанах я ЖурхӀуман доьзалера цхьа тоба, Кадааъ гу тӀерачу некъа тӀера схьа а еана, Маккара охьахьаьжча, гонаха лелаш олхазар гича, севццалц. Цара мохь туьйхира; — ХӀара олхазар го беш хир ду, хӀунда аьлча, вайна билггал хуушехь, кху тогӀи чохь хи доцийла хина го беш ду. Эххар а цхьаъ-шиъ стаг вахийтина цара, сиха ведда, схьагарехь, хи карийна царна. Юха а бирзина, хи ду аьлла хаам а бина, цул тӀаьхьа хи тӀе баьхкина уьш. Цо элира: «Оцу хенахь ИсмаьӀал хина уллохь яра». Цара элира цуьнга; — Кхузахь хьайца цхьаьнакхета тхуна совца пурба лур дуй ахь? ИсмаьӀила элира; — ХӀаъ, мегар ду амма хи хила бакъо яц хьан. Цара элира; 'Дика ду'. Ибн Ӏаббаса Дела реза хуьлда цунна аьлла; Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «ИсмаьӀилан нана цу хиламна самукъадаьлла хилла, цуьнца бехаш нах хиларна». Эххар а цигахь баьхна уьш, шайн доьзалшка геланчаш а бахийтина, уьш цхьаьна цигахь баха кхайкха». Церан доьзалш Хьажарца бехачу хенахь, ИсмаьӀал жима волуш, цаьргара Ӏаьрбийн мотт бийца Ӏамийна, атталла царна юкъахь уггар мехала а, магийна а стаг хилла дӀахӀоьттина иза. ТӀаккха ИсмаьӀал кхиъна, царна товш жима стаг хилла дӀахӀоьттира. Шаьш баккхий хилча, шайгара йолчу зудчуьнга ИсмаьӀал ялийна цара, дукха хан ялале ИсмаьӀалан нана кхелхина. ТӀаьхьо ИсмаьӀал маре ваханчул тӀаьхьа ИбрахӀим веара, цо дӀатеснарг хӀун ду хаа амма ИсмаьӀил ца карийра цунна. ИсмаьӀалан зудчуьнга хаьттира ИбрахӀима ИсмаьӀалах лаьцна. Цуьнан зудчо жоп делира; — Тхуна рицкъа лоьхуш генахь вара иза. ТӀаккха ИбрахӀима хаьттира церан дахарх а, хьелашках а лаьцна. ИсмаьӀалан зудчо жоп делира; — Дуккха а вонаш зеделира тхуна, тхан дахар готта а, даккхийчу баланех дуьзна а дара». ИсмаьӀалан хӀусамнанас ша а, шен майра а дехначу дахарх латкъамаш бира ИбрахӀиме. ИбрахӀима элира; — ТӀаьхьо, хьайн майра веъча, сан салам дӀакхачаде, шен цӀийнан неӀ хийца ала цуьнга. ИсмаьӀал веъча цхьа хӀума хааделира цунна, цундела цо шен зудчуьнга хаьттира; — Цхьа а веана хьо волчу? Цуьнан зудчо жоп делира; 'ХӀаъ. Хьалха цхьа воккха стаг вара иштта хӀокху хьолехь тхоьга веана цо хьох лаьцна хаьттира тӀаккха ас объяснить дира цо соьга хаьттира вайн дахаран хьал цундела ас объяснить дира со кӀадвелла, Ӏазапехь вехаш ву аьлла'. ИсмаьӀила хаьттира; — Цхьана хӀуманах лаьцна хаам бина хьуна цу стага? Цуьнан зудчо жоп делира; 'ХӀаъ. Шен салам хьоьга дӀакхачо аьлла, омра дина цо соьга, хьайн цӀийнан неӀ хийца аьлла». ИсмаӀила аьлар; «Иза сан да ву, баккъалла а цо омра дина соьга хьо дӀасакъаста, хьо хьайн доьзале юхаверза». Цундела ИсмаьӀила шен зуда йитина. ТӀаккха ИсмаьӀила юха а нахана юкъара кхин зуда ялийра, тӀаккха ИбрахӀим юха а дӀавахара, АллахӀана луучу хена юкъахь уьш а битина, цул тӀаьхьа царна дуьхьал юха а веана, амма ИсмаьӀил ца карийра цунна, эххар а ИсмаьӀилан хӀусамнана йолчу а вахана, цуьнга ИсмаьӀилах