Hadith Representative
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Висьталіс миянлы [Абдулла бин Мухаммад] шуис, висьталіс миянлы [Суфьян] висьталіс миянлы [Амру] шуис, висьталіс меным [Саид бин Джубайр] шуис, ме шуи [Ибн Аббаслы]: «Збыльысь Науф Аль Бакали чайтӧ, мый Муса эз ло Бани Исралӧн Мусаӧн, а анотерӧн». Ибн Аббас сэсся шуис: «Аллахлӧн врагыс ылӧдчӧ, збыльысь [Убай бин Ка’б] висьталіс миянлы Пророксянь саллаллаху алейхи васалламсянь: «Моисей Пророк Аллах сулаліс Бани Исраил водзын проповедь нуӧдігӧн, сэсся сылысь юалісны: «Коді медся гӧгӧрвоана морт?» Муса вочавидзис: «Ме тай». Сідзкӧ, Аллах Таала ӧбидитіс сійӧс сыысь, мый сылы эз сетны та йылысь тӧдӧмлун. Сэсся Аллах Таала восьтіс сылы: «Менам служанкаяс пӧвстын эм служанка, коді олӧ кык саридз йитчӧм местаас, коді тэысь мудераджык». Сэсся Муса шуис: «О, Рабб, кыдзи ме верма сыкӧд аддзысьлыны?» Сідзкӧ сылы шуисны: «Вай черисӧ корзинӧ, черисӧ кӧ эновтін, сідзкӧ, тайӧ веськӧдлӧм». Сэсся Муса мӧдӧдчис аслас служанкакӧд, Юся бин Нунькӧд, и кыкнанныс нуисны чери корзинъясӧн, кытчӧдз эз воны ыджыд из дорӧ. Сэсся кыкнанныс пуктісны юрнысӧ из вылӧ да узьлісны. Сэсся чери петіс корзинысь -сэки чери котӧртісны да босьтісны туйсӧ саридзӧ-' -Qs. Аль Кахф: 61-. Тайӧ лоӧмторйыс шензьӧдіс Моисейӧс да сылысь велӧдчысьяссӧ, та понда кыкнанныс водзӧ мунісны лун и вой. Ӧти рытӧдз Муса шуис аслас служанкалы: '-Вай татчӧ миянлысь сёяннымӧс, збыльысь ми томмим ветлӧмысь-' -Кс. Аль Кахф: 62-. Моисей эз казяв томлунсӧ, тшӧктӧм серти локтӧм бӧрын сӧмын. Сідзкӧ, велӧдчысьыс шуис сылы: — Тӧдан-ӧ, кор ми водзджык корсим скалаысь дзебсянін? Збыльысь, вунӧді висьтавны чери йылысь. И менӧ некод оз вунӧд, Сатанаысь кындзи-' -Кс. Аль Кахф: 63-. Муса сэсся шуис: — Тайӧ местаыс, кодӧс ми корсям. Сэсся кыкнанныс бӧр локтісны асланыс первобытнӧй туйяс кузя- ' -Qs. Аль Кахф: 64-ӧд вояс. Кор кыкнанныс воисны скала дорӧ, аддзисны паськыд паськӧма мортӧс. Муса чолӧмаліс сійӧс. Хидлир сэсся шуис: «Кыдзи тэ аслад местаын приветитчан?» Моисей вочавидзис: «Ме – Моисей». Хидлир юаліс бӧр: — Муса Бани Исраил? Муса вочавидзис: «Да». Муса сэсся шуис: — Ме верма мунны тэ бӧрся, медым тэ велӧдін менӧ тэныд велӧдӧм тӧдӧмлунъяс пӧвстын лӧсялана тӧдӧмлунъясӧ?