Hadith
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Imbagana kadakami [‘Abdullah bin Muhammad] kinunana, imbagana kadakami [Sufyan] ket imbagana kadakami [kinuna ni ‘Amru], imbagana kaniak [Sa’id bin Jubair] kinunana, Kinunak ken [Ibn ‘Abbas], ‘Pudno a panunoten ni Nauf Al Bakali a ni Musa ket saan a ti Musa ti Bani Isra’il, no di ket sabali a Musa’. Kalpasanna kinuna ni Ibn Abbas, ‘Ti kabusor ni Allah ket agul-ulbod, pudno nga insalaysay kadatayo ni [Ubay bin Ka’b] manipud ken ni Propeta sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Ni Moises a Propeta ni Allah ket nagtakder iti sango ti Bani Isra’il a mangmangted iti sermon, kalpasanna isu ket napagsaludsodan: ‘Siasino ti kasisiriban a tao?’. Insungbat ni Musa: ‘Siak’. Isu a binabalaw ni Allah Ta'ala gapu ta saan a naikkan iti pannakaammo maipapan iti dayta. Kalpasanna impalgak kenkuana ni Allah Ta'ala: 'Adda ti adipen kadagiti adipenko nga agnanaed iti pagsangladan ti dua a baybay a nasirsirib ngem sika'. Kalpasanna, kinuna ni Musa, ‘O Rabb, kasano a masabetko isuna?’ Isu a naibaga kenkuana: ‘Iyegmo ti ikan iti basket, no mapukawmo, dayta ngarud ti panangiwanwan.’ Kalpasanna, nagluas ni Moises a kaduana ti adipenna nga agnagan Yusya’ bin Nun, ket agpada nga inawitda dagiti ikan iti basket agingga a dimtengda iti dakkel a bato. Kalpasanna, agpada nga impaidda dagiti uloda iti bato ket naturogda. Kalpasanna, rimmuar ti ikan iti basket - ket naglugan ti ikan tapno alaenna ti dalanna nga agturong iti baybay - ' -Qs. Al Kahfi: 61- nga. Daytoy a pasamak ti nangsiddaaw ken Moises ken ti adalanna, isu nga intuloyda ti nabatbati a rabii ken aldaw ti panagdaliasatda. Agingga iti maysa nga agsapa kinuna ni Moises iti adipenna, '-Iyegmo kadakami ti taraonmi, pudno a nariknami ti pannakabannogmi iti panagdaliasatmi- ' -Qs. Al Kahfi: 62- nga. Saan a nakarikna ni Moises iti pannakabannog agingga kalpasan a nakadanon iti destinasion kas naibilin. Isu a kinuna ti adalanna kenkuana: -Ammom kadi idi nagsapulkami iti pagkamangan iti bato? Pudno, nalipatak a dinakamat ti ikan. Ket awan ti makalipat kaniak malaksid ken ni Satanas- ' -Qs. Al Kahfi: 63- nga. Kinuna ngarud ni Musa: '-Dayta ti lugar a sapsapulenmi. Kalpasanna nagsublida a dua tapno surotenda dagiti orihinal nga addangda- ' -Qs. Al Kahf: 64- nga. Idi simmangpetda a dua iti bato, nasarakanda ti maysa a lalaki a nakasuot iti nalawa a kawes. Kinablaawan ni Musa. Kalpasanna kinuna ni Khidlir, ‘Kasano ti panagkomusta iti lugaryo?’ Insungbat ni Moises, 'Siak ni Moises'. Insungbat ni Khidlir, 'Musa Bani Isra'il?' Insungbat ni Musa, 'Wen'. Kinuna ngarud ni Musa: '-Mabalinko kadi a suroten tapno isuronak iti umno a pannakaammo kadagiti pannakaammo a naisuro kenka?-' Insungbat ni Khidlir: 'Pudno, dikayto pulos makaanus Kaniak-' -Qs. Al Kahf: 66-67- nga. Intuloy ni Khidlir a kinunana, 'O Musa, addaanak iti pannakaammo manipud iti pannakaammo ni Allah nga insurona kaniak a dimo ammo, ken addaanka met iti pannakaammo nga insurona a diak met ammo'. Kinuna ni Musa: '-No pagayatan ti Dios, masarakamto kaniak a naanus a tao, ket diakto busoren iti aniaman a banag-' -Qs. Al Kahf: 69- nga. Isu a nagnada a dua iti aplaya bayat nga awan kadakuada ti addaan iti bilog, kalpasanna maysa a barko ti limmabas. Nagsaritada tapno agpada nga alaen dagiti tattao iti bangka. Gapu ta nailasin ni Khidlir, innalada ida a dua nga awan ti bayadda. Kalpasanna, dimteng ti bassit a tumatayab a nakatakder iti sikigan ti bangka a mangtubtubngar iti danum ti baybay tapno inumen babaen ti maysa wenno dua a tuktok. Kalpasanna kinuna ni Khidlir, 'O Musa, ti pannakaammok ken ti pannakaammom no maidilig iti pannakaammo ni Allah ket awan sabali no di ket kasla ti peck daytoy a tumatayab iti danum ti baybay'. Kalpasanna, inggagara ni Khidlir nga innala ti tabla ti bangka ket binurakna dayta. Kinuna ni Musa, ‘Awan serserbi ti inyegda kadakami, ngem apay a dinadaelmo tapno malmesmo dagiti pasahero?’ Kinuna ni Khidlir: '-Saan kadi a kinunak, 'Pudno a dikayto pulos aganus kaniak-' Insungbat ni Musa: '-Saannak a dusaen gapu iti pannakalipatko ken saannak a padagsenan iti aniaman a rigat kadagiti aramidko-' -Qs. Al Kahf: 72-73- nga. Daytoy umuna a pasamak ket gapu ta nalipatan ni Moises. Kalpasanna, pimmanawda a dua agingga a naam-ammoda ti bassit nga ubing a makiay-ayam iti dua a gagayyemna. Kalpasanna, iniggaman ni Khidlir ti ulo ti ubing, intag-ayna sa in-inut a natay. Isu a dinamag ni Musa: '-Apay a patayem ti nadalus a kararua, saan a gapu ta pinatayna ti sabali a tao?-' -Qs. Al Kahf: 74- nga. Insungbat ni Khidlir: '-Saan kadi nga imbaga kadakayo, nga iti kinapudnona dikayto makaanus kaniak?- ' -Qs. Al Kahf: 75- nga. Kinuna ni Ibn 'Uyainah, 'Daytoy ket maysa a pammatalged.' '-Gapuna nagnada a dua agingga nga idi nakadanonda kadagiti tattao ti maysa a pagilian, kiniddawda a paglinglingayan ida dagiti tattao iti dayta a pagilian, ngem saan a kayat dagiti tattao iti dayta a pagilian a paglinglingayan ida. Kalpasanna, naduktalan dagiti dua a dandani marpuog ti diding ti balay. Isu nga impatakder ni Khidlir ti pader- ' -Qs. Al Kahf: 77- nga. Intuloy ni Rasulullah ti estoriana: ‘Inaramid ni Khidlir dayta babaen kadagiti bukodna nga ima. Kalpasanna kinuna ni Musa, '-No kayatmo, sigurado nga alaem ti tangdan para iti dayta. Insungbat ni Khidlir, 'Daytoy ti kanito ti panagsina kaniak-' -Qs. Al Kahf: 77-78- nga. Kinuna ti Propeta sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘Kaasi koma ni Allah ken ni Musa. Talaga a namnamaenmi a makaanus ni Moises tapno makangngegkami iti adu nga estoria maipapan kadakuada a dua.’