Hadith Representative
Nabi tidak tahu apa yang terjadi dengan Aisyah pada peristiwa fitnah bohong, sampai turun ayat membelanya
Imam Bukhari : 4381حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ الْحَدِيثِ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَمَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَمَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَمَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَمَا نَقَهْتُ فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي وَقَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِن
Neh warseh [Yahya bin Bukair] Neh warseh [Al Layts] [Yunus] fanah [Ibnu Shihab] iyyeh; Yoo warseh ['Urwah bin Az Zubayri] kee [Saaqid bin Al Musayyab] kee ['Alqamah bin Waqqash] kee ['Ubaydullah bin Qabdullah bin Utbah bin Masquud] ['Aisyah radliallahu 'anha] nabiyyih barra sugte wak baxcis cami tet caagidil oson iyyeenim, Yalli baxxaaqiseh too malkit isih currik cabe. Inki butta yoo wagittaamal aydaaditte lih angaaraw luk sugteeh, inki inki mari tekkeh tan aydaaditte gersi marih gabat geyteeh, tohih taagah aydaadi maqar lem celta, anu kulli numih qangor yoh warseeh, inki inki marih aydaaditte gersi marih gabat diggoysak sugte. Urwah magaalak usuk yoh warseh sugem aysiyaak, farmoytih barra sallallaahu qaleyhi wasallam intem; too farmoyti sallallahu qaleyhi wasallam safar faxa wak, usuk isi barrah fanat loowo bicse. lootari hirgime num, usug yallih farmoytallih gexa numu sallallaahu qaleyhi wasallam. Qaysha intem; 'Tokkeek usuk carbih addat nek fanat loowo abeeh, yi giclo loowoh yewqeeh, tohih taagah anu Yallih farmoyti luk gexe. Ta tekko tekkem hijab wagittaamal aayat obteek geera. Tokkeek anu inni nammeyhaytu beenih. Safar gudet oobeh, Yallih farmoyti (S.A.W) inki carbi gaba kaleeh, Madiina fanah yuduure. inki bar anu muslimiin butta lih suge. oson xiinih raden wak, anu ugteh gexeh anu keenik foocat gacam fan. Anu inni kabxa quukak gaba kaleek widiril, Anu muslimiin buttat angaluh uduure. Anu inni alil yot celta waqdi, Yamanak Zhafar deqsitta magaalak temeete filli bila diggalsimeh sugem tamixxige. Toysa anu wadirih gexeeh filli bila gorrisa, kusaq yoo udurruse. kee, yi manoh qabala quukah yan marih butta gexxeh sugte, oson yi manoh qabala yi gaalal daffeysak gexen too anu umman way edde gexa. oson anu naharal elle addat anim akkaluk sugen'. Qaysha intem; 'woo uddur, kay barra qaku luk sugteeh, sahlinuk sugte, kah kinnim oson cado makminnon. Takkay ikkah, oson dubuk sahlin maaqo yakmen. tonnal, num ma darema qilsa too urra, oson gexan wak kee tet ugsan wak. Tuk kalah, woo uddur anu uxih qunxuk suge. Ellecaboh oson sinni gaalitte beenih gexen-sinni safarat bisoh iyyen-. Anu inni filli bila geeh qande taturte wak. Toysa, anu ken daffeyna fan gexe wak, num kalluwuseh, num yoh magacsa. Tokkeek anu inni daffeyna fan uduureh too anu naharal daffeynah edde xoqoysimak suge. Anu muslimiin qandek numuk teyni yoo geelem kee yoo beyuh yadaarem qaagita. Anu inni daffeynal daffeye way, xin yoo yoh tontoobbeeh, xiinih rade. Toh tonnal anuk, Shafwan bin Mu'atthal Assulaami kee Dzakwan ummatta qandeh addat sugte - inki num raqtem kee raqtem tamixxige -. oson carra udurruteh gexeenih saaku yi daffeyna gufen. Shafwaan bin Al Mu'atthal Assulaami uxih xiinit yan num yubleeh, tohih taagah usuk yoo fan yemeeteeh, usuk yoo yuble waqdi yoo yaaxige. kah kinnim, usuk yoo yubleh naharal anu hijab sartam faxxiimak sugte. Sissikuk anu xiinik ugteeh, usuk yoo yaaxige wak, inna lillahi wa inna ilaahi raaji'un- iyyeh, usuk yoo yaaxige wak. Anu tonnaak inni fooca inni hijaabat alife. Yallih usug mayaabe waaay anu kay istirja' akke waytek inki qangara maabiyyo. Ellecaboh usug isi gaali oobeeh, anu kaadu amol oobe. Tokkeek usuk gexeeh, gaali - anu edde gexeh suge - muslimiin qande Azhzhariah baddi qaxal rabboh sugteek lakal, miraacisak suge. Giclo koh g miyyaay yi caagidal qaddoosem. Too saaku, cami caagidik kaxxam derret suge num Qabdullah bin Ubay bin Saluluk sugte. Illacaboh Madiina gufe. Ni gufneh lakal, anu cubekal alsi fanah biyaakiteh sugeeh, ummatta - caddo yoh culte -, anu uxih uxih yot celtam mali. Toysa, usug yi biyaakah bohoy le. Anu ahak dumal kaak ubleh an Rasulullah sallallahu qaleyhi wasallam racmatta yot matantaabba. Anu biyaakite wak Rasulullah shallaallah qaleyhi wasallam culeh salaamatta yoh abeeh essereeh; 'Atu isihii?' toh tekkeh too uddur usuk yoo dareemu, walaa anu woo umam abem yot macelta. Anu qimmoh addah qimmiseemih taagah, Umm Misthah luk sugeh yan alfimte aracal gexeh sugeeh, nanu kaadu bar bar akke waytek bar gexeh suge. too alfimte arooca ginnimteh ni qarih garit. Ni kabxa nek dumaahi qarabih innal, nanu mango uddur buxal daacoh alfimte arac abna. Tokkeek Ummu Misthah kee yoo - tet baxa Abi Ruhmi bin Al Muthallib bin Qabdi Manaf kee tet ina tet baxa Shakhri bin Amir, tet qammih baxa Abu Bakr ash Shidiq kee tet baxi Misthah bin Utsabah bin Abbad bin Al Muthallib - ni buxah addal gaba kalteh sugte. too wak, Umm Misthah yuftuceh kah kinnim is elle raddem hinnay tet sarot culte. Woo saaku iyyem; 'Waaw Mistaha'. Anu kaa essereh; 'Macaay qax umaane inteeh, Badri carbit gabah agle luk sugte mara sadak geytimta.' Usuku iyyemi; 'Yeey, usug iyyam maabbito?' Anu excem; 'Usug macaay iyyeeh?' Toysa yoo malkise marih qangor yoh warse. Too wakti anu biyaakitak sugeeh, buxah uduure waqdi Rasulullah shallaallahu qaleyhi wasallam yoo geeh salaamatta yoh abe. Tokkeek usug iyyem: 'Mannah tantooh?' Anu excem; 'Atu inni xaltani fan gexam yoh idnissa?' usug iyyem; 'woo uddur anu nammayak inkih xaagu diggoysam faxeh suge. Ellecaboh Rasulullah sallallahu qaleyhi wasallam idini yoh yeceeh. Tokkeek Anu inni xaleyna fan gexeeh, yiina essere; 'Yiinay,Sinam macaay edde yabtam?' usug gacseh; 'Yaa yi baxaw, ku caagid sahhalos, yallih, num gersi barra le wak tet kicna num luk qaduuk tan barra hinna, barra wagsiisak taqabitte ossimtam akke waytek'. usug iyyem; 'Yallih maslacata, tah sinam edde yabtam kinnii?' usug iyyem; 'Too bar anu weeqeh, ilaa subci ximo yok raqtam madudda kah kinnim oson arduk sugeenim kee anu xiine wak weeqeh masugiyyo. Anu saaku weeqak suge. Kee, too wakti Nabiyyi sallaallahu qaleyhi wassallam Qali bin Abi Taalib kee Usamah bin Zaid nammay inkih ken lih walaltuh ken arcibiseh sugeeh, wahyu uxih yewqe wayte wak ken barra baxsaanam