Al Hamid

حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ غَيْلَانَ وَعَبْدُ بْنُ حُمَيْدٍ الْمَعْنَى وَاحِدٌ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ ثَابِتٍ الْبُنَانِيِّ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي لَيْلَى عَنْ صُهَيْبٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا صَلَّى الْعَصْرَ هَمَسَ وَالْهَمْسُ فِي قَوْلِ بَعْضِهِمْ تَحَرُّكُ شَفَتَيْهِ كَأَنَّهُ يَتَكَلَّمُ فَقِيلَ لَهُ إِنَّكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِذَا صَلَّيْتَ الْعَصْرَ هَمَسْتَ قَالَ إِنَّ نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ كَانَ أُعْجِبَ بِأُمَّتِهِ فَقَالَ مَنْ يَقُومُ لِهَؤُلَاءِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنْ خَيِّرْهُمْ بَيْنَ أَنْ أَنْتَقِمَ مِنْهُمْ وَبَيْنَ أَنْ أُسَلِّطَ عَلَيْهِمْ عَدُوَّهُمْ فَاخْتَارُوا النِّقْمَةَ فَسَلَّطَ عَلَيْهِمْ الْمَوْتَ فَمَاتَ مِنْهُمْ فِي يَوْمٍ سَبْعُونَ أَلْفًا قَالَ وَكَانَ إِذَا حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ حَدَّثَ بِهَذَا الْحَدِيثِ الْآخَرِ قَالَ كَانَ مَلِكٌ مِنْ الْمُلُوكِ وَكَانَ لِذَلِكَ الْمَلِكِ كَاهِنٌ يَكْهَنُ لَهُ فَقَالَ الْكَاهِنُ انْظُرُوا لِي غُلَامًا فَهِمًا أَوْ قَالَ فَطِنًا لَقِنًا فَأُعَلِّمَهُ عِلْمِي هَذَا فَإِنِّي أَخَافُ أَنْ أَمُوتَ فَيَنْقَطِعَ مِنْكُمْ هَذَا الْعِلْمُ وَلَا يَكُونَ فِيكُمْ مَنْ يَعْلَمُهُ قَالَ فَنَظَرُوا لَهُ عَلَى مَا وَصَفَ فَأَمَرُوهُ أَنْ يَحْضُرَ ذَلِكَ الْكَاهِنَ وَأَنْ يَخْتَلِفَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ يَخْتَلِفُ إِلَيْهِ وَكَانَ عَلَى طَرِيقِ الْغُلَامِ رَاهِبٌ فِي صَوْمَعَةٍ قَالَ مَعْمَرٌ أَحْسِبُ أَنَّ أَصْحَابَ الصَّوَامِعِ كَانُوا يَوْمَئِذٍ مُسْلِمِينَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَسْأَلُ ذَلِكَ الرَّاهِبَ كُلَّمَا مَرَّ بِهِ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ حَتَّى أَخْبَرَهُ فَقَالَ إِنَّمَا أَعْبُدُ اللَّهَ قَالَ فَجَعَلَ الْغُلَامُ يَمْكُثُ عِنْدَ الرَّاهِبِ وَيُبْطِئُ عَنْ الْكَاهِنِ فَأَرْسَلَ الْكَاهِنُ إِلَى أَهْلِ الْغُلَامِ إِنَّهُ لَا يَكَادُ يَحْضُرُنِي فَأَخْبَرَ الْغُلَامُ الرَّاهِبَ بِذَلِكَ فَقَالَ لَهُ الرَّاهِبُ إِذَا قَالَ لَكَ الْكَاهِنُ أَيْنَ كُنْتَ فَقُلْ عِنْدَ أَهْلِي وَإِذَا قَالَ لَكَ أَهْلُكَ أَيْنَ كُنْتَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّكَ كُنْتَ عِنْدَ الْكَاهِنِ قَالَ فَبَيْنَمَا الْغُلَامُ عَلَى ذَلِكَ إِذْ مَرَّ بِجَمَاعَةٍ مِنْ النَّاسِ كَثِيرٍ قَدْ حَبَسَتْهُمْ دَابَّةٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ تِلْكَ الدَّابَّةَ كَانَتْ أَسَدًا قَالَ فَأَخَذَ الْغُلَامُ حَجَرًا فَقَالَ اللَّهُمَّ إِنْ كَانَ مَا يَقُولُ الرَّاهِبُ حَقًّا فَأَسْأَلُكَ أَنْ أَقْتُلَهَا قَالَ ثُمَّ رَمَى فَقَتَلَ الدَّابَّةَ فَقَالَ النَّاسُ مَنْ قَتَلَهَا قَالُوا الْغُلَامُ فَفَزِعَ النَّاسُ وَقَالُوا لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا لَمْ يَعْلَمْهُ أَحَدٌ قَالَ فَسَمِعَ بِهِ أَعْمَى فَقَالَ لَهُ إِنْ أَنْتَ رَدَدْتَ بَصَرِي فَلَكَ كَذَا وَكَذَا قَالَ لَهُ لَا أُرِيدُ مِنْكَ هَذَا وَلَكِنْ أَرَأَيْتَ إِنْ رَجَعَ إِلَيْكَ بَصَرُكَ أَتُؤْمِنُ بِالَّذِي رَدَّهُ عَلَيْكَ قَالَ نَعَمْ قَالَ فَدَعَا اللَّهَ فَرَدَّ عَلَيْهِ بَصَرَهُ فَآمَنَ الْأَعْمَى فَبَلَغَ الْمَلِكَ أَمْرُهُمْ فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ فَأُتِيَ بِهِمْ فَقَالَ لَأَقْتُلَنَّ كُلَّ وَاحِدٍ مِنْكُمْ قِتْلَةً لَا أَقْتُلُ بِهَا صَاحِبَهُ فَأَمَرَ بِالرَّاهِبِ وَالرَّجُلِ الَّذِي كَانَ أَعْمَى فَوَضَعَ الْمِنْشَارَ عَلَى مَفْرِقِ أَحَدِهِمَا فَقَتَلَهُ وَقَتَلَ الْآخَرَ بِقِتْلَةٍ أُخْرَى ثُمَّ أَمَرَ بِالْغُلَامِ فَقَالَ انْطَلِقُوا بِهِ إِلَى جَبَلِ كَذَا وَكَذَا فَأَلْقُوهُ مِنْ رَأْسِهِ فَانْطَلَقُوا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْجَبَلِ فَلَمَّا انْتَهَوْا بِهِ إِلَى ذَلِكَ الْمَكَانِ الَّذِي أَرَادُوا أَنْ يُلْقُوهُ مِنْهُ جَعَلُوا يَتَهَافَتُونَ مِنْ ذَلِكَ الْجَبَلِ وَيَتَرَدَّوْنَ حَتَّى لَمْ يَبْقَ مِنْهُمْ إِلَّا الْغُلَامُ قَالَ ثُمَّ رَجَعَ فَأَمَرَ بِهِ الْمَلِكُ أَنْ يَنْطَلِقُوا بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَيُلْقُونَهُ فِيهِ فَانْطُلِقَ بِهِ إِلَى الْبَحْرِ فَغَرَّقَ اللَّهُ الَّذِينَ كَانُوا مَعَهُ وَأَنْجَاهُ فَقَالَ الْغُلَامُ لِلْمَلِكِ إِنَّكَ لَا تَقْتُلُنِي حَتَّى تَصْلُبَنِي وَتَرْمِيَنِي وَتَقُولَ إِذَا رَمَيْتَنِي بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَأَمَرَ بِهِ فَصُلِبَ ثُمَّ رَمَاهُ فَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ رَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَوَضَعَ الْغُلَامُ يَدَهُ عَلَى صُدْغِهِ حِينَ رُمِيَ ثُمَّ مَاتَ فَقَالَ أُنَاسٌ لَقَدْ عَلِمَ هَذَا الْغُلَامُ عِلْمًا مَا عَلِمَهُ أَحَدٌ فَإِنَّا نُؤْمِنُ بِرَبِّ هَذَا الْغُلَامِ قَالَ فَقِيلَ لِلْمَلِكِ أَجَزِعْتَ أَنْ خَالَفَكَ ثَلَاثَةٌ فَهَذَا الْعَالَمُ كُلُّهُمْ قَدْ خَالَفُوكَ قَالَ فَخَدَّ أُخْدُودًا ثُمَّ أَلْقَى فِيهَا الْحَطَبَ وَالنَّارَ ثُمَّ جَمَعَ النَّاسَ فَقَالَ مَنْ رَجَعَ عَنْ دِينِهِ تَرَكْنَاهُ وَمَنْ لَمْ يَرْجِعْ أَلْقَيْنَاهُ فِي هَذِهِ النَّارِ فَجَعَلَ يُلْقِيهِمْ فِي تِلْكَ الْأُخْدُودِ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِيهِ{ قُتِلَ أَصْحَابُ الْأُخْدُودِ النَّارِ ذَاتِ الْوَقُودِ حَتَّى بَلَغَ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ }قَالَ فَأَمَّا الْغُلَامُ فَإِنَّهُ دُفِنَ فَيُذْكَرُ أَنَّهُ أُخْرِجَ فِي زَمَنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ وَأُصْبُعُهُ عَلَى صُدْغِهِ كَمَا وَضَعَهَا حِينَ قُتِلَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ غَرِيبٌ

