Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Im ear jiron io ['Abdullah bin Muhammad] ear jiron kij ['Abdur Razzaq] ear jiron kij [Ma'mar] jen [Ayyub as-Sakhtiyaniy] im [Katsir bin Katsir bin Al Muthallib binAbi Wada'ah] don rej jibañ don jen [Sa'id bin Jubair] ear ba [Ib'Allahub'allahumaan; 'Kōrā eo moktata ear kōņak juon belt ej jinen Prophet Isma'il 'Alaihissalam. Ear kajerbale ñan jolok mōttan ko an Sarah, innem Ibrahim 'Alaihissalam ear bōk e im nejin Isma'il, eo jinen ear niñniñ wōt ilo ien eo, mae ien eo Ibrahim 'Alaihissalam ear likit erro jimor iturin Baitullah - Kaaba eo - ilo juon em eo ion Zamzam eo ilo jemlokin Grands Moque eo. Ilo ien eo ilo Mecca ejelok armij ej jokwe ie im ejelok dren. Ibrahim ear likit erro jimor ijo im likit juon kain bōjo eo ewōr date ie im juon bag/geriba eobrak kin den. Innem Ibrahim ear etal in etal jen erro jimor. Innem Mrs. Isma'il ear lor e im ba; 'O Ibrahim, ia eo kwoj kōnaan etal ñane? Ewōr ke am -ewōr am bōro- n̄an likūt kōm ilo kom̧laļ in ijo ejjeļo̧k armej im ejjeļo̧k men ie'. Mrs. Isma'il ear bar kwalok kajitōk eo an bar juon alen im bar juon alen mae ien eo Ibrahim ear jab reilok ñan e. Āliktata jinen Isma'il ear kajitok; 'Allah ear ke jiroñ eok kin men kein otemjej?'. Ibrahim ear uwaak: 'Aet'. Mrs. Isma'il ear ba; 'Innem Allah ejamin jolok kij'. Innem jinen Isma'il ear jeblak im Ibrahim ear wōnmanlok wōt ilo ito-itak eo an mae ien eo ear tōpar juon tol im armij ro rar jab maroñ in bar loe, Ibrahim ear jelmae Kaaba eo im jar kin ir kin elōn jar ko ilo an kar kotak pein ruo, im ba: 'Rabbi, -'emool, Iar likit jet ian ro nejio ilo juon jikin kwelok eo ejjab to rar itok - Innem jinen Isma'il ear jino an niñniñ ñan ajiri eo nejin im idaak jen dren eo mae ien eo ear jako den eo ilo geriba eo ear maro im bareinwõt ajiri eo nejin. Innem ekar kalimjōk Isma'il niñniñ eo ekar eñtan, ak ekar ba: 'Ej ettōr ion bwidej'. Innem Hajar ear etal jen Isma'il im ear jab maroñ in lo jekjek eo an. Innem ekar etal ñan Shafaa Hill einwot tol eo epaaktata ñan e. Ear jutak ijo im reilolok ñan koṃlaḷ eo ilo an kōjatdikdik in lo armej ro ie ak ear jab lo jabdewōt. Innem ear wanlaḷtak jān toḷ in Shafaa im ke ear tōpar koṃlaḷ eo ear dāpij tōrerein nuknuk ko an im jerbal āinwōt juon armej eo ej lukkuun kate ṃae iien eo ear maroñ in etal jān toḷ eo im tōpar toḷ in Marwah innem ear jutak ijo im kalimjōk eḷaññe ewōr armej ie ak ear jab lo jabdewōt. Ear kōmmane men in jiljilimjuon alen - ikōtaan toļ ko an Safa im Marwah -. Ibn 'Abbas Allah en mõnõnõ kake ear ba; Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Eñin ej sa'iy eo ej aikuj in kōmmane jen armij ro - ro rej kōmmane Hajj eo - ikõtan tol ko ruo'. Ke ekar bed ilo tōrerein Marwah, ekar roñ juon ainikien, innem ekar ba ñan e make, 'Kwōn jab kōnono', eo Hajar ej melelen e make. Innem ekar kajeoñ in roñjake im ekar maroñ in bar roñ ainikien eo innem ekar ba; 'Kwar kalaplok ainikiōm elañe kwar kōnan kajjitōk jibañ'. Ear walok bwe ainikien eo ej ainikien juon enjel - Jibril 'Alaihissalam- eo ear bed iturin Zamzam, innem Jibril ear jibwe dren eo kin neen' ak ear ba; kin pein mae ien eo den eo ej walok im toor. Mrs. Isma'il ear jino kōmman jikin dren ko kin pein einwot in, ej bōk dren im likite ilo geriba eo, ilo ien eo den eo ear wōnmanlok wōt an