प्रतिनिधि हदीस
Kisah perjalanan nabi musa 'alaihissalam menuntut ilmu dan pertemuannya dengan nabi khidr 'alaihissalam
Imam Bukhari : 119حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا عَمْرٌو قَالَ أَخْبَرَنِي سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ قَالَ قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍإِنَّ نَوْفًا الْبَكَالِيَّ يَزْعُمُ أَنَّ مُوسَى لَيْسَ بِمُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ إِنَّمَا هُوَ مُوسَى آخَرُ فَقَالَ كَذَبَ عَدُوُّ اللَّهِ حَدَّثَنَا أُبَيُّ بْنُ كَعْبٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَامَ مُوسَى النَّبِيُّ خَطِيبًا فِي بَنِي إِسْرَائِيلَ فَسُئِلَ أَيُّ النَّاسِ أَعْلَمُ فَقَالَ أَنَا أَعْلَمُ فَعَتَبَ اللَّهُ عَلَيْهِ إِذْ لَمْ يَرُدَّ الْعِلْمَ إِلَيْهِ فَأَوْحَى اللَّهُ إِلَيْهِ أَنَّ عَبْدًا مِنْ عِبَادِي بِمَجْمَعِ الْبَحْرَيْنِ هُوَ أَعْلَمُ مِنْكَ قَالَ يَا رَبِّ وَكَيْفَ بِهِ فَقِيلَ لَهُ احْمِلْ حُوتًا فِي مِكْتَلٍ فَإِذَا فَقَدْتَهُ فَهُوَ ثَمَّ فَانْطَلَقَ وَانْطَلَقَ بِفَتَاهُ يُوشَعَ بْنِ نُونٍ وَحَمَلَا حُوتًا فِي مِكْتَلٍ حَتَّى كَانَا عِنْدَ الصَّخْرَةِ وَضَعَا رُءُوسَهُمَا وَنَامَا فَانْسَلَّ الْحُوتُ مِنْ الْمِكْتَلِ{ فَاتَّخَذَ سَبِيلَهُ فِي الْبَحْرِ سَرَبًا }وَكَانَ لِمُوسَى وَفَتَاهُ عَجَبًا فَانْطَلَقَا بَقِيَّةَ لَيْلَتِهِمَا وَيَوْمَهُمَا فَلَمَّا أَصْبَحَ قَالَ مُوسَى لِفَتَاهُ{ آتِنَا غَدَاءَنَا لَقَدْ لَقِينَا مِنْ سَفَرِنَا هَذَا نَصَبًا }وَلَمْ يَجِدْ مُوسَى مَسًّا مِنْ النَّصَبِ حَتَّى جَاوَزَ الْمَكَانَ الَّذِي أُمِرَ بِهِ فَقَالَ لَهُ فَتَاهُ{ أَرَأَيْتَ إِذْ أَوَيْنَا إِلَى الصَّخْرَةِ فَإِنِّي نَسِيتُ الْحُوتَ وَمَا أَنْسَانِيهِ إِلَّا الشَّيْطَانُ }قَالَ مُوسَى{ ذَلِكَ مَا كُنَّا نَبْغِي فَارْتَدَّا عَلَى آثَارِهِمَا قَصَصًا }فَلَمَّا انْتَهَيَا إِلَى الصَّخْرَةِ إِذَا رَجُلٌ مُسَجًّى بِثَوْبٍ أَوْ قَالَ تَسَجَّى بِثَوْبِهِ فَسَلَّمَ مُوسَى فَقَالَ الْخَضِرُ وَأَنَّى بِأَرْضِكَ السَّلَامُ فَقَالَ أَنَا مُوسَى فَقَالَ مُوسَى بَنِي إِسْرَائِيلَ قَالَ نَعَمْ قَالَ{ هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلَى أَنْ تُعَلِّمَنِي مِمَّا عُلِّمْتَ رَشَدًا }قَالَ{ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }يَا مُوسَى إِنِّي عَلَى عِلْمٍ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ عَلَّمَنِيهِ لَا تَعْلَمُهُ أَنْتَ وَأَنْتَ عَلَى عِلْمٍ عَلَّمَكَهُ لَا أَعْلَمُهُ{ قَالَ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ صَابِرًا وَلَا أَعْصِي لَكَ أَمْرًا }فَانْطَلَقَا يَمْشِيَانِ عَلَى سَاحِلِ الْبَحْرِ لَيْسَ لَهُمَا سَفِينَةٌ فَمَرَّتْ بِهِمَا سَفِينَةٌ فَكَلَّمُوهُمْ أَنْ يَحْمِلُوهُمَا فَعُرِفَ الْخَضِرُ فَحَمَلُوهُمَا بِغَيْرِ نَوْلٍ فَجَاءَ عُصْفُورٌ فَوَقَعَ عَلَى حَرْفِ السَّفِينَةِ فَنَقَرَ نَقْرَةً أَوْ نَقْرَتَيْنِ فِي الْبَحْرِ فَقَالَ الْخَضِرُ يَا مُوسَى مَا نَقَصَ عِلْمِي وَعِلْمُكَ مِنْ عِلْمِ اللَّهِ إِلَّا كَنَقْرَةِ هَذَا الْعُصْفُورِ فِي الْبَحْرِ فَعَمَدَ الْخَضِرُ إِلَى لَوْحٍ مِنْ أَلْوَاحِ السَّفِينَةِ فَنَزَعَهُ فَقَالَ مُوسَى قَوْمٌ حَمَلُونَا بِغَيْرِ نَوْلٍ عَمَدْتَ إِلَى سَفِينَتِهِمْ فَخَرَقْتَهَا لِتُغْرِقَ أَهْلَهَا{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا قَالَ لَا تُؤَاخِذْنِي بِمَا نَسِيتُ وَلَا تُرْهِقْنِي مِنْ أَمْرِي عُسْرًا }فَكَانَتْ الْأُولَى مِنْ مُوسَى نِسْيَانًا فَانْطَلَقَا فَإِذَا غُلَامٌ يَلْعَبُ مَعَ الْغِلْمَانِ فَأَخَذَ الْخَضِرُ بِرَأْسِهِ مِنْ أَعْلَاهُ فَاقْتَلَعَ رَأْسَهُ بِيَدِهِ فَقَالَ مُوسَى{ أَقَتَلْتَ نَفْسًا زَكِيَّةً بِغَيْرِ نَفْسٍ }{ قَالَ أَلَمْ أَقُلْ لَكَ إِنَّكَ لَنْ تَسْتَطِيعَ مَعِيَ صَبْرًا }قَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ وَهَذَا أَوْكَدُ{ فَانْطَلَقَا حَتَّى إِذَا أَتَيَا أَهْلَ قَرْيَةٍ اسْتَطْعَمَا أَهْلَهَا فَأَبَوْا أَنْ يُضَيِّفُوهُمَا فَوَجَدَا فِيهَا جِدَارًا يُرِيدُ أَنْ يَنْقَضَّ فَأَقَامَهُ }قَالَ الْخَضِرُ بِيَدِهِ فَأَقَامَهُ فَقَالَ لَهُ مُوسَى{ لَوْ شِئْتَ لَاتَّخَذْتَ عَلَيْهِ أَجْرًا قَالَ هَذَا فِرَاقُ بَيْنِي وَبَيْنِكَ }قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْحَمُ اللَّهُ مُوسَى لَوَدِدْنَا لَوْ صَبَرَ حَتَّى يُقَصَّ عَلَيْنَا مِنْ أَمْرِهِمَا
हामीलाई [अब्दुल्लाह बिन मुहम्मद] ले बताए, हामीलाई [सुफयान] ले हामीलाई [अम्रू] ले भने, मलाई [सईद बिन जुबैर] ले भने, मैले [इब्न 'अब्बास] लाई भने, 'साँच्चै नौफ अल बकालीले सोच्छन् कि मूसा बनी इस्राईलका मूसा थिएनन्, तर अर्का मूसा थिए'। त्यसपछि इब्न अब्बासले भने, 'अल्लाहको शत्रु झूट बोलिरहेको छ, साँच्चै [उबे बिन काब] ले हामीलाई पैगम्बर सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमबाट वर्णन गरेका छन्: 'अल्लाहका पैगम्बर मूसा बनी इस्राईलको अगाडि उपदेश दिँदै उभिए, त्यसपछि उनलाई सोधियो: 'सबैभन्दा बुद्धिमान व्यक्ति को हो?' मूसाले जवाफ दिए: 'म हुँ।' त्यसैले अल्लाह तआलाले उसलाई हप्काउनुभयो किनभने उसलाई यसको बारेमा ज्ञान दिइएको थिएन। त्यसपछि अल्लाह तआलाले उसलाई प्रकाशना गर्नुभयो: 'मेरा सेवकहरूमध्ये एक सेवक छ जो दुई समुद्रको संगममा बस्छ जो तिमीभन्दा बुद्धिमान छ'।' तब मुसाले भने, 'हे रब, म उसलाई कसरी भेट्न सक्छु?' तब उसलाई भनियो: 'माछालाई टोकरीमा ल्याऊ, यदि तिमीले हरायौ भने, त्यो नै मार्गदर्शन हो।' त्यसपछि मोशा आफ्नो नोकर युस्या' बिन नुनसँग निस्किए, र तिनीहरू दुवैले माछालाई टोकरीमा बोकेर एउटा ठूलो चट्टानमा पुगे। त्यसपछि तिनीहरू दुवैले आफ्नो टाउको ढुङ्गामा राखे र सुते। त्यसपछि माछा टोकरीबाट बाहिर निस्कियो - र माछा समुद्रमा जान हाम फाले - ' -Qs. अल काहफी: 61-। यो घटनाले मोशा र उनका चेलालाई छक्क पार्यो, त्यसैले तिनीहरूले आफ्नो यात्राको बाँकी रात र दिन जारी राखे। एक बिहानसम्म मोशाले आफ्नो नोकरलाई भने, 'हामीलाई हाम्रो खाना ल्याऊ, साँच्चै हामी हाम्रो यात्राबाट थकित महसुस गरेका छौं -' -Qs. अल काहफी: 62-। आदेश अनुसार गन्तव्यमा नपुगुन्जेल मोशा थकित महसुस गरेनन्। त्यसैले उनको चेलाले उसलाई भने: - के तपाईंलाई थाहा छ हामीले कहिले चट्टानमा आश्रय खोज्यौं? साँच्चै, मैले माछाको बारेमा भन्न बिर्सें। र शैतान बाहेक मलाई कसैले बिर्सँदैन - ' -Qs. अल काहफी: ६३-। त्यसपछि मुसाले भने: '-हामीले खोजिरहेको ठाउँ त्यही हो। त्यसपछि तिनीहरू दुवै आफ्नो मूल पाइला पछ्याउन फर्के- ' -प्रश्न अल काहफी: ६४-। जब तिनीहरू दुवै चट्टानमा पुगे, तिनीहरूले चौडा लुगा लगाएको एक जना मानिसलाई भेट्टाए। मुसाले उसलाई अभिवादन गरे। त्यसपछि खिदलिरले भने, 'तपाईं आफ्नो ठाउँमा कसरी नमस्कार गर्नुहुन्छ?' मोशाले जवाफ दिए, 'म मोशा हुँ'। खिदलिरले जवाफ दिए, 'मुसा बनी इजरायल?' मुसाले जवाफ दिए, 'हो'। त्यसपछि मुसाले भने: '-के म तपाईंलाई पछ्याउन सक्छु ताकि तपाईं मलाई सिकाइएको ज्ञान मध्ये सही ज्ञान सिकाउन सक्नुहुन्छ?' खिदलिरले जवाफ दिए: 'साँच्चै, तपाईं मसँग कहिल्यै धैर्य गर्न सक्नुहुन्न-' -प्रश्न अल काहफी: ६६-६७-। खिदलिरले भनिरहे, 'हे मुसा, मसँग अल्लाहको ज्ञानबाट ज्ञान छ जुन उहाँले मलाई सिकाउनुभयो जुन तपाईंलाई थाहा छैन, र तपाईंसँग पनि ज्ञान छ जुन उहाँले सिकाउनुभयो जुन मलाई पनि थाहा छैन'। मुसाले भने: '- अल्लाहको इच्छा छ, तपाईंले मलाई धैर्यवान पाउनुहुनेछ, र म कुनै पनि कुरामा तपाईंको विरोध गर्नेछैन-' - प्रश्न अल काहफ: ६९-। त्यसैले तिनीहरू दुवै समुद्र तटमा हिँडे जब तिनीहरू दुवैसँग डुङ्गा थिएन, त्यसपछि एउटा जहाज त्यहाँबाट गुज्रियो। तिनीहरूले कुरा गरे ताकि डुङ्गामा भएका मानिसहरूले दुवैलाई लैजान सकून्। खिदलिरको पहिचान भएको हुनाले, तिनीहरूले दुवैलाई बिना भुक्तानी लिए। त्यसपछि डुङ्गाको छेउमा बसेको एउटा सानो चरा आयो र एक वा दुई चुच्चोले पिउन समुद्रको पानीमा चुच्चो मार्दै थियो। त्यसपछि खिदलिरले भने, 'हे मुसा, अल्लाहको ज्ञानको तुलनामा मेरो ज्ञान र तपाईंको ज्ञान समुद्रको पानीमा यस चराको चुच्चो जस्तै अरू केही होइन।' त्यसपछि खिदलिरले जानाजानी डुङ्गाको फल्याक लिए र भाँचे। मुसाले भने, 'तिनीहरूले हामीलाई व्यर्थमा ल्याए, तर यात्रुहरूलाई डुबाउन तपाईंले किन यसलाई नष्ट गर्नुभयो?' खिदलिरले भने: '-के मैले भनेको थिइनँ, 'साँच्चै तिमी मसँग कहिल्यै धैर्य गर्न सक्नेछैनौ' - मुसाले जवाफ दिए: '-मेरो बिर्सने कामको लागि मलाई सजाय नदिनुहोस् र मेरो काममा कुनै पनि कठिनाइको बोझ नदिनुहोस्' - प्रश्न अल काहफ: ७२-७३-। यो पहिलो घटना मोशाले बिर्सेको कारणले भएको थियो। त्यसपछि तिनीहरू दुई जना गए जबसम्म तिनीहरूले एउटा सानो बच्चालाई भेटेनन् जो आफ्ना दुई साथीहरूसँग खेलिरहेको थियो। त्यसपछि खिदलिरले बच्चाको टाउको समातेर उठाए र प्रहार गरे। त्यसैले मुसाले सोधे: '-तिमीले किन एउटा सफा आत्मालाई मार्छौ, किनभने उसले अर्को व्यक्तिलाई मारेको थिएन?-' - प्रश्न अल काहफ: ७४-। खिदलिरले जवाफ दिए: '-के मैले तिमीलाई भनेको थिइनँ, वास्तवमा तिमी मसँग धैर्य गर्न सक्नेछैनौ?-' - प्रश्न अल काहफ: ७५-। इब्न 'उयैनाहले भने, 'यो पुष्टिकरण हो।' '-त्यसैले तिनीहरू दुवै जना हिँडे, जब तिनीहरू एक निश्चित देशका मानिसहरूकहाँ पुगे, तिनीहरूले त्यस देशका मानिसहरूबाट मनोरञ्जन लिन अनुरोध गरे, तर त्यस देशका मानिसहरूले तिनीहरूलाई मनोरञ्जन दिन चाहेनन्। त्यसपछि तिनीहरू दुवैले घरको पर्खाल लगभग भत्किरहेको पाए। त्यसैले खिदलिरले पर्खाल खडा गरे- ' -Qs. अल-काहफ: ७७-। रसूलल्लाहले आफ्नो कथा जारी राखे: 'खिदलिरले यो आफ्नै हातले गरे। त्यसपछि मुसाले भने, '-यदि तपाईं चाहनुहुन्छ भने, तपाईंले यसको लागि निश्चित रूपमा ज्याला लिनुहुनेछ। खिदलिरले जवाफ दिए, 'यो मेरो र तपाईंको बीचको बिछोडको क्षण हो-' -Qs. अल-काहफ: ७७-७८-। अगमवक्ता सल्लल्लाहु अलैही वसल्लमले भन्नुभयो: 'अल्लाहले मुसामाथि दया गरून्। हामी साँच्चै आशा गर्छौं कि मोशा धैर्यवान हुन सकून् ताकि हामी तिनीहरू दुईको बारेमा धेरै कथाहरू सुन्न सकौं।'