Hadith Representative
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
Imam Bukhari : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Миңа [Абдуллаһ бин Мөхәммәд] безгә [Абдура Раззак] безгә [Мә'мәр] [Әййуб әс-Сәхтияний] һәм [Касир бин Касир бин Әл-Муталлиб бин Әби Вәда'а] хәбәр иткәнен әйтте. [Сә'ид бин Җүбәйр] болай диде: "Беренче билбау кулланган хатын-кыз Исмәгыйль пәйгамбәрнең әнисе иде. Ул аны Сараның эзләрен каплау өчен кулланган. Аннары Ибраһим галәйһиссәлам аны улы Исмәгыйль белән алып китте, ул вакытта әнисе аны имезгәнче, Ибраһим галәйһиссәлам аларны икесен дә Аллаһ йорты - Кәгъбәтулла янында - Мәсҗидүл-Хәрам ахырындагы Зәмзәм өстендәге алачыкка урнаштырды. Ул вакытта Мәккәдә беркем дә яшәми иде, су да юк иде. Ибраһим аларны шунда куйды һәм хөрмә салынган капчык һәм су салынган капчык/савыт калдырды." Шуннан соң Ибраһим икесен дә калдырырга китте. Аннары Исмәгыйльнең әнисе аның артыннан китте һәм: «И Ибраһим, кая барасың? Безне беркем дә, бернәрсә дә булмаган бу үзәнлектә калдырырга йөрәгең җитәме?» – дип сорады. Исмәгыйльнең әнисе соравын кат-кат кабатлады, ахыр чиктә Ибраһим аңа карамады. Ниһаять, Исмәгыйльнең әнисе: «Аллаһ боларның барысын да сиңа боердымы?» – дип сорады. Ибраһим: «Әйе», – дип җавап бирде. Исмәгыйльнең әнисе: «Димәк, Аллаһ безне ташламас», – диде. Аннары Исмәгыйльнең әнисе кире кайтты, һәм Ибраһим пәйгамбәр юлын дәвам итте, ул калкулыкка җиткәч һәм кешеләр аны күрмәгәнче. Ибраһим пәйгамбәр Кәгъбәгә карап, ике кулын күтәреп, алар өчен берничә дога җөмләсе белән дога кылды: "Раббым, - "Дөреслектә, мин нәселемнең кайберләрен Синең изге йортың янындагы үсемлексез үзәнлеккә урнаштырдым" - алар аңнарына килгәнче - рәхмәтле коллар булсыннар - (Ибраһим сүрәсе, 37 нче аять). Аннары Исмәгыйльнең әнисе баласын имезә һәм су чыганагыннан су эчә башлады, герибадагы су беткәч, ул да, баласы да сусады. Аннары ул авырлык кичергән Исмәгыйльгә карады, яки "Җирдә тәгәрәп" диде. Аннары Һәҗәр Исмәгыйльне калдырды һәм аның хәлен күрергә түзә алмады. Шуңа күрә ул үзенә иң якын тау булган Шәфаа калкулыгына китте. Ул шунда басып торды һәм үзәнлеккә карап, анда кешеләрне күрергә өметләнде, ләкин беркемне дә күрмәде. Шулай итеп, ул Сафа калкулыгыннан төште һәм үзәнлеккә җиткәч, киеменең итәген төреп, кеше кебек тырышты, үзәнне кичеп, Мәрва калкулыгына җитте һәм анда кемдер бармы дип карады, ләкин беркемне дә күрмәде. Ул моны җиде тапкыр кабатлады - Сафа һәм Мәрва калкулыклары арасында. Ибн Аббас радыйаллаһу ганһү әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Бу - хаҗ кылучы кешенең ике калкулык арасында эшләргә тиешле сәгыйе". Мәрва башына җиткәч, ул бер тавыш ишетте, аннары үзенә "тыныч бул" диде, бу Хаҗәр үзе өчен иде. Аннары ул тыңларга тырышты һәм тавышны тагын ишетте һәм әйтте: "Әгәр ярдәм сорарга телисең икән, син тавышыңны ишеттердең". Бу тавыш Зәмзәм янында булган фәрештәнең - Җәбраил галәйһиссәләмнең - тавышы булып чыкты, аннары Җәбраил үкчәсе белән суны тырнады яки әйтте: канатлары белән су чыкканчы. Исмәгыйльнең әнисе куллары белән шулай сусаклагыч ясый башлады, ягъни суны