toorlok elikin an kar bōke.' Ibn 'Abbas Allah en mõnõnõ kake ear ba; Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Allah en tiriamokake Umm Isma'il - Siti Hajar- karen a elañe ej likit Zamzam make' ak Ear ba: 'Elañe ejjab bōk den eo ilo ien eo wot, den eo an Zamzam enaj erom den eo ej toor'. Āliktata ekar maroñ in idaak den im bar idaak niñniñ eo nejin. Innem enjeļ eo ear ba ñan e: 'Jab mijak in jolok eok bwe ijin ej mweo imõn Allah, eo enaj kalek jen ajiri in im jemen im emool Allah ejamin jolok ri karejar eo An'. Ilo ien eo, Baitullah Kaaba ear bed ilo jikin eo eutiej jen bwidej einwot juon tol edik, eo elañe ibwijleplep enaj kar rup jen turear im turear. Jinen Isma'il, Hajar, ear wōnmanlok wōt im mour einwot in mae ien eo juon kumi in armij jen Jurhum tribe ak Jurhum family rar itok jen ial in Kadaa' hill im bōjrak jen Mecca ke rar lo juon bao ej ettōr. Rar lamõj; 'Bao in ej aikuj in jepooļe kinke ej jepooļe dān eo meñe jejeļā bwe ejjeļo̧k dān ilo kom̧laļ in. Āliktata rar jilkintok juon ak ruo armej ro rar ettōr ilo mõkaj im ealikar rar lo den. Rar jeblak im kwalok kin an wor den innem rar itok ñan den eo. Ear ba: 'Ilo ien eo Mrs. Isma'il ear bed iturin den eo'. Rej ba ñan e; 'Kwomaroñ ke kōtlok kim bwe jen bōjrak im kobatok ippam ijin?'. Mrs. Isma'il ear ba; 'Aet kwomaroñ ak ejelok am maroñ in bōk den'. Rej ba; 'Emmon'. Ibn 'Abbas Allah en mõnõnõ kake ear ba; Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Jinen Isma'il ear jino an mõnõnõ kin men in kinke ear wor armij ro rar jokwe ibben'. Āliktata rar jokwe ijo im jilkintok rijilōk ro ñan baamle ko aer bwe ren karuwaineneik er bwe ren jokwe ie ippān doon.' Ke baamle ko air rar jokwe ibben Hajar im Isma'il ear dik, ear katak kajin Arabic jen ir, im ear bareinwõt erom armij eo elaptata an aorõk im elaptata an maroñ ibwiljier. Innem Isma'il ear rittolok im erom juon likao eo rar mõnõnõ kake. Ke rar rittolok, rar mareik Isma'il ñan juon kōrā jen ir im ejjab to tokelik jinen Isma'il ear mij. Tokālik, Ibrahim ear itok elikin an kar Isma'il mare ñan an lale ta eo ear likūt ak ear jab lo Isma'il. Ibrahim ear kajitõk ibben lio belen Isma’il kin Isma’il. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Ekar etal im jerbal ñan kim. Innem Ibrahim ear kajitõk kin mour im wãwen ko air. Kōrā eo pāleen Isma’il eaar uwaak; 'Kōm kar iion elōn men ko renana im mour ko am raar dik im obrak kin eñtan ko relap'. Kōrā eo pāleen Isma'il ear inepata kōn mour eo e im ļeo pāleen raar mour kake n̄an Ibrahim. Ibrahim ear ba; 'Tokālik, ñe ļeo pāleem̧ ej itok, kwaļo̧k aō yokyokwe im jiron̄ e bwe en ukōt kōjām in m̧weo im̧ōn.' Ke Isma'il ear itok ear eñjake juon men innem ear kajitõk ibben lio belen; 'Ewōr ke juon ear itok ñan ippaṃ?'. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Aet. Mokta ekar wor juon rūtto einwot in ilo jekjek in eo ekar itok ñan ippem im ekar kajitok kin kwe innem ikar kamelele im ekar kajitok ippa kin jekjek in mour eo ad innem ikar kamelele bwe ikar mour ilo inebata im eñtan'. Isma'il ear kajitok; 'Armij eo ear ke lewoj juon ennaan ñan kwe kin juon men?'. