Hadith Representative
Kisah perjalanan nabi musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan nabi khidr 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Yandi me tuba nde, mono me tuba nde: “Ya kieleka, Nauf Al Bakali ke yindula nde Musa vandaka ve Musa ya Bani, kansi muntu ya nkaka kele Musa.” Na nima Ibn Abbas tubaka nde: ‘Mbeni ya Nzambi ke tuba luvunu, ya kieleka [Ubay bin Ka’b] me tubila beto mambu yina me katuka na Ntumwa saw. Musa vutulaka nde: ‘Mono kele’. Yo yina Allah Ta’ala nganinaka yandi sambu bo pesaka yandi ve nzayilu na yina me tala yo. Na nima Allah Ta’ala songaka yandi nde: ‘Kele ti nsadi mosi na kati ya bansadi na Mono yina ke zingaka na kisika ya banzadi-mungwa zole ke kutana yina kele mayele kuluta nge’. Ebuna Musa tubaka nde: ‘O Rabi, nki mutindu mono lenda kutana ti yandi?’ Yo yina bo tubilaka yandi nde: ‘Nata mbisi na kitunga, kana nge me vidisa mbisi, pana yo kele lutwadisu’. Na nima, Musa kwendaka ti nsadi na yandi, Yusya’ bin Nun, mpi bo zole nataka mbisi na bitunga tii kuna bo kumaka na ditadi mosi ya nene. Na nima, bo zole tulaka ba-ntu na bo na zulu ya ditadi mpi lalaka. Na nima mbisi basikaka na kitunga -na nima mbisi pumbukaka mpi bakaka nzila na nzadi-mungwa-' -Qs. Bamvula 61-. Dyambu yai kuyitukisaka Moize ti balongoki na yandi, yo yina bo zole kulandaka nzietelo na bo mpimpa ti mwini yina kubikalaka. Tii kilumbu mosi na suka Musa tubaka na nsadi na yandi nde, '-Nata awa madia na beto, kieleka beto me lemba na nzietelo na beto-' -Qs. Bamvula 62-. Moize vandaka kuwa ve kulemba katula kaka na nima ya kukuma na kisika yina yandi vandaka kukwenda mutindu bo songaka yandi. Yo yina longoki na yandi tubilaka yandi nde: '-Keti nge zaba ntangu beto sosaka kisika ya kubumbana na ditadi na ntwala? Ya kieleka, mono vilaka kutubila nge mambu ya mbisi. Mpi muntu mosi ve ke vilaka mono katula kaka Satana-' -Qs. Bamvula 63-. Musa tubaka nde : '-Yau kele kisika ya beto ke sosa. Na nima bo zole vutukaka sambu na kulanda bitambi na bo ya kisina- ' -Qs. Bamvula 64-. Ntangu bo zole kumaka na ditadi, bo monaka muntu mosi me lwata bilele ya nene. Musa pesaka yandi mbote. Khidlir tubaka nde, ‘Inki mutindu nge ke pesaka mbote na kisika na bo?’ Moize vutulaka nde, ‘Mono kele Moize’. Khidlir vutulaka nde: ‘Musa Bani Izraele?’ Musa vutulaka nde, ‘Ee’. Musa tubaka na nima nde: ‘-Keti mono lenda landa nge sambu nge longa mono nzayilu ya mbote na kati ya nzayilu yina bo me longa nge?-’ Khidlir vutulaka nde: ‘Ya kieleka, nge ta kuka ve ata fioti kukanga ntima na Mono-’ -Qs. 66-67-. Khidlir landaka na kutuba nde, ‘O Musa, mono kele ti nzayilu ya me katuka na nzayilu ya Allah yina yandi longaka mono yina nge me zaba ve, mpi nge mpi kele ti nzayilu yina yandi longaka yina mono mpi me zaba ve’. Musa tubaka nde: '-Kana Nzambi zola, nge ta mona mono muntu ya ntima-nda, mpi mono ta telamina nge ve na konso diambu-' -Qs. Bamvula 69-. Yo yina, bo zole tambulaka na lweka ya nzadi ntangu ata muntu mosi ve vandaka ti maswa, na nima maswa mosi lutaka. Bo solulaka sambu bantu yina vandaka na maswa kunata bo zole. Sambu bo zabaka Khidlir, bo bakaka bo zole kukonda kufuta mbongo. Na nima, ndeke mosi ya fyoti kwisaka kuvandaka na lweka ya maswa mpi vandaka kubula masa ya nzadi-mungwa sambu na kunwa ti nsusu mosi to zole. Khidlir tubaka na nima nde: ‘O Musa, nzayilu na mono ti nzayilu na nge kana beto fwanisa yo ti nzayilu ya Allah, yo kele kaka bonso ntulu ya ndeke yai na masa ya nzadi-mungwa’. Na nima, Khidlir bakaka na luzolo yonso mabaya ya maswa mpi bukaka yo. Musa tubaka nde, bo me nata beto mpamba, kansi sambu na nki beno me fwa yo sambu na kudindisa bantu yina ke tambula na maswa na masa? Khidlir tubaka nde: ‘-Keti mono tubaka ve nde, ‘Ya kieleka nge ta kanga ntima ve ata fioti na mono-’ Musa vutulaka nde: ‘-Kupesa mono ve ndola sambu na kuvila na mono mpi kupesa mono ve kizitu. ani mono na kima mosi ya mpasi na mambu na mono- ' -Qs. 72-73-. Dyambu yai ya ntete kusalamaka sambu Moize kuvilaka. Na nima bo zole kwendaka tii kuna bo kutanaka ti mwana mosi ya fioti yina vandaka kusakana ti banduku na yandi zole. Na nima Khidlir simbaka ntu ya mwana yina, yandi nangulaka yo mpi bulaka yandi ngolo tii na lufwa. Yo yina Musa yulaka : '-Sambu na inki nge ke fwaka moyo ya bunkete, ve sambu yandi fwaka muntu ya nkaka ?-' -Qs. Bamvula 74-. Khidlir vutulaka : '-Keti mono songaka nge ve, nde na kieleka nge ta kuka ve kukanga ntima na mono ?- ' -B. Bamvula 75-. Ibn Uyaina tubaka nde, ‘Yai kele kundimisa. '-Yo yina bo zole tambulaka tii kuna ntangu bo kumaka na bantu ya insi mosi buna, bo lombaka nde bantu ya insi yina kuyamba bo, kansi bantu ya insi yina zolaka ve kuyamba bo. Na nima, bo zole monaka nde kibaka ya nzo yina zolaka kubwa. Yo yina Khidlir tungaka kibaka- ’ -B. Bamvula 77-. Rasulullah landaka disolo na yandi nde: ‘Khidlir salaka yo na maboko na yandi mosi. Na nima Musa tubaka nde: '-Kana nge zola, nge ta baka kibeni salere sambu na yo. Khidlir vutulaka nde: ‘Yai kele ntangu ya kukabwana na kati ya mono ti nge-’ -Qs. 77-78-. Ntumwa tubaka nde: ‘Bika nde Nzambi kuwila Musa mawa. Beto kele mpenza ti kivuvu nde Moize lenda vanda ntima-nda sambu beto wa masolo mingi ya ketubila bo zole.’