лаьцна хаьттича бен. Цуьнан зудчо жоп делира; — Рицкъа лоьхуш араваьлла ву иза . вайна дуьхьа. ТӀаккха юха а хаьттира ИбрахӀима; — Муха ду шу, кӀентий. ИсмаьӀалан зудчуьнга хаьттира цо церан дахарх а, дахаран хьелашках а лаьцна. Цуьнан зудчо жоп делира; — Вай даима а дика а, кхачам боллуш а ду. ИсмаьӀалан зудчо АллахӀана хастам бира. — хаьттира ИбрахӀима; — ХӀун юу ахь? '. ИсмаьӀалан зудчо жоп делира; 'Жижиг'. — юха а хаьттира ИбрахӀима; — ХӀун молу ахь? '. ИсмаьӀалан зудчо жоп делира; 'Хи'. Цундела ИбрахӀима доӀа дира: «Я АллахӀ, церан махкахь а, хица а беркат де Ахь царна». Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам аьлла: «ХӀетахь Маккахь ялта дацара, хиллехьара ИбрахӀима доӀа дийр дара». Цо боху; «Ткъа ИбрахӀима махках а, хих а лаьцна динчу доӀанах, Маккарчу наха боцург, цхьаммо а латкъам ца бира, нагахь санна шайна кхаьчнарг мах а, хи а делахь». ИбрахӀима тӀаккха аьлар; — Хьайн майра веъча, сан салам цуьнга дӀакхачаде, шен цӀийнан неӀ чӀагӀъе аьлла, омра де цуьнга. ИсмаьӀил веъча цо элира: «Цхьа а веаний хьо волчу?». Цуьнан зудчо жоп делира; 'ХӀаъ. ХӀинцца тхуна тӀе веара вуно дика куц-кеп долу воккха стаг'. Цуьнан хӀусамнана ИбрахӀимах воккхавеш яра. Цо соьга хаьттира хьох лаьцна цундела ас объяснить дира тӀаккха цо соьга хаьттира вайн дахаран хьолах лаьцна цундела ас жоп делира со дика ву аьлла'.'. ИсмаьӀила хаьттира; — Цхьана хӀуманах лаьцна хаам бина хьуна цу стага? Цуьнан зудчо жоп делира; 'ХӀаъ. Цо соьга шен салам дӀакхачо омра дина, хьайн цӀийнан неӀарш ларъе аьлла». ИсмаӀила аьлар; — Иза сан да ву, ткъа дуьйцуш долу неӀ хьо ю. Цо омра дира соьга хьо ларве аьлла'. ТӀаккха ИбрахӀим юха а АллахӀана ма-лаъара цхьана ханна дӀатесира уьш, тӀаккха юхавеара цул тӀаьхьа ИсмаьӀила шен тарр Замзамна уллохь дитта кӀел диллича. Иза гича, сихха цунна тӀе а вахана, дас шен бераца а, кӀанта шен деца а санна леладора иза тӀаккха цо элира; «ХӀай ИсмаьӀил, АллахӀа омра дина соьга». ИсмаӀила аьлар; — Хьайн Рабба омра динарг де. ИбрахӀима юха а элира; ГӀо дийр ду ахь суна?'. ИсмаӀила аьлар; — ХӀаъ, ас гӀо дийр ду хьуна. ИбрахӀима элира; — АллахӀа омра дина соьга, оцу меттехь цӀа дан аьлла». ИбрахӀима пӀелг хьажийра, гонаха долчуьнца дуьстича, дикка лекха йолу меттиг». Дийцархочо элира; — Цу меттигера цу шинна БайтуллахӀан бух хьалабаьккхира, ИсмаьӀила тӀулгаш дӀасалелоран болх бира, ИбрахӀима уьш вовшахтоьхна - дӀахӀиттош - гӀишло лекха хилча, ИсмаьӀила и тӀулг а эцна, тӀаккха ИбрахӀимна дӀахӀоттийра, ИсмаьӀила тӀулг дӀалуш, цу тӀе хьалавала аьтто хилийта. Ший а ламаз деш къахьегна; -'Тхан Рабб, къобал дехьа -сагӀа- тхоьгара, баккъалла а Хьо ву хезаш а, хууш а'. Цу шиннан гӀишлошъяр дӀадоьдура, БайтуллахӀана го а бина, шинне а ламазаш деш дӀавоьдура; -'Тхан Рабб, къобал дехьа тхоьгара -сагӀа- баккъалла а Хьо хезаш а, хууш а ву'-. -КъС. Албакъара 127-.