Hadith Representative
Nabi tidak tahu apa yang terjadi dengan aisyah pada peristiwa fitnah bohong, sampai turun ayat membelanya
Imam Bukhari : 4381حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ وَسَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ وَعَلْقَمَةُ بْنُ وَقَّاصٍ وَعُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ عَنْ حَدِيثِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ قَالَ لَهَا أَهْلُ الْإِفْكِ مَا قَالُوا فَبَرَّأَهَا اللَّهُ مِمَّا قَالُوا وَكُلٌّ حَدَّثَنِي طَائِفَةً مِنْ الْحَدِيثِ وَبَعْضُ حَدِيثِهِمْ يُصَدِّقُ بَعْضًا وَإِنْ كَانَ بَعْضُهُمْ أَوْعَى لَهُ مِنْ بَعْضٍ الَّذِي حَدَّثَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَخْرُجَ أَقْرَعَ بَيْنَ أَزْوَاجِهِ فَأَيَّتُهُنَّ خَرَجَ سَهْمُهَا خَرَجَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَعَهُ قَالَتْ عَائِشَةُ فَأَقْرَعَ بَيْنَنَا فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا فَخَرَجَ سَهْمِي فَخَرَجْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَمَا نَزَلَ الْحِجَابُ فَأَنَا أُحْمَلُ فِي هَوْدَجِي وَأُنْزَلُ فِيهِ فَسِرْنَا حَتَّى إِذَا فَرَغَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ غَزْوَتِهِ تِلْكَ وَقَفَلَ وَدَنَوْنَا مِنْ الْمَدِينَةِ قَافِلِينَ آذَنَ لَيْلَةً بِالرَّحِيلِ فَقُمْتُ حِينَ آذَنُوا بِالرَّحِيلِ فَمَشَيْتُ حَتَّى جَاوَزْتُ الْجَيْشَ فَلَمَّا قَضَيْتُ شَأْنِي أَقْبَلْتُ إِلَى رَحْلِي فَإِذَا عِقْدٌ لِي مِنْ جَزْعِ ظَفَارِ قَدْ انْقَطَعَ فَالْتَمَسْتُ عِقْدِي وَحَبَسَنِي ابْتِغَاؤُهُ وَأَقْبَلَ الرَّهْطُ الَّذِينَ كَانُوا يَرْحَلُونَ لِي فَاحْتَمَلُوا هَوْدَجِي فَرَحَلُوهُ عَلَى بَعِيرِي الَّذِي كُنْتُ رَكِبْتُ وَهُمْ يَحْسِبُونَ أَنِّي فِيهِ وَكَانَ النِّسَاءُ إِذْ ذَاكَ خِفَافًا لَمْ يُثْقِلْهُنَّ اللَّحْمُ إِنَّمَا تَأْكُلُ الْعُلْقَةَ مِنْ الطَّعَامِ فَلَمْ يَسْتَنْكِرْ الْقَوْمُ خِفَّةَ الْهَوْدَجِ حِينَ رَفَعُوهُ وَكُنْتُ جَارِيَةً حَدِيثَةَ السِّنِّ فَبَعَثُوا الْجَمَلَ وَسَارُوا فَوَجَدْتُ عِقْدِي بَعْدَمَا اسْتَمَرَّ الْجَيْشُ فَجِئْتُ مَنَازِلَهُمْ وَلَيْسَ بِهَا دَاعٍ وَلَا مُجِيبٌ فَأَمَمْتُ مَنْزِلِي الَّذِي كُنْتُ بِهِ وَظَنَنْتُ أَنَّهُمْ سَيَفْقِدُونِي فَيَرْجِعُونَ إِلَيَّ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسَةٌ فِي مَنْزِلِي غَلَبَتْنِي عَيْنِي فَنِمْتُ وَكَانَ صَفْوَانُ بْنُ الْمُعَطَّلِ السُّلَمِيُّ ثُمَّ الذَّكْوَانِيُّ مِنْ وَرَاءِ الْجَيْشِ فَأَدْلَجَ فَأَصْبَحَ عِنْدَ مَنْزِلِي فَرَأَى سَوَادَ إِنْسَانٍ نَائِمٍ فَأَتَانِي فَعَرَفَنِي حِينَ رَآنِي وَكَانَ رَآنِي قَبْلَ الْحِجَابِ فَاسْتَيْقَظْتُ بِاسْتِرْجَاعِهِ حِينَ عَرَفَنِي فَخَمَّرْتُ وَجْهِي بِجِلْبَابِي وَ وَاللَّهِ مَا كَلَّمَنِي كَلِمَةً وَلَا سَمِعْتُ مِنْهُ كَلِمَةً غَيْرَ اسْتِرْجَاعِهِ حَتَّى أَنَاخَ رَاحِلَتَهُ فَوَطِئَ عَلَى يَدَيْهَا فَرَكِبْتُهَا فَانْطَلَقَ يَقُودُ بِي الرَّاحِلَةَ حَتَّى أَتَيْنَا الْجَيْشَ بَعْدَمَا نَزَلُوا مُوغِرِينَ فِي نَحْرِ الظَّهِيرَةِ فَهَلَكَ مَنْ هَلَكَ وَكَانَ الَّذِي تَوَلَّى الْإِفْكَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ أُبَيٍّ ابْنَ سَلُولَ فَقَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَاشْتَكَيْتُ حِينَ قَدِمْتُ شَهْرًا وَالنَّاسُ يُفِيضُونَ فِي قَوْلِ أَصْحَابِ الْإِفْكِ لَا أَشْعُرُ بِشَيْءٍ مِنْ ذَلِكَ وَهُوَ يَرِيبُنِي فِي وَجَعِي أَنِّي لَا أَعْرِفُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّطَفَ الَّذِي كُنْتُ أَرَى مِنْهُ حِينَ أَشْتَكِي إِنَّمَا يَدْخُلُ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيُسَلِّمُ ثُمَّ يَقُولُ كَيْفَ تِيكُمْ ثُمَّ يَنْصَرِفُ فَذَاكَ الَّذِي يَرِيبُنِي وَلَا أَشْعُرُ بِالشَّرِّ حَتَّى خَرَجْتُ بَعْدَمَا نَقَهْتُ فَخَرَجَتْ مَعِي أُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ الْمَنَاصِعِ وَهُوَ مُتَبَرَّزُنَا وَكُنَّا لَا نَخْرُجُ إِلَّا لَيْلًا إِلَى لَيْلٍ وَذَلِكَ قَبْلَ أَنْ نَتَّخِذَ الْكُنُفَ قَرِيبًا مِنْ بُيُوتِنَا وَأَمْرُنَا أَمْرُ الْعَرَبِ الْأُوَلِ فِي التَّبَرُّزِ قِبَلَ الْغَائِطِ فَكُنَّا نَتَأَذَّى بِالْكُنُفِ أَنْ نَتَّخِذَهَا عِنْدَ بُيُوتِنَا فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ وَهِيَ ابْنَةُ أَبِي رُهْمِ بْنِ عَبْدِ مَنَافٍ وَأُمُّهَا بِنْتُ صَخْرِ بْنِ عَامِرٍ خَالَةُ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ وَابْنُهَا مِسْطَحُ بْنُ أُثَاثَةَ فَأَقْبَلْتُ أَنَا وَأُمُّ مِسْطَحٍ قِبَلَ بَيْتِي وَقَدْ فَرَغْنَا مِنْ شَأْنِنَا فَعَثَرَتْ أُمُّ مِسْطَحٍ فِي مِرْطِهَا فَقَالَتْ تَعِسَ مِسْطَحٌ فَقُلْتُ لَهَا بِئْسَ مَا قُلْتِ أَتَسُبِّينَ رَجُلًا شَهِدَ بَدْرًا قَالَتْ أَيْ هَنْتَاهْ أَوَلَمْ تَسْمَعِي مَا قَالَ قَالَتْ قُلْتُ وَمَا قَالَ فَأَخْبَرَتْنِي بِقَوْلِ أَهْلِ الْإِفْكِ فَازْدَدْتُ مَرَضًا عَلَى مَرَضِي فَلَمَّا رَجَعْتُ إِلَى بَيْتِي وَدَخَلَ عَلَيَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَعْنِي سَلَّمَ ثُمَّ قَالَ كَيْفَ تِيكُمْ فَقُلْتُ أَتَأْذَنُ لِي أَنْ آتِيَ أَبَوَيَّ قَالَتْ وَأَنَا حِينَئِذٍ أُرِيدُ أَنْ أَسْتَيْقِنَ الْخَبَرَ مِنْ قِبَلِهِمَا قَالَتْ فَأَذِنَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجِئْتُ أَبَوَيَّ فَقُلْتُ لِأُمِّي يَا أُمَّتَاهْ مَا يَتَحَدَّثُ النَّاسُ قَالَتْ يَا بُنَيَّةُ هَوِّنِي عَلَيْكِ فَوَاللَّهِ لَقَلَّمَا كَانَتْ امْرَأَةٌ قَطُّ وَضِيئَةٌ عِنْدَ رَجُلٍ يُحِبُّهَا وَلَهَا ضَرَائِرُ إِلَّا كَثَّرْنَ عَلَيْهَا قَالَتْ فَقُلْتُ سُبْحَانَ اللَّهِ أَوَلَقَدْ تَحَدَّثَ النَّاسُ بِهَذَا قَالَتْ فَبَكَيْتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ حَتَّى أَصْبَحْتُ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ حَتَّى أَصْبَحْتُ أَبْكِي فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَأُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا حِينَ اسْتَلْبَثَ الْوَحْيُ يَسْتَأْمِرُهُمَا فِي فِرَاقِ أَهْلِهِ قَالَتْ فَأَمَّا أُسَامَةُ بْنُ زَيْدٍ فَأَشَارَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالَّذِي يَعْلَمُ مِنْ بَرَاءَةِ أَهْلِهِ وَبِالَّذِي يَعْلَمُ لَهُمْ فِي نَفْسِهِ مِنْ الْوُدِّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَهْلَكَ وَلَا نَعْلَمُ إِلَّا خَيْرًا وَأَمَّا عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَمْ يُضَيِّقْ اللَّهُ عَلَيْكَ وَالنِّسَاءُ سِوَاهَا كَثِيرٌ وَإِنْ تَسْأَلْ الْجَارِيَةَ تَصْدُقْكَ قَالَتْ فَدَعَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرِيرَةَ فَقَالَ أَيْ بَرِيرَةُ هَلْ رَأَيْتِ مِنْ شَيْءٍ يَرِيبُكِ قَالَتْ بَرِيرَةُ لَا وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ إِنْ رَأَيْتُ عَلَيْهَا أَمْرًا أَغْمِصُهُ عَلَيْهَا أَكْثَرَ مِنْ أَنَّهَا جَارِيَةٌ حَدِيثَةُ السِّنِّ تَنَامُ عَنْ عَجِينِ أَهْلِهَا فَتَأْتِي الدَّاجِنُ فَتَأْكُلُهُ فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَعْذَرَ يَوْمَئِذٍ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أُبَيٍّ ابْنِ سَلُولَ قَالَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ عَلَى الْمِنْبَرِ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ مَنْ يَعْذِرُنِي مِنْ رَجُلٍ قَدْ بَلَغَنِي أَذَاهُ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَوَاللَّهِ مَا عَلِمْتُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا خَيْرًا وَلَقَدْ ذَكَرُوا رَجُلًا مَا عَلِمْتُ عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا وَمَا كَانَ يَدْخُلُ عَلَى أَهْلِي إِلَّا مَعِي فَقَامَ سَعْدُ بْنُ مُعَاذٍ الْأَنْصَارِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنَا أَعْذِرُكَ مِنْهُ إِنْ كَانَ مِنْ الْأَوْسِ ضَرَبْتُ عُنُقَهُ وَإِنْ كَانَ مِنْ إِخْوَانِنَا مِنْ الْخَزْرَجِ أَمَرْتَنَا فَفَعَلْنَا أَمْرَكَ قَالَتْ فَقَامَ سَعْدُ بْنُ عُبَادَةَ وَهُوَ سَيِّدُ الْخَزْرَجِ وَكَانَ قَبْلَ ذَلِكَ رَجُلًا صَالِحًا وَلَكِنْ احْتَمَلَتْهُ الْحَمِيَّةُ فَقَالَ لِسَعْدٍ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَا تَقْتُلُهُ وَلَا تَقْدِرُ عَلَى قَتْلِهِ فَقَامَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ فَقَالَ لِسَعْدِ بْنِ عُبَادَةَ كَذَبْتَ لَعَمْرُ اللَّهِ لَنَقْتُلَنَّهُ فَإِنَّكَ مُنَافِقٌ تُجَادِلُ عَنْ الْمُنَافِقِينَ فَتَثَاوَرَ الْحَيَّانِ الْأَوْسُ وَالْخَزْرَجُ حَتَّى هَمُّوا أَنْ يَقْتَتِلُوا وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَائِمٌ عَلَى الْمِنْبَرِ فَلَمْ يَزَلْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُخَفِّضُهُمْ حَتَّى سَكَتُوا وَسَكَتَ قَالَتْ فَبَكَيْتُ يَوْمِي ذَلِكَ لَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ وَلَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ قَالَتْ فَأَصْبَحَ أَبَوَايَ عِنْدِي وَقَدْ بَكَيْتُ لَيْلَتَيْنِ وَيَوْمًا لَا أَكْتَحِلُ بِنَوْمٍ وَلَا يَرْقَأُ لِي دَمْعٌ يَظُنَّانِ أَنَّ الْبُكَاءَ فَالِقٌ كَبِدِي قَالَتْ فَبَيْنَمَا هُمَا جَالِسَانِ عِنْدِي وَأَنَا أَبْكِي فَاسْتَأْذَنَتْ عَلَيَّ امْرَأَةٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَأَذِنْتُ لَهَا فَجَلَسَتْ تَبْكِي مَعِي قَالَتْ فَبَيْنَا نَحْنُ عَلَى ذَلِكَ دَخَلَ عَلَيْنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ قَالَتْ وَلَمْ يَجْلِسْ عِنْدِي مُنْذُ قِيلَ مَا قِيلَ قَبْلَهَا وَقَدْ لَبِثَ شَهْرًا لَا يُوحَى إِلَيْهِ فِي شَأْنِي قَالَتْ فَتَشَهَّدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ جَلَسَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَائِشَةُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي عَنْكِ كَذَا وَكَذَا فَإِنْ كُنْتِ بَرِيئَةً فَسَيُبَرِّئُكِ اللَّهُ وَإِنْ كُنْتِ أَلْمَمْتِ بِذَنْبٍ فَاسْتَغْفِرِي اللَّهَ وَتُوبِي إِلَيْهِ فَإِنَّ الْعَبْدَ إِذَا اعْتَرَفَ بِذَنْبِهِ ثُمَّ تَابَ إِلَى اللَّهِ تَابَ اللَّهُ عَلَيْهِ قَالَتْ فَلَمَّا قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَالَتَهُ قَلَصَ دَمْعِي حَتَّى مَا أُحِسُّ مِن
Eyero iwa [Yahya bin Bukair] Eyero iwa [Al Laits] kud i [Yunus] kud i [Ibn Shihab] ewacu; Enyutho ira ['Urwah bin Az Zubair] man [Sa'id bin Al Musayyab] man ['Alqamah bin Waqqash] man ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] kud i lembe pa ['Aisyah radliallahu 'anha] dhaku pa jabila sallahualahial ma junego dhanu pare, nyayo lembe ikume ku lembe ceke ma giwacu, Allah unyutho nia eweko lembe eni. Udul dhanu moko giwacu lembe ikuma i ungu, jumoko ikin gi ginwangu lembe pa lembe ne kud ibang ju mukende, kara lembe ne nen ni edoko tek, nitundu abedo ku wiya wec pa ngati acel acel ma giweco ira man lembe moko uketho lembe mukende ucungo. Kud i Urwah ewacu ira kud i Aisyah, dhaku pa jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu; nia kinde ma jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam umito ewotho, ebolo kwir ikind mon pare. Ngati moko ci ma goyo loteri, en re ma ucidho ku jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam'. Aisha uwacu; 'I ngeye ebolo kwir ikindwa i lwiny man adungu para uwok ku kwir, ci adok ku jakwenda pa Allah sallaallahu 'alaihi wa sallam. Lembe eni utimere ingey nyuthu pa verse ikum hijab. I ngeye jutera i kabedo para mir aryo. I kind wotho, adok piny nitundu ma jakwenda pa Allah (kuc man bero pa Allah ubed iwie) udaru lwiny man edok i Medina. I dyewor moko abedo ku dul pa ju Muslim. Kinde ma gipodho, a ay malu man awotho nitundo ma awok i wang gi. I ngei daru timo tic para, adok cen i dul pa ju Muslim. Kinde ma awinjo kora, anwango nya cinga, ma aa kud i Zhafar, Yemen, utur. Eyo adok cen man ayenyo cinga, sayu ne uketho abedo cen. Man, dul pa dhanu ma utingo rimo para uweko, giwotho ku ketho rimo para iwi ngamia para ma abedo ka ringo. Giparu niya dong atiye i iye'. Aisha uwacu; 'I kare meno, mon pare gibedo ma yot man ma yot, kum gibed gicamu ring'o ngo. Ento, gicamu cam ma yot kende. Dong, ngati moko ope ma copo bedo ku jiji ikum pek pa ler eca, kinde ma giwotho man gitingo. Bende, i kare ne podi abedo nyathin. I ajiki ne gitingo ngamia migi man giwotho -gimediri ku wotho migi-. Anwango necklace para ikare ma dul mony ukadhu. Pieno, kinde ma