Hadith Representative
Al Hamid
Imam Tirmidzi : 3263حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ
Beni amɛkɛɛ wɔ [Mahmud bin Ghailan] kɛ [Abdu bin Humaid] akɛ shishinumɔ lɛ ji ekome lɛ, amɛkɛɛ; ekɛɛ wɔ [Abdur Razzaq] kɛjɛ [Ma’mar] kɛjɛ [Thabit Al Bunani] kɛjɛ [Abdur Rahman bin Abu Laila] kɛjɛ [Shuhaib], ekɛɛ; Eji Gbalɔ sallallaahu ‘alaihi wasallam kusum akɛ, kɛ́ efee ‘Asr sɔlemɔ lɛ egbe naa lɛ, ewieɔ ŋmɔlɔŋmɔlɔ, ni wiemɔ ni ji ŋmɔlɔŋmɔlɔ taakɛ amɛteŋ mɛi komɛi tsɔɔ lɛ ji ŋmɔlɔŋmɔlɔ wiemɔ lɛ taakɛ amɛteŋ mɛi komɛi tsɔɔ lɛ ji naabu enyɔ lɛ fɛɛ ni amɛtsiɔ amɛhe tamɔ nɔ ni amɛmiiwie. Kɛkɛ ni abi lɛ akɛ; O Allah bɔfo, kɛji ofee ‘Asr sɔlemɔ lɛ owieɔ ŋmɔlɔŋmɔlɔ. E de ke: ‘Gbalɔ ko hi nɛ e pee e we bi ɔmɛ nyakpɛ, kɛkɛ nɛ e de ke; namɔ baanyɛ ekɛ amɛ abɔ akaŋ? Kɛkɛ ni Allah ha lɛ kpojiemɔ ko akɛ: ‘Ha amɛ halamɔ yɛ nibii enyɔ ateŋ, ni ji, mato amɛhe toigbalamɔ loo mahã amɛhenyɛlɔi lɛ hewalɛ yɛ amɛnɔ?’ no sɛɛ lɛ amɛhala toigbalamɔ, no sɛɛ lɛ Allah ye gbele nɔ yɛ amɛnɔ, kɛyashi gbi kome mli lɛ gbɔmɛi akpei nyɔŋmai kpawo gboi’. Shuhaib kɛɛ; ni beni egba hadith nɛɛ, egba hadith kroko hu, ekɛɛ: ‘Be ko ni eho lɛ, maŋtsɛ ko yɛ ni eyɛ shaman ko ni feɔ shaman nitsumɔ eha lɛ, no sɛɛ lɛ shaman lɛ kɛɛ; taomɔ mi gbekɛ ni nuɔ nii ashishi oya, aloo ekɛɛ; mɔ ni yɔɔ nilee lɛ. Matsɔɔ lɛ minilee lɛ, ejaakɛ misheɔ gbele gbeyei koni nɛkɛ nilee nɛɛ ajie kɛjɛ nyɛdɛŋ, ni nyɛteŋ mɔ ko mɔ ko leee’. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni amɛtao oblanyo ko amɛha lɛ yɛ sui ni etsĩ tã lɛ anaa, amɛfã oblanyo lɛ akɛ eba ni eya shaman lɛ ŋɔɔ. Obalanyo lɛ tee eŋɔɔ, beni enyiɛ gbɛ lɛ, osɔfo ko yɛ jamɔhe ko.’ Ma’mar kɛɛ; Miyɛ nɔmimaa akɛ mɛi ni yɔɔ jamɔ hei yɛ nakai beaŋ lɛ ji Muslimbii. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni gbekɛ lɛ bi osɔfo lɛ, be fɛɛ be ni gbekɛ lɛ baaho ehe lɛ, eyaa nɔ ebiɔ lɛ, kɛyashi osɔfo lɛ kɛɛ lɛ, ekɛɛ; Anɔkwale, mijáa Allah’. Ekɛɛ akɛ: ‘Gbekɛ lɛ bɔi shihilɛ yɛ osɔfo lɛ he lɛ, ni bei pii lɛ, esɛɛ tsɛɔ kɛyaa shaman lɛ ŋɔɔ. No hewɔ lɛ, shaman lɛ tsu bɔfo ko