Hadits Perwakilan
Malaikat Jibril yang memancarkan air Zam-zam untuk Hajar dan Ismail
ఇమామ్ బుఖారీ : 3113و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ أَيُّوبَ السَّخْتِيَانِيِّ وَكَثِيرِ بْنِ كَثِيرِ بْنِ الْمُطَّلِبِ بْنِ أَبِي وَدَاعَةَ يَزِيدُ أَحَدُهُمَا عَلَى الْآخَرِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ أَوَّلَ مَا اتَّخَذَ النِّسَاءُ الْمِنْطَقَ مِنْ قِبَلِ أُمِّ إِسْمَاعِيلَ اتَّخَذَتْ مِنْطَقًا لَتُعَفِّيَ أَثَرَهَا عَلَى سَارَةَ ثُمَّ جَاءَ بِهَا إِبْرَاهِيمُ وَبِابْنِهَا إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُرْضِعُهُ حَتَّى وَضَعَهُمَا عِنْدَ الْبَيْتِ عِنْدَ دَوْحَةٍ فَوْقَ زَمْزَمَ فِي أَعْلَى الْمَسْجِدِ وَلَيْسَ بِمَكَّةَ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ وَلَيْسَ بِهَا مَاءٌ فَوَضَعَهُمَا هُنَالِكَ وَوَضَعَ عِنْدَهُمَا جِرَابًا فِيهِ تَمْرٌ وَسِقَاءً فِيهِ مَاءٌ ثُمَّ قَفَّى إِبْرَاهِيمُ مُنْطَلِقًا فَتَبِعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَقَالَتْ يَا إِبْرَاهِيمُ أَيْنَ تَذْهَبُ وَتَتْرُكُنَا بِهَذَا الْوَادِي الَّذِي لَيْسَ فِيهِ إِنْسٌ وَلَا شَيْءٌ فَقَالَتْ لَهُ ذَلِكَ مِرَارًا وَجَعَلَ لَا يَلْتَفِتُ إِلَيْهَا فَقَالَتْ لَهُ أَاللَّهُ الَّذِي أَمَرَكَ بِهَذَا قَالَ نَعَمْ قَالَتْ إِذَنْ لَا يُضَيِّعُنَا ثُمَّ رَجَعَتْ فَانْطَلَقَ إِبْرَاهِيمُ حَتَّى إِذَا كَانَ عِنْدَ الثَّنِيَّةِ حَيْثُ لَا يَرَوْنَهُ اسْتَقْبَلَ بِوَجْهِهِ الْبَيْتَ ثُمَّ دَعَا بِهَؤُلَاءِ الْكَلِمَاتِ وَرَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ رَبِّ { إِنِّي أَسْكَنْتُ مِنْ ذُرِّيَّتِي بِوَادٍ غَيْرِ ذِي زَرْعٍ عِنْدَ بَيْتِكَ الْمُحَرَّمِ حَتَّى بَلَغَ يَشْكُرُونَ } وَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تُرْضِعُ إِسْمَاعِيلَ وَتَشْرَبُ مِنْ ذَلِكَ الْمَاءِ حَتَّى إِذَا نَفِدَ مَا فِي السِّقَاءِ عَطِشَتْ وَعَطِشَ ابْنُهَا وَجَعَلَتْ تَنْظُرُ إِلَيْهِ يَتَلَوَّى أَوْ قَالَ يَتَلَبَّطُ فَانْطَلَقَتْ كَرَاهِيَةَ أَنْ تَنْظُرَ إِلَيْهِ فَوَجَدَتْ الصَّفَا أَقْرَبَ جَبَلٍ فِي الْأَرْضِ يَلِيهَا فَقَامَتْ عَلَيْهِ ثُمَّ اسْتَقْبَلَتْ الْوَادِيَ تَنْظُرُ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَهَبَطَتْ مِنْ الصَّفَا حَتَّى إِذَا بَلَغَتْ الْوَادِيَ رَفَعَتْ طَرَفَ دِرْعِهَا ثُمَّ سَعَتْ سَعْيَ الْإِنْسَانِ الْمَجْهُودِ حَتَّى جَاوَزَتْ الْوَادِيَ ثُمَّ أَتَتْ الْمَرْوَةَ فَقَامَتْ عَلَيْهَا وَنَظَرَتْ هَلْ تَرَى أَحَدًا