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Aet. Ear jiroñ eō bwe in lelok an yokyokwe eok im ear jiroñ eok bwe kwōn ukōt kōjām in ṃweo iṃōṃ.' Isma'il ear ba; 'Ej jema im emol ear jiroñ io bwe in jebel jen yuk bwe kwon maroñ in jeblak ñan baamle eo am'. Innem Isma'il ear jebel jen lio belen. Innem Isma'il ear bar mareik bar juon kōrā jen armij ro, innem Ibrahim ear bar etal, im likit ir ilo ien eo Allah ear kōnaan im elikin men in ear bar jeblak ñan iion ir, ak ear jab lo Isma'il mae ien eo ear etal ñan lio belen Isma'il im kajitõk ibben kin Isma'il. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Ej etal im jerbal ñan mour ñan kij. Innem Ibrahim ear bar kajitok; 'Ewi wāween ami mour'. Ear kajitõk ibben lio belen Isma’il kin mour eo air im wãwen mour eo air. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Jej iien otemjej emman im jejjet'. Kōrā eo pāleen Isma'il ear nōbar Allah. Ibrahim ear kajitok; Ta eo kwoj mõñā? '. Kōrā eo pāleen Isma’il eaar uwaak; 'Jalele'. Ibrahim ear bar kajitok; Ta eo kwoj idaak? '. Kōrā eo pāleen Isma’il eaar uwaak; 'Aebōj'. Innem Abraham ear jar: 'O Allah, kejerammōn ir ilo kanniōk im den eo air'. Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear ba: 'Ilo ien eo ear ejelok grain ilo Mecca im elañe ear wor, Ibrahim enaj kar jar kake'. Ej ba; 'Im jen jar eo an Abraham kin kanniōk im den, ejelok bar juon ijellokin armij ro ilo Mecca rar inebata elañe aolep men ko rar bōki ej kanniōk im den'. Ibrahim ear ba; 'Ñe ļeo pāleem̧ ej itok, kwaļo̧k aō yokyokwe n̄an e im jiron̄ e bwe en kōkajoorļo̧k kōjām in m̧weo im̧ōn.' Ke Isma'il ear itok, ear ba: 'Ewōr ke juon ear itok ñan ippaṃ?'. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Aet. Kiiō juon rūtto eo elap an emman an walok ekar itok ñan ippem. Kōrā eo pāleen eaar iakwe Ibrahim. Ear kajitõk ippa kin kwe innem iar kamelele innem ear kajitõk ippa kin wãwen mour eo ad innem iar uak bwe iar emõn wõt.'. Isma'il ear kajitok; 'Armij eo ear ke lewoj juon ennaan ñan kwe kin juon men?'. Kōrā eo pāleen eaar uwaak; 'Aet. Ear jiroñ eō bwe in lewoj yokyokwe ko an ñan kwe im ear jiroñ eok bwe kwōn kōjparok kōjām ko an ṃweo iṃōṃ.' Isma'il ear ba; 'E ej jema im kejem eo ej kwe. Ear jiroñ eō bwe in kōjparok eok'. Innem Ibrahim ear bar etal jen ir iumwin juon ien einwot an kar Allah kōnan, innem ear bar jeblak tokelik ke Isma'il ear likit āro eo an iumin juon wijki iturin Zamzam. Ke ekar loe, ekar mōkaj an kepaak e im kōmman einwot juon jemen ñan ajiri eo nejin im juon maan ñan jemen innem ekar ba; 'O Isma'il, Allah ear jiroñ eō kin juon kakien'. Isma'il ear ba; 'Kōmman ta eo Rabb eo am ej jiroñ yuk'. Ibrahim ear bar ba; Kwonaaj ke jipañ eō?'. Isma'il ear ba; 'Aet inaj jibañ yuk'. Ibrahim ear ba; 'Allah ear jiroñ io bwe in kalek juon em ilo jikin in'. Ibrahim ear kwalok ñan juon jikin eo ear lukkun utiej keidi ibben jikin ko iturin.' Ri konono eo ear ba; Jen jikin eo erro jimor rar kajutak pedped in Baitullah eo, Isma'il ear jerbal in bōk dekā ko ke Ibrahim ear kobaiki - ear kalek ir - mae ien eo ke em eo ear utiej, Isma'il ear itok ippāñ dekā in innem ear likite ñan Ibrahim bwe en maroñ in wanlōñtak ioon ke Isma'il ear lelok dekā ko.' Erro jimor jerbal ilo ien eo rej ba jar eo; -'Am Rabb, bōk -jouj- jen kim, emool Kwe eo ej roñ im jelā aolep men'. Erro jimor rar wōnmanlok wōt im kalek mae ien eo rar jepooļe Baitullah eo im erro jimor rar wōnmanlok wōt im jar; -'Am Rabb, bōk -jouj- jen kim emool Kwoj roñ im jelā aolep men'-. -QS. Albaqarah 127-.