алып, чүлмәккә салды, ә су казып алганнан соң да көчле булып агып торды. Ибн Аббас радиаллаһу ганһүмә әйтте: Пәйгамбәр саллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Аллаһ Өмм Исмәгыйльгә - Сити Хаҗәргә - рәхмәтен яудырсын, чөнки ул Зәмзәмне ташласа" яки Аның: "Әгәр ул шунда ук суны җыймаса, Зәмзәм суы, һичшиксез, агымлы суга әйләнер иде" дигән сүзләре. Ниһаять, ул су эчә һәм баласын кабат имезә алды. Аннары фәрештә аңа әйтте: "Ташланып китүдән курыкма, чөнки бу Аллаһ йорты, аны бу бала һәм аның әтисе төзиячәк, һәм Аллаһ үз колларын әрәм итмәс". Ул вакытта Кәгъбә Бәйтулла җирдән бераз биегрәк, кечкенә калкулык кебек урнашкан иде, ул су басканда уңнан һәм сулдан җимерелә иде. Исмәгыйльнең әнисе Һәҗәр шулай яшәвен дәвам иткән, Җөрһүм кабиләсеннән яки Җөрһүм гаиләсеннән бер төркем кеше Када калкулыгыннан килеп, Мәккәдән аска таба очып барган кошны күргәч туктаганчы. Алар: "Бу кош әйләнеп очадыр, чөнки ул су өстендә әйләнә, без бу үзәнлектә су юклыгын төгәл белсәк тә", - дип кычкырганнар. Ниһаять, алар бер-ике кешене җибәргәннәр, алар тиз йөгергәннәр, һәм, күрәсең, су тапканнар. Алар кайтып, су барлыгын хәбәр иткәннәр, аннары суга килгәннәр. Ул: "Ул вакытта Исмәгыйль ханым су янында иде", - дигән. Алар аңа: "Безгә сезнең белән монда туктарга рөхсәт итәсезме?" - диделәр. Исмәгыйль ханым: "Әйе, сез керә аласыз, ләкин сезнең су алырга хокукыгыз юк", - дигән. Алар: "Ярар", - диделәр. Ибн Аббас радиаллаһу ганһүмә болай дигән: Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам: "Исмәгыйльнең әнисе бу вакыйгага шатланган, чөнки аның белән кешеләр яшәгән", - дигән. Ниһаять, алар шунда яшәделәр һәм гаиләләренә бергә яшәргә чакыру өчен хәбәрчеләр җибәрделәр." Гаиләләре Һаҗәр белән яшәгәч, Исмәгыйль яшь чагында, ул алардан гарәпчә сөйләшергә өйрәнде, хәтта алар арасында иң кадерле һәм иң тылсымлы кешегә әйләнде. Аннары Исмәгыйль алар яраткан егеткә әйләнде. Алар үскәч, Исмәгыйльне үзләреннән бер хатынга кияүгә бирделәр, һәм күп тә үтмәде, Исмәгыйльнең әнисе үлде. Соңрак Ибраһим Исмәгыйльнең артында нәрсә калдырганын белергә килгән, ләкин Исмәгыйльне тапмаган. Ибраһим Исмәгыйльнең хатыныннан Исмәгыйль турында сораган. Хатыны: "Ул безнең өчен акча эшләп йөргән", - дип җавап биргән. Аннары Ибраһим аларның тормышы һәм хәлләре турында сораган. Исмәгыйльнең хатыны: "Без күп явызлыклар күрдек, тормышыбыз тар һәм зур газаплар белән тулы иде", - дип җавап биргән. Исмәгыйльнең хатыны Ибраһимга үзе һәм ире яшәгән тормыш турында зарланган. Ибраһим: "Соңрак, ирең килгәч, минем сәламемне җиткер һәм өенең ишеген алыштырырга куш", - дигән. Исмәгыйль килгәч, ул нәрсәдер сизде һәм хатыныннан сорады: "Сезгә берәрсе килдеме?". Хатыны: "Әйе. Элегрәк шундый хәлдә бер карт кеше безгә килде һәм сезнең турында сорады, аннары мин аңлаттым, ул миннән тормышыбызның хәле турында сорады, шуңа күрә мин арыганлык һәм газаплану эчендә яшәвемне аңлаттым", - диде. Исмәгыйль: "Ул кеше сезгә берәр нәрсә турында хәбәр бирдеме?" - дип сорады. Хатыны: "Әйе. Ул миңа сәламен җиткерергә кушты һәм өегезнең ишеген алыштырырга кушты", - диде. Исмәгыйль: "Ул