فَلَمْ تَرَ أَحَدًا فَفَعَلَتْ ذَلِكَ سَبْعَ مَرَّاتٍ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَلِكَ سَعْيُ النَّاسِ بَيْنَهُمَا فَلَمَّا أَشْرَفَتْ عَلَى الْمَرْوَةِ سَمِعَتْ صَوْتًا فَقَالَتْ صَهٍ تُرِيدُ نَفْسَهَا ثُمَّ تَسَمَّعَتْ فَسَمِعَتْ أَيْضًا فَقَالَتْ قَدْ أَسْمَعْتَ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ غِوَاثٌ فَإِذَا هِيَ بِالْمَلَكِ عِنْدَ مَوْضِعِ زَمْزَمَ فَبَحَثَ بِعَقِبِهِ أَوْ قَالَ بِجَنَاحِهِ حَتَّى ظَهَرَ الْمَاءُ فَجَعَلَتْ تُحَوِّضُهُ وَتَقُولُ بِيَدِهَا هَكَذَا وَجَعَلَتْ تَغْرِفُ مِنْ الْمَاءِ فِي سِقَائِهَا وَهُوَ يَفُورُ بَعْدَ مَا تَغْرِفُ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ لَوْ تَرَكَتْ زَمْزَمَ أَوْ قَالَ لَوْ لَمْ تَغْرِفْ مِنْ الْمَاءِ لَكَانَتْ زَمْزَمُ عَيْنًا مَعِينًا قَالَ فَشَرِبَتْ وَأَرْضَعَتْ وَلَدَهَا فَقَالَ لَهَا الْمَلَكُ لَا تَخَافُوا الضَّيْعَةَ فَإِنَّ هَا هُنَا بَيْتَ اللَّهِ يَبْنِي هَذَا الْغُلَامُ وَأَبُوهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَهْلَهُ وَكَانَ الْبَيْتُ مُرْتَفِعًا مِنْ الْأَرْضِ كَالرَّابِيَةِ تَأْتِيهِ السُّيُولُ فَتَأْخُذُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ فَكَانَتْ كَذَلِكَ حَتَّى مَرَّتْ بِهِمْ رُفْقَةٌ مِنْ جُرْهُمَ أَوْ أَهْلُ بَيْتٍ مِنْ جُرْهُمَ مُقْبِلِينَ مِنْ طَرِيقِ كَدَاءٍ فَنَزَلُوا فِي أَسْفَلِ مَكَّةَ فَرَأَوْا طَائِرًا عَائِفًا فَقَالُوا إِنَّ هَذَا الطَّائِرَ لَيَدُورُ عَلَى مَاءٍ لَعَهْدُنَا بِهَذَا الْوَادِي وَمَا فِيهِ مَاءٌ فَأَرْسَلُوا جَرِيًّا أَوْ جَرِيَّيْنِ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَرَجَعُوا فَأَخْبَرُوهُمْ بِالْمَاءِ فَأَقْبَلُوا قَالَ وَأُمُّ إِسْمَاعِيلَ عِنْدَ الْمَاءِ فَقَالُوا أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَنْزِلَ عِنْدَكِ فَقَالَتْ نَعَمْ وَلَكِنْ لَا حَقَّ لَكُمْ فِي الْمَاءِ قَالُوا نَعَمْ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْفَى ذَلِكَ أُمَّ إِسْمَاعِيلَ وَهِيَ تُحِبُّ الْإِنْسَ فَنَزَلُوا وَأَرْسَلُوا إِلَى أَهْلِيهِمْ فَنَزَلُوا مَعَهُمْ حَتَّى إِذَا كَانَ بِهَا أَهْلُ أَبْيَاتٍ مِنْهُمْ وَشَبَّ الْغُلَامُ وَتَعَلَّمَ الْعَرَبِيَّةَ مِنْهُمْ وَأَنْفَسَهُمْ وَأَعْجَبَهُمْ حِينَ شَبَّ فَلَمَّا أَدْرَكَ زَوَّجُوهُ امْرَأَةً مِنْهُمْ وَمَاتَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَاءَ إِبْرَاهِيمُ بَعْدَمَا تَزَوَّجَ إِسْمَاعِيلُ يُطَالِعُ تَرِكَتَهُ فَلَمْ يَجِدْ إِسْمَاعِيلَ فَسَأَلَ امْرَأَتَهُ عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا ثُمَّ سَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِشَرٍّ نَحْنُ فِي ضِيقٍ وَشِدَّةٍ فَشَكَتْ إِلَيْهِ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَقُولِي لَهُ يُغَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ كَأَنَّهُ آنَسَ شَيْئًا فَقَالَ هَلْ جَاءَكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ جَاءَنَا شَيْخٌ كَذَا وَكَذَا فَسَأَلَنَا عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ وَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا فِي جَهْدٍ وَشِدَّةٍ قَالَ فَهَلْ أَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ أَمَرَنِي أَنْ أَقْرَأَ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَقُولُ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَقَدْ أَمَرَنِي أَنْ أُفَارِقَكِ الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَطَلَّقَهَا وَتَزَوَّجَ مِنْهُمْ أُخْرَى فَلَبِثَ عَنْهُمْ إِبْرَاهِيمُ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ أَتَاهُمْ بَعْدُ فَلَمْ يَجِدْهُ فَدَخَلَ عَلَى امْرَأَتِهِ فَسَأَلَهَا عَنْهُ فَقَالَتْ خَرَجَ يَبْتَغِي لَنَا قَالَ كَيْفَ أَنْتُمْ وَسَأَلَهَا عَنْ عَيْشِهِمْ وَهَيْئَتِهِمْ فَقَالَتْ نَحْنُ بِخَيْرٍ وَسَعَةٍ وَأَثْنَتْ عَلَى اللَّهِ فَقَالَ مَا طَعَامُكُمْ قَالَتْ اللَّحْمُ قَالَ فَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي اللَّحْمِ وَالْمَاءِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَكُنْ لَهُمْ يَوْمَئِذٍ حَبٌّ وَلَوْ كَانَ لَهُمْ دَعَا لَهُمْ فِيهِ قَالَ فَهُمَا لَا يَخْلُو عَلَيْهِمَا أَحَدٌ بِغَيْرِ مَكَّةَ إِلَّا لَمْ يُوَافِقَاهُ قَالَ فَإِذَا جَاءَ زَوْجُكِ فَاقْرَئِي عَلَيْهِ السَّلَامَ وَمُرِيهِ يُثْبِتُ عَتَبَةَ بَابِهِ فَلَمَّا جَاءَ إِسْمَاعِيلُ قَالَ هَلْ أَتَاكُمْ مِنْ أَحَدٍ قَالَتْ نَعَمْ أَتَانَا شَيْخٌ حَسَنُ الْهَيْئَةِ وَأَثْنَتْ عَلَيْهِ فَسَأَلَنِي عَنْكَ فَأَخْبَرْتُهُ فَسَأَلَنِي كَيْفَ عَيْشُنَا فَأَخْبَرْتُهُ أَنَّا بِخَيْرٍ قَالَ فَأَوْصَاكِ بِشَيْءٍ قَالَتْ نَعَمْ هُوَ يَقْرَأُ عَلَيْكَ السَّلَامَ وَيَأْمُرُكَ أَنْ تُثْبِتَ عَتَبَةَ بَابِكَ قَالَ ذَاكِ أَبِي وَأَنْتِ الْعَتَبَةُ أَمَرَنِي أَنْ أُمْسِكَكِ ثُمَّ لَبِثَ عَنْهُمْ مَا شَاءَ اللَّهُ ثُمَّ جَاءَ بَعْدَ ذَلِكَ وَإِسْمَاعِيلُ يَبْرِي نَبْلًا لَهُ تَحْتَ دَوْحَةٍ قَرِيبًا مِنْ زَمْزَمَ فَلَمَّا رَآهُ قَامَ إِلَيْهِ فَصَنَعَا كَمَا يَصْنَعُ الْوَالِدُ بِالْوَلَدِ وَالْوَلَدُ بِالْوَالِدِ ثُمَّ قَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي بِأَمْرٍ قَالَ فَاصْنَعْ مَا أَمَرَكَ رَبُّكَ قَالَ وَتُعِينُنِي قَالَ وَأُعِينُكَ قَالَ فَإِنَّ اللَّهَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ هَا هُنَا بَيْتًا وَأَشَارَ إِلَى أَكَمَةٍ مُرْتَفِعَةٍ عَلَى مَا حَوْلَهَا قَالَ فَعِنْدَ ذَلِكَ رَفَعَا الْقَوَاعِدَ مِنْ الْبَيْتِ فَجَعَلَ إِسْمَاعِيلُ يَأْتِي بِالْحِجَارَةِ وَإِبْرَاهِيمُ يَبْنِي حَتَّى إِذَا ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ جَاءَ بِهَذَا الْحَجَرِ فَوَضَعَهُ لَهُ فَقَامَ عَلَيْهِ وَهُوَ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ فَجَعَلَا يَبْنِيَانِ حَتَّى يَدُورَا حَوْلَ الْبَيْتِ وَهُمَا يَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
మరియు ['అబ్దుల్లా బిన్ ముహమ్మద్] మాకు ['అబ్దుల్లా బిన్ ముహమ్మద్] మాకు చెప్పారు ['అబ్దుర్ రజాక్] మాకు [మామర్] [అయ్యూబ్ అస్-సఖ్తియాని] మరియు [కత్సీర్ బిన్ కట్సిర్ బిన్ అల్ ముతల్లిబ్ బిన్అబీ వదా'] నుండి ఒకరినొకరు [సాయిద్ జుబాన్అల్లా] నుండి ఒకరికొకరు పూర్తి చేసుకుంటూ చెప్పారు. 'అన్హుమా]; నడుముకు బెల్టును ఉపయోగించిన మొదటి మహిళ ప్రవక్త ఇస్మాయిల్ అలైహిస్సలాం గారి తల్లి. ఆమె సారా జాడలను కప్పడానికి దానిని ఉపయోగించారు. అప్పుడు ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం ఆమెను, ఆమె కుమారుడైన ఇస్మాయిల్ను తీసుకువెళ్లారు. ఆ సమయంలో అతని తల్లి ఇంకా అతనికి పాలిస్తూనే ఉంది. ఇబ్రాహీం అలైహిస్సలాం వారిద్దరినీ అల్లాహ్ గృహం (కాబా) సమీపంలో, మహా మసీదు చివరన ఉన్న జమ్ జమ్ పైన ఒక గుడిసెలో ఉంచారు. ఆ సమయంలో మక్కాలో ఎవరూ నివసించడం లేదు మరియు నీరు కూడా లేదు. ఇబ్రాహీం వారిద్దరినీ అక్కడ ఉంచి, ఖర్జూరాలు ఉన్న ఒక రకమైన సంచిని మరియు నీరు ఉన్న ఒక సంచి/కుండీని అక్కడ వదిలి వెళ్లారు. అప్పుడు ఇబ్రాహీం వారిద్దరినీ వదిలి వెళ్ళడానికి వెళ్లారు. కాబట్టి ఇస్మాయిల్ తల్లి అతనిని అనుసరిస్తూ ఇలా అంది: "ఓ ఇబ్రాహీం, ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు?" "మనుషులు, ఏమీ లేని ఈ లోయలో మమ్మల్ని వదిలి వెళ్ళడానికి నీకు మనసుందా?" శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ తన ప్రశ్నను చాలాసార్లు పునరావృతం చేసింది, చివరికి ఇబ్రాహీం ఆమె వైపు తిరిగి చూడలేదు. చివరకు, శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ అడిగింది; "ఇదంతా చేయమని అల్లాహ్ మీకు ఆజ్ఞాపించాడా?". ఇబ్రాహీం సమాధానమిచ్చాడు: "అవును". శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ అంది; "అయితే