Hadith Representative
Al Hamid
Imam Tirmidzi : 3263حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Na nima ya kusonga beto [Mahmud bin Ghailan] ti [Abdu bin Humaid] ntendula kele mosi, bo tubaka nde; me zabisa beto [Abdur Razzaq] katuka na [Ma’mar] katuka na [Thabit Al Bunani] katuka na [Abdur Rahman bin Abu Laila] katuka na [Shuhaib], yandi tubaka nde; Yau vandaka kinkulu ya Ntumwa sallallahu ‘alaihi wasallam nde ntangu yandi me sala kisambu ya ‘Asr yandi vandaka kutuba na ndinga ya nsi, mpi ngogo kutuba na ndinga ya nsi na kutadila bankaka na kati na bau kele kunikisa bibeku yonso zole bonso nde bau ke tuba. Na nima bo yulaka yandi nde; O Ntumwa ya Allah, ntangu nge ke sala kisambu ya Asr nge ke tuba na nsi ya ntima. Yandi tubaka nde: ‘Kele ti profete mosi yina yitukisaka bantu na yandi, na nima yandi tubaka nde; nani lenda tesana ti bo? Na nima Allah pesaka yandi nsangu mosi: ‘Pesa bo nsola na kati ya mambu zole, disongidila mono ta pesa bo ndola to mono ta pesa bambeni na bo ngolo na zulu na bo?’ na nima bo ponaka ndola, na nima Allah yalaka lufwa na zulu na bo, tii kuna na kilumbu mosi bantu mafunda makumi nsambwadi fwaka’. Shuhaibi tubaka nde; mpi ntangu yandi telaka hadith yai, yandi telaka hadith ya nkaka, yandi tubaka nde: ‘Kilumbu mosi vandaka ti ntotila mosi yina vandaka kusala shaman sambu na yandi, na nima shaman yina tubaka nde; sosila mono mwana yina ke bakisaka nswalu, to yandi tubaka nde; muntu ya mayele. Mono ta longa yandi nzayilu na mono, sambu mono ke wa boma ya kufwa sambu nzayilu yai kukatuka na beno, mpi ata muntu mosi ve na kati na beno ta zaba yo’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima bo sosilaka yandi toko mosi na kulanda bikalulu yina yandi tubilaka, bo songaka toko yina na kukwisa mpi kukwenda na shaman. Toko yina kwendaka na yandi, ntangu yandi vandaka na nzila kuvandaka ti nganga-Nzambi mosi na kisika mosi ya lusambu.’ Mama tubaka nde; Mono ke ndima nde bantu yina vandaka kuzinga na bisika ya lusambu na ntangu yina vandaka Bamizilma. Yandi tubaka nde: ‘Na nima mwana yulaka nganga-Nzambi, konso ntangu mwana vandaka kuluta yandi yandi vandaka kuyula yandi kaka, tii kuna nganga-Nzambi songaka yandi, yandi tubaka nde; Ya kieleka, mono ke sambilaka Allah’. Yandi tubaka nde: ‘Mwana yantikaka kuzinga na kisika yina nganga-Nzambi vandaka kuzinga mpi mbala mingi yandi vandaka kukwenda na retard sambu na kukwenda na shaman. Yo yina, shaman tindaka kinati-nsangu na dibuta ya mwana yina ti mfunu ya nsangu yina; ya kieleka yandi vandaka pene-pene ya kukwisa ve na mono. Na nima mwana yina songaka nganga-Nzambi mambu yai. Mfumu ya dibundu tubaka na yandi nde; kana shaman me tuba na nge nde; nge kele na wapi? Tuba kaka yo; ti dibuta na mono, mpi kana dibuta na nge kutuba na nge; nge kele na wapi? Yo yina songa yandi nde nge kele ti shaman’. Yandi tubaka nde: ‘Ntangu mwana vandaka na mutindu yai, na kintulumukina yandi lutaka kimvuka mosi ya bantu yina mbisi mosi kangaka. Bantu ya nkaka na kati na bo tubaka nde mbisi yina vandaka ntambu’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima mwana bakaka ditadi, yandi tubaka nde; O Allah, kana mambu ya nganga-Nzambi tubaka kele kieleka pana mono ke lomba Nge na kupesa mono nzila ya kufwa mbisi yina’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima yandi losaka mpi fwaka mbisi yina. Ebuna bantu tubaka nde; nani fwaka yandi? Bo tubaka nde; mwana yina. Yo yina bantu yitukaka mpi tubaka nde; Ya kieleka, mwana yai me longuka nzayilu yina muntu mosi ve me zaba.’ Yandi tubaka nde: ‘Ebuna kifwa-meso mosi kuwaka mambu yai, ebuna yandi tubilaka mwana nde; Kana nge lenda vutula meso na mono pana nge ta baka bonus ya mutindu yina mpi ya mutindu yina. Mwana tubaka nde; Mono ke zola ve mambu yai na nge, kansi inki nge ke yindula kana meso na nge kuvutuka, keti nge ta kwikila na Muntu yina me vutula yo? Yandi tubaka nde; Ee'. Yandi tubaka nde: ‘Na nima yandi sambaka Allah tii kuna Allah ta vutudila yandi meso ya muntu yina. Na nima kifwa-meso kwikilaka, na nima mambu na bo kumaka na Ra . ja. Na nima yandi tindaka binati-nsangu na bo mpi bo monisaka bo. Ntotila tubaka nde; Ya kieleka, mono ta fwa konso muntu na kati na beno na mutindu ya kufwa muntu yina mono me salaka ntete ve muntu yina salaka mbi.’ Na nima yandi pesaka ntuma nde bo nata nganga-Nzambi mosi ti kifwa-meso mosi, na nima yandi tulaka scie na kati-kati ya ntu ya mosi na kati na bo mpi fwaka yandi, mpi yandi fwaka yankaka ti kufwa muntu ya nkaka. Na nima yandi pesaka ntuma nde bo nata toko yina, na nima yandi tubaka nde; nata yandi na ngumba ya mutindu yina, mpi losa yandi katuka na zulu. Na nima, bo nataka yandi na ngumba. Ntangu bo kumaka na kisika yina sambu na kulosa mwana yina na zulu na yo, bo bwaka na ngumba tii kuna kima mosi ve bikalaka na kati na bo katula kaka mwana yina.’ Yandi tubaka nde: ‘Na nima mwana vutukaka, mpi ntotila songaka bo na kunata yandi na nzadi-mungwa mpi na nima kulosa yandi na nzadi-mungwa. Bo nataka mwana yina na nzadi-mungwa, na nima Allah dindisaka bantu ti yandi mpi gulusaka yandi. Ebuna mwana yina tubilaka ntotila nde; nge lenda fwa mono ve tii kuna nge ta fwa mono na kulunsi mpi ta bula mono masasi, ntangu nge ta bula mono masasi pana tuba nde; na zina ya Allah Mfumu ya mwana yai’. Na nima yandi pesaka ntuma nde bo tula mwana yina na kulunsi, yo yina bo tulaka mwana yina na kulunsi, na nima yandi bulaka yandi masasi mpi tubaka nde; 'Na zina ya Allah Mfumu ya mwana yai'. Yandi tubaka nde: ‘Na nima mwana tulaka diboko na yandi na mbunzu na nima ya kubula yandi tolo-tolo, na nima yandi fwaka. Ebuna bantu tubaka nde; Ya kieleka, mwana yai me longuka nzayilu yina muntu mosi ve me zaba, yo yina beto ke kwikilaka na Nzambi mwana yai’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima bo songaka ntotila nde; nge ke vandaka ve ntima-nda sambu bantu tatu kundima nge ve? Bantu yonso me balukila nge’. Yandi tubaka nde: ‘Na nima yandi salaka dibulu ya nene, na nima yandi losaka bankuni ti tiya na kati na yo, na nima yandi vukisaka bantu mpi tubaka nde; Konso muntu ta vutuka na dibundu na yandi, beto ta bika yandi kuvanda, konso muntu ta vutuka ve, beto ta losa yandi na tiya yai. Na nima yandi yantikaka kulosa bo na mabulu’. Yandi tubaka nde: ‘Allah tabaraka wa ta’ala tubaka na kusonikaka disolo yai: Beno fwa mpi beno singa bantu yina ke salaka mabulu, yina bo ke yokaka tiya ti bankuni, ntangu bo ke vandaka na nziunga na yo, ntangu bo ke monaka mambu yina bo ke salaka bantu yina ke kwikilaka. Mpi bo ke monisaka ve bantu ya lukwikilu mpasi katula kaka sambu bantu ya lukwikilu ke kwikilaka na Allah, Nkwa-Ngolo Yonso, Muntu ya Kuluta Lukumu’. -Q. 4-8-. Yandi tubaka nde: ‘Bo me zika mwana’. Mpe bau ke tuba nde bau basisaka yandi - na maziamu - na ntangu ya Omar ben Al Khathab ntangu misapi na yandi vandaka na mbunzu na yandi, mutindu yandi tulaka yau ntangu bau fwaka yandi. Abu Isa tubaka nde, yai kele hadith ya me katuka na Hasan Gharib.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 1323, 1621, 15993, 16450, 16455, 17409, 17410, 17425, 17431, 21320, 22090, 25521
Imam Bukhari : 3118, 3119, 5880, 5883
Imam Muslim : 613, 614, 615, 4910
Imam Abu Dawud : 830, 831, 832
Imam Tirmidzi : 3144, 3263
Imam Nasa'i : 1268, 1270, 1271, 1272, 1273, 1274
Imam Ibnu Majah : 894, 895
Imam Malik : 357, 358
Imam Darimi : 1308, 1309