Ar ôl dweud wrthym [Mahmud bin Ghailan] ac [Abdu bin Humaid] mai un ystyr yw'r ystyr, dywedasant; mae wedi dweud wrthym [Abdur Razzaq] o [Ma'mar] o [Thabit Al Bunani] o [Abdur Rahman bin Abu Laila] o [Shuhaib], dywedodd; Roedd yn draddodiad gan y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam pan oedd wedi perfformio'r weddi 'Asr ei fod yn sibrwd, a'r term sibrwd yn ôl rhai ohonynt yw symudiad y ddwy wefus fel pe baent yn siarad. Yna gofynnwyd iddo; O Negesydd Allah, pan fyddwch chi'n perfformio'r weddi 'Asr rydych chi'n sibrwd. Dywedodd: 'Roedd proffwyd a synnodd ei bobl, yna dywedodd; pwy all gystadlu â nhw? Yna rhoddodd Allah ddatguddiad iddo: 'Rhowch ddewis iddyn nhw rhwng dau beth, sef byddaf yn eu cosbi neu byddaf yn grymuso eu gelynion drostyn nhw?' yna dewisasant gosb, yna teyrnasodd Allah farwolaeth drostyn nhw, nes mewn un diwrnod bu farw saith deg mil o bobl'. Dywedodd Shuhaib; a phan adroddodd yr hadith hwn, adroddodd hadith arall, dywedodd: 'Unwaith roedd brenin a oedd â siaman a oedd yn perfformio siamaniaeth iddo, yna dywedodd y siaman; dewch o hyd i blentyn i mi sy'n deall yn gyflym, neu dywedodd; yr un call. Byddaf yn dysgu fy ngwybodaeth iddo, oherwydd rwy'n ofni marw fel y bydd y wybodaeth hon yn cael ei thorri i ffwrdd oddi wrthych, ac ni fydd yr un ohonoch yn ei gwybod'. Dywedodd: 'Yna fe wnaethant ddod o hyd i ddyn ifanc iddo yn ôl y nodweddion yr oedd wedi sôn amdanynt, fe orchmynnasant i'r dyn ifanc ddod a mynd at y siaman. Aeth y dyn ifanc ato, tra ar ei ffordd roedd mynach mewn lle addoli.' Dywedodd Ma'mar; Rwy'n siŵr mai Mwslimiaid oedd trigolion lleoedd addoli ar y pryd. Dywedodd: 'Yna gofynnodd y plentyn i'r mynach, bob tro y byddai'r plentyn yn mynd heibio iddo byddai'n dal i ofyn iddo, nes i'r mynach ddweud wrtho, dywedodd; Yn wir, rwy'n addoli Allah'. Dywedodd: 'Dechreuodd y plentyn fyw yn lle'r mynach ac roedd yn aml yn hwyr yn cerdded at y siaman. Felly anfonodd y siaman negesydd at deulu'r plentyn gyda hanfod y neges; mewn gwirionedd, prin y daeth ataf. Yna dywedodd y plentyn hyn wrth y mynach. Dywedodd y mynach wrtho; os yw'r siaman yn dweud wrthych; ble wyt ti? Dywedwch hynny; gyda fy nheulu i, ac os yw eich teulu yn dweud wrthych; ble wyt ti? Felly dywedwch wrtho eich bod chi gyda'r siaman'. Dywedodd: 'Pan oedd y plentyn yn y cyflwr hwn, yn sydyn pasiodd grŵp o bobl a oedd wedi cael eu dal yn ôl gan anifail. Dywedodd rhai ohonyn nhw mai llew oedd yr anifail'. Dywedodd: 'Yna cymerodd y plentyn garreg, a dywedodd; O Allah, os yw'r hyn a ddywedodd y mynach yn wir yna gofynnaf i Ti adael i mi ladd yr anifail'. Dywedodd: 'Yna taflodd a lladdodd yr anifail. Yna dywedodd pobl; pwy a'i lladdodd? Dywedasant; y plentyn. Felly synnwyd pobl a dywedasant; Yn wir, mae'r plentyn hwn wedi dysgu gwybodaeth nad oes neb yn ei gwybod.' Dywedodd: 'Yna clywodd dyn dall hyn, yna dywedodd wrth y plentyn; Os ydych chi'n gallu adfer fy ngolwg yna fe gewch chi fonws fel hyn a fel hyn. Dywedodd y