Hadith Representative
Kisah perjalanan nabi musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan nabi khidr 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Acï lɛ̈k ɣook [‘Abdullah bin Muhammad] acï lueel, acï lɛ̈k ɣook [Sufyan] acï lɛ̈k ɣook [‘Amru] acï lueel, acï lɛ̈k ɣɛɛn [Saïd bin Jubair] acï lueel, ɣɛn acï [Ibn ‘Abbas] lueel, ‘Ee yic Nauf Al Bakali aye tak lɔn ë Musa acie Musa de Bani, ku ee raan dɛ̈t.’ Ibn Abbas acï bɛ̈n lueel këlä, ‘Raan atɛ̈ɛ̈r Nhialic ee lueth lueel, ee yic [Ubay bin Ka’b] acï ɣok lɛ̈k tënë Raan cï lɔc ku dɔc: ‘Mothe Raan cï lɔc ku dɔc acï kɔ̈ɔ̈c në kɔc ke Bani Isra’il nhïïm ke ye jam, ku ka cï thiëëc: ‘Yeŋa ye raan ŋic käŋ apɛi?’ Musa acï dhuknhom: 'Ɣɛn'. Ku ëcï Allah Ta’ala ye gɔ̈k rin këc yen gäm ŋïc në këde. Ku ëcï Allah Ta’ala nyuɔɔth tënë ye: ‘Anɔŋ raan lui në kɔckiɛ̈ yiic rɛ̈ɛ̈r të yenë wɛ̈ɛ̈r kaarou röt mat thïn ku ŋic käŋ awär yïn’. Ku lueel Musa an, “O Rab, ɣɛn bï yök yedi? Ku acï lɛ̈k yeen: ‘Bɛ̈i rɛ̈c në thäät yiic, na cï rɛ̈c määr, ke yen ee dhöl bï yïn ya nyuɔ̈ɔ̈th’. Ku jɔl Mutha jäl kek aluɔnyde cɔl Yusya’ bin Nun, ku keek kaarou aacï rɛ̈c muk në thäät yiic agut cï bïk ɣet në kuurdït nhom. Ku tɛ̈ɛ̈ukë kenhïïm kedhie në kuur nhom ku ninkë. Ku bïï rɛ̈c bei në thäät yiic -ku rɛ̈c acï jäl ku dɔm dhölde bï la wɛ̈ɛ̈r yic-' -Qs. Al Ɣäf: 61-. Kë cï rot looi kënë acï Mothe ku kɔcken ye buɔɔth gäi, ku keek kaarou aacï jäl ë cäthden yic aköl ku akɔ̈l. Ku ëcï Musa lueel tënë aluɔnyde, '-Bɛ̈ikë cämda ëtënë, ee yic ɣok aacï dhäär ë cäthda-' -Qs. Al kähf: 62-. Mothe akëc rot yök ke cï dhäär të cï yen ɣet të wïc yen thïn cït tɛ̈ cï ye ye lueel thïn. Go raanden ye buɔɔth lueel tënë ye, '-Cï ŋic lɔn cï ɣok ɣön ë rëër wïc kuur yic thɛɛr? Në yic, ɣɛn acï nhom määr ba lɛ̈k yïn në kë de rɛ̈c. Ku acïn raan määr nhom ɣa, ee jɔŋrac-' -Qs. Al Ɣäf: 63-. Musa acï lueel: '-Kënë ee të wïc ɣok ye thïn. Ku dhukkë keek kaarou bïk cökden thɛɛr kuanycök- ' -Qs. Al kähf: 64-. Nawën cïk keek kaarou ɣet ë kuur nhom, ke yök raan cï alɛ̈th dït tääu thïn. Musa acï ye thiëëc. Khidlir acï lueel, 'Ye yïn yök yedi tëdu?' Go Mothe bɛ̈ɛ̈r an, “Ee ɣɛn Mothe.” Khidlir aci loc dhuk dhuk, Musa Bani Yithrael?' Go Musa bɛ̈ɛ̈r, 'Ee'. Musa acï lueel: '-Lëu ba yï kuanycök ba ɣa piɔ̈ɔ̈c ŋïc ë yic në ŋïc cï piɔ̈ɔ̈c tënë yïn yic?