faxximta. Qaysha intem; Usamah bin Zaid kaadu, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal, usuk elle yaaxigennal. Usamah iyyem; 'Yallih farmoytaw! Oson ku agabi kinnon, nanu maqaanek sarra tu manaaxiga'. Qali bin Abi Taalib wagittaamal, usuk iyyem; Yalli Azzawajalla gibdaabina koh mayacaay, kaa kalah mango sayyo tan. Kee nummaak, atu isi naqoosa essertek, usuk asmatah qadli akkele." Aysha intem; "Tokkeek Rasulullah sallallallahu 'alaihi wasallam Barirah deqsita, usuk essereh: "Yaa Barirah! Ayshah caagidil shakki lem tablee?' Barirah gacseh; 'Nummat koo ruube numul, anu ublek "Kaak taqabi suge, nummaak usuk qunxa mariinoh suge wak, usuk isi buxah marah burri qaynat qammaala wak xiineh sugeeh, tokkel tame saqah yemeeteeh kaa yokme." Tokkeek Rasulullah shallaallah qaleyhi wasallam sooleh qabdallah bin ubey bin salul xiqsita numuk daqwat essere. Rasulullah minbar amol suge waqdi, Rasulullah shallallah qaleyhi wasallam iyyeh: 'Yaa inkih tan muslimiin, yi buxah mara biyakteh yan numuk daqwat yoh yaceem faxam iyyaay. Nummah, Yallah yi buxah marak tu maaxiga maqaane akke waytek. oson yoh warseenih sugen numuy anu tu aaxige waa maqaane dubuk. kee num yi barrat mangoorowa is yollih akke waytek'. Saqad bin Muqaaz Al Ansaari iyyem; 'Yallih farmoytaw! Anu koo cateyyo. "Meqeh, tama xaagi baxcisa num Bani Aus kinnim tekkek, anu kay filla garuq abeyyo. Gersi katuk, Banu Khazraj deqsita ni toobokoh num kinnim tekkek, sin amri abnuh nee amris." Sissikuk, Saqad bin Ubadah - usuk Bani Khazraaj miraacisak suge, usuk qadli numuk suge. Takkay immay, usuk uxih fanatik giclo luk suge - usuk Saqad bin Mu'ad luk iyye; 'Yallah, atu kaa qiddam maduddaay, kaa qitakam madudda'. Tohih taagah Usaid bin Hudlaar sooleh sugeeh, usuk Saqad bin Muqaad deqsita numuk saqlih baxa kinnim kee Saqad bin Ubadah iyyem; 'Atu dirab tacee, nummaak nanu kaa qidenno kah kinnim atu munaafiq kinnitooh munaafiq lih qadaaqada'. Caalat Aus kee Khazraj xayloh fanat laqna luk sugeeh, Yallih farmoyti (S.A.) uxih minbar amol soolak suge wak, itta qidaanam faxan. Tokkeek Rasulullah shallaallah qaleyhi wasallam ken sabhalalsiise, oson tibba radeeniih, usuk tibba iyye. too ayro, anu weeqeh yok ximo cabam fan kee anu inti fiddima masartiyyo anu xiine wak. Ciggiila bar, Anu uxih weeqeh ximo yok cabam fan kee Anu xiina wak inti fiddima masartiyyo. Yi xaltani yi weeqah yi sorkocô baxa biyaktam akkaluk sugte. Aysiya intem; 'Tokkeek nammay inkih yi xaqut daffeyen anu weeqak gexa wak. too uddur, Ansar barra sugte yoo esserte yoo geytuh, anu teetih idniseh. Usuku daffa heeh yollih weeqe. Nanu too caalatat sugne waqdi Rasulullah sallallaahu qaleyhi wasallam yemeeteeh, salaamatta iyyeeh tokkeek daffeyeh. Usuku iyyem; 'Usuk yi xaqut madaffeyna alsa fan, yi caagid wagittaamal baxxaqsi kaah baxxaqime weemih taagah'. Usuku iyyem; Rasulullah shallaallahu qaleyhi wasallam kaadu sumaaqiteeh, daffeynal salaamatta abak. usuk iyyem: 'Amma baad yaa aysiyah nummak tah kee tannah yan xaagi yoo gufeh yan nummah atu abe wayteemih sabbatah teetik kuddek yalli Azzawajalla koo yayxeerey. Takkay ikkah tazambi koh abtek, Yallal cabsu essertaay, Toobit kaal toobittam faxximta. kah