-

حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ غُرَيْرٍ الزُّهْرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَهُ أَنَّ عُبَيْدَ اللَّهِ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ أَخْبَرَهُ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍأَنَّهُ تَمَارَى هُوَ وَالْحُرُّ بْنُ قَيْسِ بْنِ حِصْنٍ الْفَزَارِيُّ فِي صَاحِبِ مُوسَى قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ هُوَ خَضِرٌ فَمَرَّ بِهِمَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ فَدَعَاهُ ابْنُ عَبَّاسٍ فَقَالَ إِنِّي تَمَارَيْتُ أَنَا وَصَاحِبِي هَذَا فِي صَاحِبِ مُوسَى الَّذِي سَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَى لُقِيِّهِ هَلْ سَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَذْكُرُ شَأْنَهُ قَالَ نَعَمْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ بَيْنَمَا مُوسَى فِي مَلَإٍ مِنْ بَنِي إِسْرَائِيلَ جَاءَهُ رَجُلٌ فَقَالَ هَلْ تَعْلَمُ أَحَدًا أَعْلَمَ مِنْكَ قَالَ مُوسَى لَا فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ إِلَى مُوسَى بَلَى عَبْدُنَا خَضِرٌ فَسَأَلَ مُوسَى السَّبِيلَ إِلَيْهِ فَجَعَلَ اللَّهُ لَهُ الْحُوتَ آيَةً وَقِيلَ لَهُ إِذَا فَقَدْتَ الْحُوتَ فَارْجِعْ فَإِنَّكَ سَتَلْقَاهُ وَكَانَ يَتَّبِعُ أَثَرَ الْحُوتِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ لِمُوسَى فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ أَنْ أَذْكُرَهُ }{ قَالَ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَوَجَدَا خَضِرًا فَكَانَ مِنْ شَأْنِهِمَا الَّذِي قَصَّ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ فِي كِتَابِهِ

[ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਗ਼ਾਰੈਰ ਅਜ਼ ਜ਼ੁਹਰੀ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, [ਯਾਕੂਬ ਬਿਨ ਇਬਰਾਹਿਮ] ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, [ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ [ਸਾਲੀਹ] ਤੋਂ [ਇਬਨ ਸ਼ਿਹਾਬ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ, ਉਸਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ['ਉਬੈਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾ] ਨੇ ਉਸਨੂੰ [ਇਬਨ 'ਅੱਬਾਸ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ, ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਅਲ ਹੁਰਰੂ ਬਿਨ ਕੈਸ ਬਿਨ ਹਸ਼ੀਨ ਅਲ ਫਜ਼ਾਰੀ ਮੂਸਾ ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਇਬਨ 'ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਕਿਹਾ; ਉਹ ਖੀਦੀਰ ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਉਬੇ ਬਿਨ ਕਾਅਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਲੰਘਿਆ, ਫਿਰ ਇਬਨ 'ਅੱਬਾਸ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਮੂਸਾ ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ ਦੇ ਸਾਥੀ ਬਾਰੇ ਬਹਿਸ ਕਰ ਰਹੇ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਆਖਰਕਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੀ ਮਿਲਿਆ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸਦੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ?" [ਉਬੇ ਬਿਨ ਕਾਅਬ] ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਹਾਂ, ਇਹ ਸਹੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ਸੱਲੱਲਲਾਹੁੱਲਾਹੁ 'ਅਲੈਹਿ ਵਸੱਲਮ ਨੂੰ ਇਹ ਕਹਿੰਦੇ ਸੁਣਿਆ: "ਜਦੋਂ ਮੂਸਾ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਆਇਆ ਜਿਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿਆਣਾ ਹੈ?" ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਨਹੀਂ"। ਤਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤਾ'ਲਾ ਨੇ ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੀ: "ਸਾਡਾ ਸੇਵਕ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹਿਦਲਿਰ ਹੈ।" ਤਾਂ ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਰਸਤਾ ਮੰਗਿਆ। ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਮੂਸਾ ਲਈ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਵਜੋਂ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਕਿਹਾ; "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਮੱਛੀ ਗੁਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਆਓ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਮਿਲੋਗੇ।" ਇਸ ਲਈ ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀ ਦੇ ਰਸਤੇ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਦੇ ਚੇਲੇ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਚੱਟਾਨ ਵਿੱਚ ਪਨਾਹ ਲੱਭ ਰਹੇ ਸੀ? ਦਰਅਸਲ, ਮੈਂ ਮੱਛੀ ਨੂੰ ਭੁੱਲ ਗਿਆ (ਦੱਸਿਆ) ਅਤੇ ਸ਼ੈਤਾਨ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਿਆ।" ਤਾਂ ਮੂਸਾ 'ਅਲੈਹਿ ਸਲਾਮ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਉਹ (ਜਗ੍ਹਾ) ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਅਸੀਂ ਭਾਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਾਂ"। ਫਿਰ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਅਸਲ ਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆ ਗਏ। ਇਸ ਲਈ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਹਿਦਲਿਰ 'ਅਲੈਹਿਸ ਸਲਾਮ' ਨੂੰ ਮਿਲੇ।" ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।