-' Go Khidlir dhuknhom: 'Ee yic, yïn acïï bï lëu ba ɣa gël-' -Qs. Al Këhf: 66-67-. Khidlir acï ŋot ke lueel, ‘O Musa, ɣɛn anɔŋ ŋïc tënë ŋïc de Nhialic cï piɔ̈ɔ̈c ɣɛn ku yïn këc ŋic, ku yïn anɔŋ ŋïc cï piɔ̈ɔ̈c ëya ke ɣɛn këc ŋic aya’. Musa acï lueel: '-Na wïc Nhialic, ke yïn abï ɣa yök ke ɣɛn ye raan ë tïït, ku ɣɛn acïï yïïn bï gël në këriëëc ëbën-' -Qs. Al kähf: 69-. Go keek kaarou cath wɛ̈ɛ̈r yɔu ke cïn raan tök kamken nɔŋ riän wïïr, ku jɔl riän wïïr tëëk. Ku jiɛɛmkë rin bï kɔc tɔ̈ riäi yic ke dɔm kedhie. Në kë cenë Khidlir ŋic, ke ka cï keek dɔm kedhiɛ ke cïn wëu cïk tääu në ke nhïïm. Ku bɔ̈ diɛt thiin koor cï rëër riän wïïr kɔ̈u ke thɛ̈m pïu ë wɛ̈ɛ̈r yic bï dek në thɛ̈m tök ka rou. Khidlir acï lueel, ‘O Musa, ŋïcdiɛ̈ ku ŋïnydu të thööŋë yen ke ŋïc de Allah acie këdɛ̈t ku acït peck de diɛt kënë tɔ̈ në pïu ke wɛ̈ɛ̈r yic’. Ku Khidlir acï thök ë riän wïïr dɔm ku rɛɛc. Musa acï lueel, 'Aacï ɣok bɛ̈i ë kë cïn kë tɔ̈ thïn, ku yeŋö cï yïn ye riɔ̈ɔ̈k bï kɔc cath ë pïu yiic thöl?' Khidlir acï lueel: '-Acï ɣɛn lueel, 'Ee yic yïn acïï bï ɣa gël-' Go Musa dhuknhom: '-Duk ɣa gël rin cï ɣɛn nhom määr ku duk ɣa gël. ani ɣɛn ke kë ril yic në käkiɛ̈ yiic- ' -Qs. Al Këhf: 72-73-. Kë tueŋ cï rot looi kënë ee rin cï Mothe nhom määr. Go keek jäl keek kaarou agut cï bïk yök ke ye mɛnh thiin koor ë tɔ̈ ke pol kek mäthke kaarou. Khidlir acï nhom de meth dɔm, ku jat nhial ku gut nhom piny agut cï thou. Go Musa thiëëc: '-Yeŋö ye yïn raan ë pïr la cök nɔ̈k, acie rin cï yen raan dɛ̈t nɔ̈k?-' -Qs. Al Këhf: 74-. Khidlir acï dhuknhom: '-Acï yïn lɛ̈k, lɔn ë yic yïn acïï bï lëu ba ɣa gël?- ' -Qs. Al Këhf: 75-. Aci Ibn Uyaina lueel, 'Kënë ee cökpiny.' '-Ku keek kaa rou aacï cath agut cï bïk ɣet tënë kɔc ke paan dɛ̈t, ku thiëckë bïk keek thɔ̈ɔ̈ŋ ke kɔc ke paan kënë, ku kɔc ke paan kën akëc keek wïc bïk keek thɔ̈ɔ̈ŋ. Ku yökkë ke keek kaarou lɔn cï päny ɣöt thiɔ̈k ke thök. Ku jɔt Khidlir päny- ' -Qs. Al kähf: 77-. Rasulullah acï ŋot ke lɔ tueŋ ke lueel: ‘Khidlir acï looi në yecin. Ku lueel Musa an, '-Na wïc, ke yïn abï wëu yök ë yic. Khidlir acï dhuknhom, 'Kënë ee thaar ë tɛ̈ɛ̈k yic kamdiɛ̈ ku yïn-' -Qs. Al Këhf: 77-78-. Acï Raan cï lɔc ku dɔc lueel: ‘Abï Nhialic Musa piɔ̈ɔ̈th käc. Ku ɣok aa ŋɔ̈ɔ̈th apɛi lɔn bï Mothe tïït ku bï ɣok wël juëc piŋ ë keek kaarou.’