అల్లాహ్ మమ్మల్ని విడిచిపెట్టడు." అప్పుడు శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ తిరిగి వెళ్ళింది మరియు ఇబ్రాహీం తన ప్రయాణాన్ని కొనసాగించాడు, చివరికి అతను ఒక కొండను చేరుకున్నాడు, అక్కడ అతన్ని ఎవరూ చూడలేదు. మళ్ళీ, ఇబ్రాహీం కాబా దిశగా తిరిగి, రెండు చేతులు పైకెత్తి, అనేక ప్రార్థన వాక్యాలతో వారి కోసం ప్రార్థించాడు: "రబ్బీ, (నిశ్చయంగా నేను నా సంతానంలో కొందరిని నీ పవిత్ర గృహానికి సమీపంలో మొక్కలు లేని లోయలో ఉంచాను) వారు తిరిగి వచ్చేవరకు (వారు కృతజ్ఞతగల సేవకులుగా మారాలి)" (ఖురాన్ సూరా ఇబ్రాహీం, 37వ వచనం). అప్పుడు ఇస్మాయిల్ తల్లి తన బిడ్డకు పాలివ్వడం మరియు నీటి సరఫరా నుండి త్రాగడం ప్రారంభించింది, చివరికి గెరిబాలోని నీరు అయిపోయినప్పుడు అతను అయ్యాడు. అతనికి, అతని కొడుకుకి కూడా దాహం వేసింది. అప్పుడు అతను విలవిలలాడుతున్న పసివాడైన ఇస్మాయిల్ వైపు చూశాడు", లేదా ఆమె సంపాదకీయంతో చెప్పినట్లుగా: "నేలపై దొర్లుతున్నాడు". అప్పుడు హజర్ ఇస్మాయిల్ను విడిచిపెట్టింది, అతని పరిస్థితిని చూడలేకపోయింది. అందువల్ల ఆమె తనకు అత్యంత సమీపంలో ఉన్న పర్వతమైన సఫా కొండకు వెళ్ళింది. అక్కడ ఎవరైనా కనిపిస్తారేమోనన్న ఆశతో ఆమె లోయ వైపు తిరిగి నిలబడింది, కానీ ఆమెకు ఎవరూ కనిపించలేదు. అందువల్ల ఆమె సఫా కొండ నుండి క్రిందికి దిగివచ్చింది, మరియు లోయకు చేరుకున్నప్పుడు, ఆమె తన వస్త్రపు అంచును పైకి చుట్టుకుని, లోయ గుండా వెళ్ళగలిగే వరకు తీవ్రంగా శ్రమించే వ్యక్తిలా కష్టపడింది. ఆమె మర్వా కొండకు చేరుకుని, అక్కడ ఎవరైనా ఉన్నారేమోనన్న ఆశతో నిలబడింది, కానీ ఆమెకు ఎవరూ కనిపించలేదు. ఆమె (సఫా మరియు మర్వా కొండల మధ్య) ఏడు సార్లు అలా చేసింది. ఇబ్న్ అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హు ఇలా అన్నారు; ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇలా అన్నారు: "ఆ రెండు కొండల మధ్య (హజ్ చేసే వ్యక్తి) తప్పక చేయవలసిన సయీ ఇది." మర్వా శిఖరం పైన ఉన్నప్పుడు, ఆమె ఒక స్వరాన్ని విన్నది, అప్పుడు ఆమె తనలో తాను "శాంతంగా ఉండు" అని అనుకుంది, దాని అర్థం హజర్. అప్పుడు అతను దానిని వినడానికి ప్రయత్నించాడు మరియు అతను మళ్ళీ ఆ స్వరాన్ని వినగలిగాడు, కాబట్టి అతను ఇలా అన్నాడు; "నువ్వు సహాయం అడగాలనుకుంటే నీ స్వరాన్ని నువ్వే విన్నావు". ఆ స్వరం జమ్జమ్ దగ్గర ఉన్న దేవదూత (జిబ్రయీల్ 'అలైహిస్సలాం) స్వరం అని తేలింది, అప్పుడు జిబ్రయీల్ తన మడమతో నీటిని తోడాడు" లేదా అతను చెప్పినట్లుగా; నీరు ఉప్పొంగి వచ్చే వరకు తన రెక్కలతో తోడాడు. ఇస్మాయిల్ తల్లి ఈ విధంగా తన చేతులతో ఒక నీటి తొట్టిని తయారు చేయడం ప్రారంభించింది, అంటే నీటిని తోడి కుండలో పోస్తూ ఉండగా, తోడిన తర్వాత కూడా నీరు బలంగా ఉప్పొంగుతూనే ఉంది. ఇబ్న్ 