plentyn; Dydw i ddim eisiau hyn gennych chi, ond beth wyt ti'n ei feddwl os bydd eich golwg yn dychwelyd, a fyddwch chi'n credu yn yr Un sydd wedi'i adfer? Dywedodd; ie'. Dywedodd: 'Yna gweddïodd ar Allah nes i Allah adfer golwg y person iddo. Yna credodd y dyn dall, yna cyrhaeddodd eu hachos y brenin. Yna anfonodd negeswyr atynt a chawsant eu cyflwyno. Dywedodd y brenin; Yn wir, byddaf yn lladd pob un ohonoch gyda llofruddiaeth nad wyf erioed wedi'i chyflawni yn erbyn y troseddwr.' Yna gorchmynnodd ddod â mynach a dyn dall, yna rhoddodd lif yng nghanol pen un ohonynt a'i ladd, a lladdodd y llall gyda llofruddiaeth arall. Yna gorchmynnodd ddod â'r dyn ifanc, yna dywedodd; ewch ag ef i ffwrdd i fynydd fel hyn a fel hyn, a'i daflu o'r copa. Yna fe'i cymerasant i ffwrdd i'r mynydd. Pan gyrhaeddon nhw'r lle hwnnw i daflu'r plentyn ohono, fe syrthiasant o'r mynydd nes nad oedd dim ar ôl yn eu plith heblaw'r plentyn.' Dywedodd: 'Yna dychwelodd y plentyn, a gorchmynnodd y brenin iddynt ei gymryd i'r môr ac yna ei daflu i'r môr. Aed â'r plentyn i'r môr, yna boddodd Allah y bobl gydag ef a'i achub. Yna dywedodd y plentyn wrth y brenin; ni allwch fy lladd nes i chi fy nghroeshoelio a'm saethu, pan fyddwch chi'n fy saethu yna dywedwch; yn enw Allah Arglwydd y plentyn hwn'. Yna gorchmynnodd groeshoelio'r plentyn, felly croeshoeliwyd y plentyn, yna saethodd ef a dweud; 'BISMILLAAH ROBBU HAADZAL GHULAAM' yn enw Allah Arglwydd y plentyn hwn'. Dywedodd: 'Yna rhoddodd y plentyn ei law ar ei dalcen ar ôl cael ei saethu â saeth, yna bu farw. Yna dywedodd pobl; Yn wir, mae'r plentyn hwn wedi dysgu gwybodaeth nad oes neb yn ei gwybod, felly rydym yn credu yn Nuw y plentyn hwn'. Dywedodd: 'Yna dywedwyd wrth y brenin; ydych chi'n amyneddgar i gael eich anghytuno gan dri o bobl? Mae'r holl ddynolryw wedi troi yn eich erbyn'. Dywedodd: 'Yna gwnaeth ffos fawr, yna taflodd goed tân a thân i mewn iddi, yna casglodd y bobl ynghyd a dweud; Pwy bynnag sy'n dychwelyd o'i grefydd, byddwn yn ei adael, a phwy bynnag nad yw'n dychwelyd, byddwn yn ei daflu i'r tân hwn. Yna dechreuodd eu taflu i'r ffosydd'. Dywedodd: 'Dywedodd Allah tabaraka wa ta'ala wrth ddogfennu'r hanes hwn: Bydded i'r rhai sy'n gwneud ffosydd, sy'n cael eu cynnau â choed tân, ddiflannu a melltithio tra byddant yn eistedd o'i gwmpas, tra byddant yn dyst i'r hyn a wnânt i'r credinwyr. Ac nid ydynt yn arteithio'r credinwyr ac eithrio oherwydd bod y credinwyr yn credu yn Allah, yr Hollalluog, y Mwyaf Canmoladwy'. -QS. Alburuj 4-8-. Dywedodd: 'Mae'r plentyn wedi'i gladdu'. A dywedir iddo gael ei dynnu allan o'r fynwent yn ystod amser Umar ibn Al Khattab gyda'i fysedd ar ei dalcen, fel yr oedd wedi'u gosod pan gafodd ei ladd. Dywedodd Abu Isa, dyma hadith hasan gharib.