Hadits Perwakilan
Kisah perjalanan Nabi Musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan Nabi Khidhir 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
Narratum est nobis ['Abdullah bin Muhammad] dixit, narratum est nobis [Sufyan] dixit nobis ['Amru] dixit, relatum est mihi [Sa'id bin Jubair] dixi, dixi [Ibn 'Abbas], "Vere Nauf Al Bakali putat Musam non fuisse Musam Bani Isra'il, sed alium Musam." Tum Ibn Abbas dixit, "Inimicus Dei mentitur, revera [Ubay bin Ka'b] narravit nobis a Propheta sallallaahu 'alaihi wasallam: "Moses, Propheta Dei, stetit coram Bani Isra'il concionem habens, tum interrogatus est: "Quis est homo ingeniosissimus?" Respondit Musa: "Ego sum." Itaque Deus Ta'ala eum increpavit quia non data erat ei scientia de eo. Tum Deus Ta'ala revelavit ei: "Est servus inter servos meos qui habitat ad confluentem duorum marium qui est ingeniosior te." Tum Mosa dixit, "O Rabb, quomodo eum convenire possum?" Itaque dictum est ei: "Porta piscem in calatho; si eum perdas, hoc signum est." Itaque Moses cum servo suo, Yusya' bin Nun, profectus est, et ambo piscem in calatho portaverunt, donec ad petram magnam pervenerunt. Tum ambo capita sua super petram posuerunt et dormierunt. Tum piscis e calatho exiit (et desiluit ut viam suam ad mare caperet)" (Qs. Al Kahfi: 61). Hoc incidentum Mosen et discipulum eius perculit, itaque reliquam noctem et diem itineris sui continuarunt. Donec mane quodam Moses servo suo dixit, "(Affer nobis cibum nostrum, revera defessi sumus ex itinere nostro)" (Qs. Al Kahfi: 62). Moses non defessus erat donec ad destinatum locum pervenisset, ut iussus erat. Itaque discipulus eius dixit ei: (Scisne quando ad petram perfugium quaesivimus? Vere, oblitus sum piscem mentionem facere. Et nemo mei obliviscitur nisi Satanas)" (Qs. Al Kahfi: 63). Tum Musa dixit: "(Ille est locus quem quaerebamus. Deinde ambo reversi sunt ut vestigia sua priora sequerentur)" (Qs. Al Kahf: 64). Cum ambo ad petram pervenissent, virum vestibus latis indutum invenerunt. Musa eum salutavit. Khidlir tum dixit, "Quomodo salutas in loco tuo?" Moses respondit, "Ego sum Moses." Khidlir rogavit, "Musa Banu Isra'il?" Moses respondit, "Recte." Tum Musa dixit: "(Possumne te sequi ut me rectam scientiam inter scientiam quae docta est doceas...)" "tu?" Khidlir respondit: "Vere, numquam mecum patientes esse poteris" (Qs. Al Kahf: 66-67). Khidlir verba sua perrexit, "O Musa, ego habeo scientiam ex scientia Allah quam Ille me docuit quam vos nescitis, et vos etiam habetis scientiam quam Ille docuit quam ego quoque nescio." Musa dixit: "(Si Deus voluerit, me invenietis ut hominem patientem, et ego vobis in nullo obsistabo)" (Qs. Al Kahf: 69). Itaque ambo in litore ambulaverunt dum neuter eorum navem habebat, deinde navis praeteriit. Cum hominibus in navi locuti sunt ut ambos abducerent. Quia Khidlir agnitus erat, ambos gratis acceperunt. Tum avis parva ad latus navis consedit, aquam marinam leviter lacerans ut uno vel duobus levibus biberet. Tum Khidlir dixit, "O Musa, scientia mea et tua scientia, cum scientia Dei comparata, nihil aliud est quam levitas huius avis in aqua maris." Tum Khidlir consulto tabulam scaphae cepit et fregit. Musa dixit, "Sine pretio nos adduxerunt, sed cur eam destruxistis ut vectores submergeretis?" Khidlir dixit: "(Nonne dixi, 'Vere, numquam mecum patientes eritis?'" Musa respondit: "(Nolite me propter oblivionem meam punire et nolite me ullis difficultatibus in rebus meis onerare)" (Qs. Al Kahf: 72-73). Ita Musa interrogavit: "(Cur animam puram occiditis, non quia alium occidit?)" (Qs. Al Kahf: 74). Khidlir respondit: "(Nonne vobis dixi vos mecum patientes esse non posse?)" (Qs. Al Kahf: 75). Ibn 'Uyainah dixit, "Haec est confirmatio." "(Ita ambo ambulaverunt donec ad incolas cuiusdam terrae pervenissent, ubi ab incolis illius terrae hospitio accipere petierunt, sed incolae illius terrae eos hospitio accipere nolebant. Tum ambo invenerunt in illa regione muros domorum mox collapsuros esse. Itaque Khidlir murum erexit.)" (Qs. Al Kahf: 77). Rasulullah narrationem continuavit: "Khidlir suis manibus id fecit. Tum Musa dixit, '(Si voluissetis, mercedem pro eo accepissetis. Khidlir respondit, 'Hoc est tempus separationis inter me et vos.)" (Qs. Al Kahf: 77-78). Propheta, sallallaahu 'alaihi wasallam, dixit: "Misereatur Deus Musae. Vere speramus Musam patientem esse posse ut multas fabulas de illis duobus audire possimus."