'అబ్బాస్ 'రదియల్లాహు 'అన్హుమా ఇలా అన్నారు; ప్రవక్త సల్లల్లాహు 'అలైహి వసల్లం ఇలా అన్నారు: "అల్లాహ్ ఉమ్ ఇస్మాయిల్ (సితి హజర్) పై కరుణ చూపుగాక, ఎందుకంటే ఆమె జమ్జమ్ నుండి వెళ్ళిపోయి ఉంటే" లేదా ఆయన మాటల్లో: "ఆమె వెంటనే నీటిని సేకరించకపోయి ఉంటే, "జమ్జమ్ నీరు నిశ్చయంగా ప్రవహించే నీరుగా మారుతుంది". చివరకు ఆమె నీరు త్రాగి, మళ్ళీ తన బిడ్డకు పాలివ్వగలిగింది. అప్పుడు దేవదూత ఆమెతో ఇలా అన్నాడు: "విడిచిపెట్టబడతానేమోనని భయపడకు, ఎందుకంటే ఇది అల్లాహ్ ఇల్లు, దీనిని ఈ బిడ్డ మరియు అతని తండ్రి నిర్మిస్తారు, మరియు నిశ్చయంగా అల్లాహ్ తన సేవకులను వృధా చేయడు." ఆ సమయంలో బైతుల్లా కాబా ఒక చిన్న కొండలా భూమి నుండి చాలా ఎత్తులో ఉండేది, వరద వచ్చినప్పుడు అది కుడి మరియు ఎడమ వైపుల నుండి కోతకు గురయ్యేది. ఇస్మాయిల్ తల్లి, హజర్, అప్పటి వరకు అలాగే జీవిస్తూ వచ్చింది. కడా కొండ మార్గం నుండి వచ్చిన జుర్హుమ్ తెగ లేదా జుర్హుమ్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక సమూహం మక్కాకు దిగువన ఆగి, అక్కడ ఒక పక్షి గుండ్రంగా తిరుగుతూ ఎగరడాన్ని చూశారు. వారు ఆశ్చర్యపోయారు; "ఈ లోయలో నీరు లేదని మాకు ఖచ్చితంగా తెలిసినప్పటికీ, ఈ పక్షి నీటి చుట్టూ తిరుగుతోంది కాబట్టి అది తప్పక గుండ్రంగా తిరుగుతూ ఉండాలి." చివరకు వారు ఒకరిద్దరిని పంపగా, వారు వేగంగా పరుగెత్తి నీటిని కనుగొన్నట్లు అనిపించింది. వారు తిరిగి వచ్చి నీటి ఉనికిని నివేదించారు, ఆ తర్వాత వారు అక్కడికి వచ్చారు. నీరు. అతను ఇలా అన్నాడు: "ఆ సమయంలో శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ నీటి దగ్గర ఉన్నారు." వారు అతనితో ఇలా అన్నారు; "మేము ఇక్కడ ఆగి మీతో చేరడానికి అనుమతిస్తారా?". శ్రీమతి ఇస్మాయిల్ ఇలా అన్నారు; "అవును, మీరు రావచ్చు కానీ నీటిని తీసుకునే హక్కు మీకు లేదు." వారు; "సరే" అన్నారు. ఇబ్న్ అబ్బాస్ రదియల్లాహు అన్హుమా ఇలా అన్నారు; ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇలా అన్నారు: "ఈ సంఘటనతో ఇస్మాయిల్ తల్లి సంతోషించింది, ఎందుకంటే తనతో పాటు ప్రజలు నివసిస్తున్నారు." చివరకు వారు అక్కడ నివసించడం ప్రారంభించారు మరియు తమ కుటుంబాలను కూడా అక్కడ కలిసి జీవించమని ఆహ్వానించడానికి దూతలను పంపారు." వారి కుటుంబాలు హజర్తో నివసిస్తున్నప్పుడు మరియు ఇస్మాయిల్ చిన్నవాడిగా ఉన్నప్పుడు, అతను వారి నుండి అరబిక్ మాట్లాడటం నేర్చుకున్నాడు, మరియు వారిలో అత్యంత విలువైన మరియు అత్యంత అద్భుతమైన వ్యక్తిగా కూడా ఎదిగాడు. అప్పుడు ఇస్మాయిల్ వారందరికీ నచ్చిన యువకుడిగా ఎదిగాడు. అతను పెద్దవాడయ్యాక, వారు తమలోని ఒక స్త్రీతో ఇస్మాయిల్కు వివాహం చేశారు మరియు ఆ తర్వాత కొద్ది కాలానికే, ఇస్మాయిల్ తల్లి మరణించింది. తరువాత, ఇస్మాయిల్ వివాహం