минем әтием, һәм ул миңа сезнең белән аерылышырга кушты, шуңа күрә сез гаиләгезгә кайтырсыз", - диде. Шулай итеп, Исмәгыйль хатынын ташлады. Аннары Исмәгыйль кешеләр арасыннан башка бер хатынга өйләнде, аннары Ибраһим Аллаһ теләгән вакытта аларны калдырып китте, аннары алар белән очрашырга кире кайтты, ләкин Исмәгыйльне тапмады, ниһаять, ул Исмәгыйльнең хатыны янына барып, аннан Исмәгыйль турында сорады. Хатыны: "Бу кеше сезгә ниндидер хәбәр бирдеме?" - дип җавап бирде. «Ул безнең өчен акча эшләп йөри иде». Шуннан соң Ибраһим тагын сорады: «Хәлләрегез ничек?» Ул Исмәгыйльнең хатыныннан аларның тормышы һәм яшәү шартлары турында сорады. Хатыны: «Без һәрвакыт яхшы һәм җитәрлек», – дип җавап бирде. Исмәгыйльнең хатыны Аллаһка мактау әйтте. Ибраһим: «Нәрсә ашыйсыз?» – дип сорады. Исмәгыйльнең хатыны: «Ит», – дип җавап бирде. Ибраһим тагын сорады: «Нәрсә эчәсез?» – дип. Исмәгыйльнең хатыны: «Су», – дип җавап бирде. Ибраһим дога кылды: «Аллаһым, аларның ите һәм суы белән бәрәкәт бир», – диде. Пәйгамбәр салләллаһу галәйһи вәссәлам: «Ул вакытта Мәккәдә ашлык юк иде, әгәр булса, Ибраһим дога кылыр иде», – диде. Ул болай ди: «Һәм Ибраһимның ит һәм су турындагы догасыннан, Мәккә халкыннан башка беркем дә, әгәр аларда бары тик ит һәм су гына булса, зарланмады». Аннары Ибраһим әйтте: «Ирең килгәч, аңа сәламемне җиткер һәм өенең ишеген ныгытырга боер», – диде. Исмәгыйль килгәч: «Сезгә берәрсе килдеме?» – дип сорады. Хатыны: «Әйе. Яңа гына безгә бик чибәр карт кеше килде», – дип җавап бирде. Хатыны Ибраһимга сокланды. Ул миннән сезнең турында сорады, шуңа күрә мин аңлаттым, аннары ул миннән тормышыбызның хәле турында сорады, шуңа күрә мин яхшы дип җавап бирдем». Исмәгыйль: «Ул кеше сезгә берәр нәрсә турында хәбәр бирдеме?» – дип сорады. Хатыны: «Әйе. Ул миңа сезгә сәламен җиткерергә кушты һәм өегезнең ишекләрен сакларга кушты», – дип җавап бирде. Исмәгыйль: «Ул минем әтием, сүз барган ишек сез. Ул миңа сезне якларга кушты», – диде. Шуннан соң Ибраһим Аллаһ теләгәнчә билгеле бер вакытка аларны ташлап китте, аннары кире кайтты, Исмәгыйль Зәмзәм янындагы агач төбенә ук куйды. Аны күргәч, ул шунда ук аңа якынлашты һәм баласына карата ата кебек, әтисе әтисенә карата ул кебек эшләде, аннары: «Әй Исмәгыйль, Аллаһ миңа боерык бирде», – диде. Исмәгыйль: «Раббың кушканны эшлә». Ибраһим тагын: «Миңа ярдәм итәсеңме?» – диде. Исмәгыйль: «Әйе, мин сиңа ярдәм итәм», – диде. Ибраһим: «Аллаһ миңа бу урында йорт салырга боерды», – диде. Ибраһим тирә-юньгә караганда шактый биек булган урынга күрсәтте. Хикәяләүче: «Шул урыннан алар икесе Бәйтуллаһның нигезен күтәрделәр, Исмәгыйль ташларны ташый башлады, ә Ибраһим аларны бергә куйды – төзеде – бина биек булгач, Исмәгыйль бу ташны алып килде һәм Ибраһимга куйды, ул аның өстенә менеп җитә алды, ә Исмәгыйль ташларны бирде». Икесе дә дога кылып эшләделәр: «Раббыбыз, бездән сәдака кабул ит, Син ишетүче һәм белүче». Икесе дә Бәйтуллаһны әйләндереп алганчы төзелеш эшләрен дәвам иттеләр һәм икесе дә догаларын укыдылар: «Раббыбыз, бездән сәдака кабул ит, әлбәттә, Син ишетүче һәм белүче». – Әлбәкара 127-