-’ Хидлир вочавидзис: — Збыльысь, тэ некор он вермы терпитны Менӧ-’ -Кс. Аль Кахф: 66-67- вояс. Хидлир водзӧ шуис: «О Муса, менам эм тӧдӧмлун Аллахлӧн тӧдӧмлунысь, кодӧс Сійӧ велӧдіс меным, кодӧс тэ он тӧд, и тэнад эм тӧдӧмлун, кодӧс Сійӧ велӧдіс, кодӧс ме тшӧтш ог тӧд». Муса шуис: '-Ен мед сетас, тэ аддзан менсьым терпеливӧй мортӧс, и ме тэныд некутшӧм делӧын ог паныд сувт-' -Кс. Аль Кахф: 69-ӧд вояс. Сідз кыкнанныс ветлісны шор дорын, пока ни ӧтилӧн эз ло пыж, сэсся муніс судно. Сёрнитiсны сiдз, медым пыж вылын пукалысьяс кыкнаннысö босьтiсны. Сы вöсна мый Хидлирöс тöдмалöмаöсь, кыкнаннысö босьтöмаöсь мынтысьтöг. Сэсся локтіс пыж бокын пукалысь неыджыд лэбач да клёвтіс саридз васӧ, медым юны ӧти-кык клёвкаӧн. Хидлир сэсся шуис: «О Муса, менам тӧдӧмлунъяс да тэнад тӧдӧмлунъяс, кор ӧткодявны Аллахлысь тӧдӧмлунъяссӧ, нинӧм абу, сӧмын саридз ваын тайӧ лэбачлӧн клюв кодь». Сэсся Хыдлир нарошнӧ босьтіс пыж доскасӧ да жугӧдіс сійӧс. Муса шуис: «Нинӧм вылӧ вайисны миянӧс, а мыйла нӧ жугӧдін, медым пассажиръясӧс увтыртны?» Хидлир шуис: — Эг-ӧ ме шу: «Збыльысь тэ некор он терпит менӧ-» Муса вочавидзис: — Эн накажит менӧ вунӧдӧмысь да эн сьӧкыдмӧд менӧ. ани меным мыйкӧ сьӧкыд менам делӧясын- ' -Кс. Аль Кахф: 72-73-ӧд вояс. Тайӧ медводдза лоӧмторйыс лоис сыысь, мый Моисей вунӧдіс. Сэсся кыкнанныс мунiсны сэтчöдз, кытчöдз эз паныдасьны ичöтик кагакöд, кодi ворсiс кык ёртыскöд. Хыдлир сэсся кутіс кагалысь юрсӧ, лэптіс да лыйис кулӧмӧдзыс. Сідзкӧ, Муса юаліс: '-Мыйла тэ виин сӧстӧм ловӧс, а абу сыысь, мый сійӧ виис мӧд мортӧс?-' -Кс. Аль Кахф: 74-. Хидлир вочавидзис: '-Эг-ӧ ме тэныд висьтав, мый збыльысь тэ он вермы терпитны менӧ?- ' -В. Аль Кахф: 75-. Ибн Уяйна шуис: «Тайö подтверждение». — Сідз кыкнанныс мунiсны сэтчöдз, кытчöдз, кор локтiсны кутшöмкö странаын олысь йöз дорö, корисны гöститны найöс тайö странаын олысь йöз, но тайö странаын олысь йöзыс эз кöсйыны гажöдны найöс. Сэсся кыкнанныс аддзисны, мый керка стеныс пӧшти жугаліс. Сідз Хидлир сувтӧдіс стен- ' -Кс. Аль Кахф: 77-. Расулулла водзӧ висьталіс ассьыс висьталӧмсӧ: — Хидлир тайӧс ас киӧн жӧ лӧсьӧдіс. Сэсся Муса шуис: — Кӧсъян кӧ, тэ дерт босьтан сыысь удждон. Хидлир вочавидзис: «Тайö менам да тэ костын торъялöм кад-» -Кс. Аль Кахф: 77-78-ӧд вояс. Пророк саллаллаху алейхи васаллям шуис: «Мед Аллах бурситас Мусаӧс». Ми зэв надейтчам, мый Моисей вермас терпитны, медым ми вермим кывны уна висьт на йылысь кыкнанныс йылысь».