చేసుకున్న తర్వాత, అతను ఏమి వదిలి వెళ్ళాడో తెలుసుకోవడానికి ఇబ్రహీం వచ్చాడు, కానీ అతనికి ఇస్మాయిల్ కనిపించలేదు. ఇబ్రహీం తన భార్యను ఇస్మాయిల్ గురించి అడిగాడు. అతని భార్య జవాబిచ్చింది; అప్పుడు ఇబ్రహీం వారి జీవితాలు మరియు పరిస్థితుల గురించి అడిగాడు. ఇస్మాయిల్ భార్య ఇలా జవాబిచ్చింది; "మేము అనేక కష్టాలను అనుభవించాము మరియు మా జీవితాలు సంకుచితంగా, గొప్ప బాధలతో నిండి ఉన్నాయి." ఇస్మాయిల్ భార్య, తాను మరియు తన భర్త గడుపుతున్న జీవితం గురించి ఇబ్రహీంతో వాపోయింది. ఇబ్రహీం ఇలా అన్నాడు; "తరువాత, మీ భర్త వచ్చినప్పుడు, నా శుభాకాంక్షలు తెలియజేయండి మరియు అతని ఇంటి తలుపు మార్చమని చెప్పండి." ఇస్మాయిల్ వచ్చినప్పుడు అతనికి ఏదో అనిపించి తన భార్యను అడిగాడు; "మీ దగ్గరకు ఎవరైనా వచ్చారా?". అతని భార్య ఇలా జవాబిచ్చింది; "అవును. ఇంతకుముందు, ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఉన్న ఒక వృద్ధుడు మా దగ్గరకు వచ్చి మీ గురించి అడిగాడు, అప్పుడు నేను వివరించాను, మరియు అతను మా జీవిత పరిస్థితి గురించి నన్ను అడిగాడు, కాబట్టి నేను అలసట మరియు బాధలతో జీవిస్తున్నానని వివరించాను." ఇస్మాయిల్ అడిగాడు; "ఆ వ్యక్తి మీకు దేని గురించైనా సందేశం ఇచ్చాడా?" అతని భార్య జవాబిచ్చింది; అవును. ఆయన మీకు తన శుభాకాంక్షలు తెలియజేయమని నాకు ఆజ్ఞాపించారు మరియు మీ ఇంటి తలుపు మార్చమని మీకు చెప్పారు. ఇస్మాయిల్ ఇలా అన్నాడు; "ఆయన నా తండ్రి మరియు నిశ్చయంగా ఆయన మీకు విడాకులు ఇవ్వమని నాకు ఆజ్ఞాపించారు, కాబట్టి మీరు మీ కుటుంబానికి తిరిగి వెళ్తారు." కాబట్టి ఇస్మాయిల్ తన భార్యకు విడాకులు ఇచ్చాడు. తరువాత ఇస్మాయిల్ ప్రజలలో మరొక స్త్రీని తిరిగి వివాహం చేసుకున్నాడు, అప్పుడు ఇబ్రాహీం అల్లాహ్ సంకల్పించిన సమయంలో వారిని విడిచిపెట్టి మళ్ళీ వెళ్ళిపోయాడు మరియు ఆ తరువాత వారిని కలవడానికి తిరిగి వచ్చాడు, కానీ అతనికి ఇస్మాయిల్ కనిపించలేదు, చివరికి అతను ఇస్మాయిల్ భార్య వద్దకు వెళ్లి ఆమెను ఇస్మాయిల్ గురించి అడిగాడు. అతని భార్య ఇలా సమాధానమిచ్చింది; "అతను మా కోసం జీవనోపాధి సంపాదించడానికి వెళ్తున్నాడు." అప్పుడు ఇబ్రాహీం మళ్ళీ అడిగాడు; "మీరు ఎలా ఉన్నారు?" అతను ఇస్మాయిల్ భార్యను వారి జీవితం మరియు జీవన పరిస్థితుల గురించి అడిగాడు. అతని భార్య ఇలా సమాధానమిచ్చింది; "మేము ఎల్లప్పుడూ మంచి స్థితిలో మరియు సరిపడా ఉన్నాము." ఇస్మాయిల్ భార్య అల్లాహ్ను స్తుతించింది. ఇబ్రాహీం అడిగాడు; 'మీరు ఏమి తింటారు?'