kɛtee gbekɛ lɛ weku lɛ ŋɔɔ kɛ sane lɛ mli sane titri; yɛ anɔkwale mli lɛ, eshwɛ fioo ni ebaaa miŋɔɔ. Kɛkɛ ni gbekɛ lɛ kɛɛ osɔfo lɛ enɛ. Mɔk lɛ kɛɛ lɛ akɛ; kɛji shaman lɛ kɛɛ bo akɛ; nɛgbɛ oyɔɔ? Kɛɛmɔ kɛkɛ akɛ; kɛ miweku lɛ, ni kɛji oweku lɛ kɛɛ bo akɛ; nɛgbɛ oyɔɔ? No hewɔ lɛ kɛɛmɔ lɛ akɛ okɛ shaman lɛ yɔɔ’. Ekɛɛ akɛ: ‘Beni gbekɛ lɛ yɔɔ nɛkɛ shihilɛ nɛɛ mli lɛ, trukaa lɛ, eho gbɔmɛi akuu ko ni kooloo ko etsi amɛnaa lɛ ahe. Amɛteŋ mɛi komɛi kɛɛ kooloo lɛ ji jata’. E de ke: ‘Kɛkɛ nɛ jokuɛ ɔ ngɔ tɛ, nɛ e de ke; O Allah, kɛji nɔ ni osɔfo lɛ kɛɛ lɛ ji anɔkwale lɛ, no lɛ mibiɔ bo ni oha migbe kooloo lɛ’. E de ke: ‘Kɛkɛ nɛ e sake lohwe ɔ nɛ e gbe lɛ. Kɛkɛ ni gbɔmɛi kɛɛ; namɔ gbe lɛ? Amɛkɛɛ akɛ; gbekɛ lɛ. No hewɔ lɛ mɛi anaa kpɛ amɛhe ni amɛkɛɛ; Lɛlɛŋ, gbekɛ nɛɛ ekase nilee ni mɔ ko mɔ ko leee.’ Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni shwilafo ko nu enɛ, kɛkɛ ni ekɛɛ gbekɛ lɛ akɛ; Kɛji onyɛ okɛ mihiŋmɛii lɛ ba ekoŋŋ lɛ, no lɛ obaaná bonus ni tamɔ nɛkɛ. Gbekɛ lɛ kɛɛ; Misumɔɔɔ enɛ kɛjɛ odɛŋ, shi mɛni osusuɔ akɛ kɛji ohiŋmɛi ku esɛɛ eba lɛ, ani obaahe Mɔ ni Eha ena ekoŋŋ lɛ oye? Ekɛɛ akɛ; hɛɛ'. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni esɔle eha Allah aahu kɛyashi Allah ha mɔ lɛ hiŋmɛii ba ekoŋŋ eha lɛ. Kɛkɛ ni shwilafo lɛ he eye, kɛkɛ ni amɛsane lɛ ba Ra ŋɔɔ ja. Kɛkɛ ni etsu mɛi kɛtee amɛŋɔɔ ni ajie amɛ kpo. Maŋtsɛ lɛ kɛɛ; Anɔkwa, magbe nyɛteŋ mɔ fɛɛ mɔ kɛ gbɔmɔgbee ni mifeko mɔ ni fee lɛ dã lɛ.’ Kɛkɛ ni efã akɛ akɛ osɔfo ko kɛ shwilafo ko aba, kɛkɛ ni ekɛ tsɔne ni akɛfoɔ nii lɛ wo amɛteŋ mɔ kome yitso teŋ ni egbe lɛ, ni ekɛ gbɔmɔgbee kroko gbe mɔ kroko lɛ. Kɛkɛ ni efã akɛ akɛ oblanyo lɛ aba, kɛkɛ ni ekɛɛ; nyɛkɛ lɛ aya gɔŋ ni tamɔ nɛkɛ nɔ, ni nyɛshɛrɛ lɛ kɛjɛ ŋwɛi. Kɛkɛ ni amɛkɛ lɛ tee gɔŋ lɛ nɔ. Beni amɛshɛ nakai he lɛ koni amɛshɛrɛ gbekɛ lɛ amɛshwie nɔ lɛ, amɛgbee shi kɛjɛ gɔŋ lɛ nɔ kɛyashi nɔ ko nɔ ko eshwɛɛɛ amɛteŋ akɛ ja gbekɛ lɛ pɛ.’ E de ke: ‘Kɛkɛ nɛ jokuɛ ɔ kpale kɛ ba, nɛ matsɛ ɔ fã mɛ ke a ngɔ lɛ kɛ ho wo ɔ nya nɛ lɔ ɔ se ɔ, a sake lɛ kɛ wo wo ɔ mi. Akɛ gbekɛ lɛ tee ŋshɔ lɛ mli, kɛkɛ ni Allah kɛ gbɔmɛi lɛ wo ŋshɔ lɛ mli ni ehere lɛ yiwala. Kɛkɛ ni gbekɛ lɛ kɛɛ maŋtsɛ lɛ akɛ; onyɛŋ ogbe mi kɛyashi obaasɛŋ mi ni otswa mi tu, kɛ́ otswa mi tu lɛ no lɛ okɛɛ; yɛ Allah ni ji gbekɛ nɛɛ Nuŋtsɔ lɛ gbɛi mli’. Kɛkɛ ni efã akɛ asɛŋ gbekɛ lɛ, no hewɔ lɛ asɛŋ gbekɛ lɛ, kɛkɛ ni etu lɛ tu ni ekɛɛ; 'BISMILLAAH ROBBU HAADZAL GHULAAM' yɛ gbekɛ nɛɛ Nuŋtsɔ lɛ gbɛi mli'. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni gbekɛ lɛ kɛ enine shɛ ehiɛ he beni akɛ gãimlibi tu lɛ sɛɛ, kɛkɛ ni egbo. Kɛkɛ ni gbɔmɛi kɛɛ; Anɔkwale, gbekɛ nɛɛ ekase nilee ni mɔ ko mɔ ko leee, no hewɔ lɛ wɔheɔ Nyɔŋmɔ gbekɛ nɛɛ wɔyeɔ’. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni akɛɛ maŋtsɛ lɛ akɛ; ani obɛ tsuishitoo ni mɛi etɛ kɛ bo kpaaa gbee? Adesai fɛɛ etsɔ amɛhe amɛshi bo’. Ekɛɛ akɛ: ‘Kɛkɛ ni efee nubu agbo ko, kɛkɛ ni ekɛ tso kɛ la shwie mli, kɛkɛ ni ebua gbɔmɛi lɛ anaa ni ekɛɛ; Mɔ fɛɛ mɔ ni baaku esɛɛ kɛjɛ ejamɔ lɛ mli lɛ, wɔbaahã ehi shi, ni mɔ fɛɛ mɔ ni ekuuu esɛɛ lɛ, wɔbaashɛ lɛ wɔwo la nɛɛ mli. Kɛkɛ ni ebɔi amɛ shwiemɔ kɛtee nubui lɛ amli’. Ekɛɛ akɛ: ‘Allah tabaraka wa ta’ala kɛɛ beni eŋmalaa yinɔsane nɛɛ: Hiɛkpãtã ni alomɔ amɛ ji mɛi ni feɔ ŋmeii, ni akɛ tso shãa, yɛ be mli ni amɛtaraa shi amɛbɔleɔ he lɛ, yɛ be mli ni amɛyeɔ nɔ ni amɛfeɔ heyelilɔi lɛ he odase lɛ. Ni amɛpiŋɔ heyelilɔi lɛ ja akɛ heyelilɔi lɛ heɔ Allah, Ofe lɛ, Mɔ ni Sa Yijiemɔ Fe Fɛɛ lɛ amɛyeɔ’. -S. 4-8-. Ekɛɛ: ‘Afu gbekɛ lɛ’. Ni akɛɛ ajie lɛ - kɛjɛ gbonyobu lɛ mli - yɛ Umar bin Al Khathab beaŋ beni eniji kã ehiɛ nɔ lɛ, taakɛ ekɛwo beni agbe lɛ lɛ. Abu Isa kɛɛ, enɛ ji hadith ko ni jɛ Hasan Gharib ŋɔɔ.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 1323, 1621, 15993, 16450, 16455, 17409, 17410, 17425, 17431, 21320, 22090, 25521
Imam Bukhari : 3118, 3119, 5880, 5883
Imam Muslim : 613, 614, 615, 4910
Imam Abu Dawud : 830, 831, 832
Imam Tirmidzi : 3144, 3263
Imam Nasa'i : 1268, 1270, 1271, 1272, 1273, 1274
Imam Ibnu Majah : 894, 895
Imam Malik : 357, 358
Imam Darimi : 1308, 1309