kinnim naqoosa isi dambitte oggoleh lakal tooboke, Yalli tooboke kaah oggole'. Qaysha intem; 'Rasulullah sallallahu 'alaihi wa sallam yaabak gaba kaleh yan waqdi, yi ximo kaxxaam sissikuk abteeh, anu kaadu sissikuk abte taama'. Anu yabba exce; 'Yallih farmoyti -yallak nagaynaa kee salaamatta kaal tanay yok iyyem gacis. Yabba iyyem; 'Anu maaxiga, Yallih, Anu Rasulullah sallallaahu qaleyhi wasallam yaabam maduuda'. Tokkeek yiina exce; 'Yallih farmoyti -yallak nagaynaa kee salaamatta kaal tanay yok iyyem gacis!' yiina intem; 'yallah yallih rasullah sallallaahu qaleyhi wasallam maca axcem maaxiga'. Qaysha intem; Anu excem; 'Anu numu Qunxa awka kinnuk, Anu Qur'aan mangom makawsa. Yallih nummak aaxigeh atu toobbem tonnal atu kibal koh tammuleeh taamineh. Anu woo abtootak xeerih anim kee Yalli Azzawajalla yaaxigeh anu woo abtootak xeerih anim koh warsek, atu kaadu wohul taaminem madudda. Anu inki caagid koh qimbbise yoo tekkek, Yalli Azzawajalla anu abaamak baxsa lem yaaxige wak, atu asmatah yoo aaminetto. Yalli nummah yoo kee koo fanat Abu Yuusuf iyyem akke waytek qangara matan; Sabri meqeeh, Yalli kaaduk, atu elle malkittah tan innal, cato esserta araca." Aysha intem; 'Tokkeek anu inni afkan milaageh, inni qarkaytol xiineh'. Usuk iyyem; 'Yallih, woo wakti anu woo abtok baxxo luk sugem aaxaguk sugeeh, Yalli Azzawajalla yoo soolise le, kah kinnim anu woo abtok baxxo luk sugem, takkay immay, Yallih qammaala. nummaak, anu cussutam too yi caagid cussutam mango qunxaaneyti yoh iyye wahyu lih too kawsi. takkay immay, anu dubuk niyaatam soono nabiyyi sallaallahu 'alaihi wa sallam toh taybulleem too Yalli Azzawajalla yoo yeyxeerem ta abtok'. assembly, kee num buxak yewqeh sugem, Yalli Azzawajalla isi Nabiyyih wahyu ruubam fan.Tohih taagah, kay caalat milaagimeh, wahyu yamaate wak, kay xoq qilsa luk sugem takkay immay, Rashaaul kaak iyyem; 'alaihi wa sallam meqe xaagu geeh, usuk woo wak iyyem qimmoh maxcâ maafo: 'Meqe xaagu, Yalli Azza wa jalla koo yeyyeeqeh yan abto'.Tokkeek yi ina yoh intem; Anu magideh xexxaaral anim Yalli Azzawajalla aayat oobeeh, toh yaanam: Nummah, dirab xaagu quukah yan mari, ilaa tabna aayat fanah. Qaysha intem; 'Abu Bakr sadaqah - mekla - Mistah yaceeh suge, usuk isi ramad kinniimih taagah, usuk baacoytah suge. Usuku iyyem; 'Yallih, anu inkinnah kaa macata umman way usuk Aisyah malkisek lakal.' Tokkeek Yalli Azzawajalla ruube wayyu iyyaanam; Kee woo mari - kay qangarah addat - Yalli koh qafuuta abaanam mafaxan' Abu Bakr iyye; 'Yalli yoh qafu abek ruffa axceyyo'. Tokkeek usuk Misthah cato xayyoosuh yuduureh usuk umman way kaah xayyoosa cato. Abuubakar iyyem; "Nummak, Anu kaa catam soolisam maduuda." Qaysha intem; Rasulullah sallallaahu qaleyhi wassallam yoo gufeh tanim maca taaxigeeh, maca tubleeh, hinnay ma xaagu kok gufeeh? usug gacseh; 'Yallih farmoytaw! Anu kulliwak inni ankacsa kee mabul dacrisaah, meqe caagiidak iroh tu maaxiga'. Qaysha intem; 'Is Nabiyyi sallaallahu 'alaihi wassallam barra fanat sugtem takkay immay, dubuk Yalli meqe mabla luk tet wagitak suge', tet maqanxa, Hamnah bint Jahsy addat, kaa yinqibeh tonnal usuk too umaaneh dirab xaagu baxcisa marih fanat suge.