. ఇస్మాయిల్ భార్య ఇలా సమాధానమిచ్చింది; "మాంసం." ఇబ్రాహీం మళ్ళీ అడిగాడు; "మీరు ఏమి తాగుతారు?". ఇస్మాయిల్ భార్య జవాబిచ్చింది; "నీళ్ళు". అప్పుడు ఇబ్రాహీం ఇలా ప్రార్థించాడు: "ఓ అల్లాహ్, వారి మాంసం మరియు నీటిని ఆశీర్వదించు." ప్రవక్త సల్లల్లాహు అలైహి వసల్లం ఇలా అన్నారు: "ఆ సమయంలో మక్కాలో ధాన్యం లేదు, ఒకవేళ ఉండి ఉంటే, ఇబ్రాహీం దాని కోసం ప్రార్థించి ఉండేవాడు." ఆయన ఇలా అంటారు; "మరియు మాంసం మరియు నీటి గురించి ఇబ్రాహీం చేసిన ప్రార్థన వలన, మక్కా ప్రజలు తప్ప మరెవరూ, తమకు కేవలం మాంసం మరియు నీరు మాత్రమే లభించినందుకు ఫిర్యాదు చేయలేదు." అప్పుడు ఇబ్రాహీం ఇలా అన్నాడు; "మీ భర్త వచ్చినప్పుడు, నా శుభాకాంక్షలు అతనికి తెలియజేయండి మరియు అతని ఇంటి ద్వారబంధాన్ని బలపరచమని అతనికి ఆజ్ఞాపించండి". ఇస్మాయిల్ వచ్చినప్పుడు, అతను ఇలా అన్నాడు: "మీ వద్దకు ఎవరైనా వచ్చారా?". అతని భార్య జవాబిచ్చింది; "అవును. ఇంతకుముందు చాలా మంచి రూపంతో ఉన్న ఒక వృద్ధుడు మా వద్దకు వచ్చాడు". అతని భార్య ఇబ్రాహీంను మెచ్చుకుంది. అతను మీ గురించి నన్ను అడిగాడు, కాబట్టి నేను వివరించాను, తరువాత అతను మా జీవన పరిస్థితి గురించి నన్ను అడిగాడు, కాబట్టి నేను మంచి స్థితిలో ఉన్నానని జవాబిచ్చాను."". ఇస్మాయిల్ అడిగాడు; "ఆ వ్యక్తి మీకు దేని గురించైనా సందేశం ఇచ్చారా?". అతని భార్య జవాబిచ్చింది; "అవును. మీకు తన శుభాకాంక్షలు తెలియజేయమని నన్ను ఆజ్ఞాపించాడు మరియు మీ ఇంటి ద్వారబంధాన్ని కాపాడుకోమని చెప్పాడు". ఇస్మాయిల్ అన్నాడు; "ఆయన నా తండ్రి మరియు ఆ ద్వారబంధం మీరే. మిమ్మల్ని కాపాడమని ఆయన నన్ను ఆజ్ఞాపించాడు". అప్పుడు అల్లాహ్ సంకల్పం ప్రకారం ఇబ్రాహీం వారిని కొంతకాలం విడిచి వెళ్ళాడు, ఆ తర్వాత జమ్జమ్ దగ్గర ఒక చెట్టు కింద ఇస్మాయిల్ తన బాణాలను పెట్టినప్పుడు తిరిగి వచ్చాడు. అతన్ని చూడగానే, ఇబ్రాహీం వెంటనే అతని వద్దకు వెళ్లి, ఒక తండ్రి తన కొడుకు పట్ల, ఒక కొడుకు తన తండ్రి పట్ల ఎలా ప్రవర్తించాలో అలా ప్రవర్తించి, ఇలా అన్నాడు; "ఓ ఇస్మాయిల్, అల్లాహ్ నాకు ఒక ఆజ్ఞ ఇచ్చాడు". ఇస్మాయిల్ అన్నాడు; "నీ ప్రభువు ఆజ్ఞాపించినది చెయ్యి". ఇబ్రాహీం మళ్ళీ అడిగాడు; "నాకు సహాయం చేస్తావా?" ఇస్మాయిల్ అన్నాడు; "అవును, నేను మీకు సహాయం చేస్తాను". ఇబ్రాహీం అన్నాడు; "ఈ స్థలంలో ఒక ఇల్లు కట్టమని అల్లాహ్ నన్ను ఆజ్ఞాపించాడు". ఇబ్రాహీం చుట్టుపక్కల ప్రాంతాలతో పోలిస్తే చాలా ఎత్తుగా ఉన్న ఒక ప్రదేశం వైపు చూపించాడు. కథకుడు ఇలా అన్నారు; "ఆ స్థలం నుండి వారిద్దరూ బైతుల్లాహ్ యొక్క పునాదులను వేశారు, ఇస్మాయిల్ రాళ్లను మోస్తూ పనిచేశాడు, ఇబ్రాహీం వాటిని పేర్చాడు (కట్టాడు), చివరికి ఆ కట్టడం ఎత్తుగా నిర్మించబడినప్పుడు, ఇస్మాయిల్ ఈ రాయిని తీసుకువచ్చి ఇబ్రాహీం దానిపైకి ఎక్కడానికి వీలుగా కింద పెట్టాడు, అదే సమయంలో ఇస్మాయిల్ అతనికి రాళ్లను అందించాడు." ఈ ప్రార్థనను పఠించండి; ("ఓ మా ప్రభువా, మా నుండి (దానాన్ని) స్వీకరించు, నిశ్చయంగా నీవు సర్వశ్రోతవు మరియు సర్వజ్ఞుడవు") (ఖురాన్ సూరా అల్-బఖరా 127).