Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Биске чугаалаан ['Абдулла бин Мухаммад] чугаалаан, биске чугаалаан [Суфьян] биске чугаалаан ['Амру] чугаалаан, меңээ чугаалаан [Саид бин Джубайр] чугаалаан, мен [Ибн Аббаска] чугаалаан мен: 'Шынап-ла, Науф Аль Бакали Муса Бани Исраильдиң Муса эвес, а өске Муса деп бодап турар'. Ибн Аббас ынчан мынча дээн: «Аллахтың дайзыны мегелеп турар, шынап-ла [Убай бин Каъб] биске медээчиден мынча деп чугаалаан: «Аллахтың медээчизи Моисей Бани Израильдиң мурнунга суртаалдап турган, ооң соонда оон айтырган: «Эң-не угаанныг кижи кымыл?» Муса харыылаан: «Мен мен». Ынчангаш Аллах Таала ону шүгүмчүлеп каан, чүге дизе аңаа ол дугайында билиг бербээн. Оон Аллах Таала аңаа мынча деп ажыткан: «Мээң чалчаларымның аразындан ийи далайның каттышкан черинге чурттап турар чалча бар, ол сенден артык угаанныг». Оон Муса: «О, Рабб, мен аңаа канчаар ужуражыр мен?» Ынчангаш аңаа мынча дээн: «Балыкты корзинкага суп алгаш эккел, бир эвес балыкты чидирип алыр болзуңза, ынчан ол удуртулга-дыр». Оон Муса чалчазы Юся бин Нун-биле кады чорупкан, олар ийи улуг хая чанынга чедир корзиналарга балыктарны чүдүрүп алганнар. Оон ийилээ бажын даш кырынга салып алгаш удуй бергеннер. Оон балык корзинадан үнүп келген -оон балык сегирип алгаш, далайже орукту тып алган-' -Qs. Аль Кахф: 61-. Ол болуушкун Моисейни болгаш ооң өөреникчилерин кайгадыпкан, ынчангаш олар ийи дүне-даа, хүндүс-даа аян-чорукту уламчылап турганнар. Бир-ле эртен Муса чалчазынга мынча дээн: «Бистиң чемивисти эккел, шынап-ла, аян-чоруувустан чалгаарап тур бис-» -С. Аль Кахф: 62-. Моисей дужааган ёзугаар чедер черинге чедип келген соонда, чалгаараваан. Ынчангаш ооң өөреникчизи аңаа мынча дээн: «Бис эртежик хаяга хоргадал дилеп турганывысты билир сен бе? Шыны херек, балык дугайында чугаалаарын уттупкан мен. А мени кым-даа утпас, чүгле Сатана-' -С. Аль Кахф: 63-. Муса оон мынча дээн: «Бистиң дилеп турар черивис ол-дур. Оон олар ийи эге изин эдерип эглип келгеннер- ' -Qs. Аль Кахф: 64-. Олар ийи кижи хая чанынга чеде бергеш, делгем хептиг эрни көрүп кааннар. Муса ону уткуп алган. Хидлир оон: 'Силер бажыңыңарга канчаар мендилежип турар силер?' Моисей: «Мен Моисей-дир мен» – деп харыылаан. Хидлир харыылап айтырган: «Муса Бани Исраил?» Муса: «Ийе» деп харыылаан. Муса оон мынча дээн: '-Силерге өөредип каан билиглер аразындан шын билиглерни өөредип каар кылдыр, силерни эдерип болур мен бе?-' Хидлир харыылаан: 'Шынап-ла, силер кажан-даа Меңээ шыдамык болуп шыдавас силер-' -С. Аль Кахф: 66-67-. Хидлир улаштыр чугаалаан: «О, Муса, менде Аллахтың меңээ өөредип каан билиглери бар, а силер ону билбес силер, а силерде база Ооң өөредип каан билиглери бар, ону мен база билбес мен». Муса мынча дээн: '-Бурганның күзели-биле, силер меңээ шыдамык кижи тып алыр силер, мен силерге кандыг-даа айтырыгга удурланмас мен-' -С. Аль Кахф: 69-. Ынчангаш олар ийилээ эрикке кылаштап чорупканнар, а оларның кайызы-даа хеме чок турган, ооң соонда бир корабль эртип бар чыткан. Олар хемеде улус оларны ийилээ ап алзын дээш чугаалашкан. Хидлирни тодараткан болгаш, олар ийизин төлевир чокка ап алганнар. Оон хеме кыдыынга олуруп алган бичии куш далай суун бир-ийи чылгап ижер дээш ижип турган. Оон Хидлир мынча дээн: «О, Муса, мээң билиглерим болгаш сээң билиглериң Аллахтың билиглери-биле деңнээрге, далай сугга бо куштуң ызырылганы дег». Оон Хидлир хеме доскаарны тура-соруктуг ап алгаш, бузуп каапкан. Муса: «Бисти халас эккелген, а пассажирлерни сугга суктурар дээш, ону чүге үреп кааптыңар?» Хидлир мынча дээн: «Мен: «Шынап-ла, сен меңээ кажан-даа шыдамык болбас сен» - деп чугаалаваан мен бе, Муса харыылаан: «Мээң уттупканым дээш мени кезедип, аар чүък чүдүрбе». ани мени мээң херектеримде берге чүүл-биле- ' -Qs. Аль Кахф: 72-73-. Бо бирги болуушкун Моисейниң уттупканындан болган. Оон ол ийи эштери-биле ойнап турган бичии уругга таваржы бээрге чедир чорупканнар. Оон Хидлир уругнуң бажын тудуп алгаш, көдүргеш, өлүрүпкен. Ынчангаш Муса айтырган: '-Чүге арыг кижини өлүрүп турар силер, чүге дизе ол өске кижини өлүрүп кааны дээш эвес?-' -С. Аль Кахф: 74-. Хидлир харыылаан: '-Мен силерге чугаалаваан мен бе, херек кырында силер меңээ шыдажып шыдавас силер?- ' -С. Аль Кахф: 75-. Ибн Уяйна мынча дээн: «Бо дээрге бадыткал-дыр. '-Ынчангаш олар ийи кижи бир-ле чурттуң чонунга чеде бергеш, ол чурттуң чонунга хөглээрин дилээннер, ынчалза-даа ол чурттуң улузу оларны хөглээрин күзевейн барганнар. Оон ол ийи кижи бажыңның ханазын кээп дүжер деп барган. Ынчангаш Хидлир хананы тургузуп каан- ' -Qs. Аль Кахф: 77-. Расулулла бодунуң төөгүзүн уламчылаан: «Хидлир ону бодунуң холу-биле кылган. Оон Муса мынча дээн: «Бир эвес күзээр болзуңарза, ол дээш шалың алыр силер. Хидлир харыылаан: «Бо дээрге мээң болгаш силерниң аравыста чарлыышкынның үези-дир-» -С. Аль Кахф: 77-78-. Пайгамбар саллаллаху алейхи васаллам мынча дээн: «Аллах Мусаны өршээзин. Моисей шыдамык болурунга дыка идегеп турар бис, ынчангаш оларның дугайында хөй төөгүлерни дыңнаар бис».