adok i kabedo migi, ngati moko mbe ma lwongo man ngati moko mbe ma dwoko. I ngeye adok i kom para ma nangu atiyo kudu calu kom. Ageno nia ngati moko kud i dul mony pa ju Muslim bi nwangu an man ebi dwogo ka gamu an. Kinde ma abedo i kom para, awinjo nindu man anindo. Ikinde marom, Shafwan bin Mu'atthal Assulami ku dhanu pa Dzakwan gibedo in ngeye pa lumony - gibe neno ka ngati moku udong ingeye -. Giwotho con uthieno man uthieno giwok kama abedo i iye. Shafwan bin Al Mu'atthal Assulami uneno ngati moku ma podi onindo, ebino i banga man engeyo an kinde ma enena. Pien, eneno an mapodi jukwayu ira ni ketho hijab. Ndhu ndhu awok man awinje ka en ebedo ka ling - ewacu, inna lillahi wa inna ilaihi raaji'un- kinde ma engeyo an. Aumo wanga ku hijab para ndhundhu. Ku nying pa Allah, eweco ngo lembe moko man awinjo ngo lembe moko kende mako istirja' pare. I ajiki edwoko ngamia pare piny man an adham iwiye. I ngeye ecidho man etelo wi ngamia - ma an abedo iwie - nitundu wawok ku askari pa ju Muslim i ngei ma gi yom i dhu nam mi Azhzhariah. Can iri g ngati ma timo lembe marac ikum lembe para. I kare meno, ngati ma ubedo i ngei lembe mi wec ubedo Abdullah bin Ubay bin Salul. I ajiki, atuc i Medina. I ngei tuc mwa, abedo jaratwo pi dwi acel, ma dhanu umediri ka weco ikum lembe ma juwacu ikuma -, kadi nangu awinjo ngo ikum lembene. Pieno, en de ebedo ku jiji ikum two para. Abedo ka nwangu ngo mwolo pa Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ma nangu aneno kud i bange con. Kinde ma abedo jaratwo, Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam ubino man emotha man epenja; 'Kan in ke?' Ubedo calu i kare ne ebedo ku jiji ikuma, kadi nangu awinjo ngo nya atimo lembe marac eno. I ngei ma awinjo nya acaku nwangu yot kum, awok woko ku Umm Misthah ikabedu moko ma cego pi timo ic, wawok woko ngo kende kende dyewor nitundu dyewor udoko dyewor kendu. Kabedo ma cego eni juyike ceng ku ot mwa. Tic mwa utiye calu ju Arab macon, wabedu ka ketho kabedo ma cego pi lwoko ic i pacu. I ngeye Umm Misthah ku an - en e nyare Abi Ruhmi bin Al Muthallib bin Abdi Manaf man min ot pare ubedo nyare Shakhri bin Amir, min ot pare ubedo Abu Bakr ash Shidiq man wode ubedo Misthah bin Utsabah bin Abbad bin Al Muthallib - wadok i pacu para ingey tic mwa uthum. I kare meno, Umm Misthah upoto pi en edaru nyo epodho i bongo pare. I saa maeca ewacu kumae; 'Woe Misthah'. Apenje; 'Lembe marac ango ma iwacu, ibecayu dhanu ma ubedu i lwiny mi Badr.' Eyero kumae; 'Eyo, iwinjo ngo ango ma ewacu?' Awacu; 'Ewacu ango?' e ewacu ira lembe pa ju ma dota. I saa maeca abedo ku remo ma lee man kinde ma adok i pacu para, Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam urombo kuda man ewacu ira. I ngeye epenje kumae: 'Ibedu nenedi?' Awacu; 'Icopo yio adok ibang junyodo para?' ewacu; 'I kare ne amito ni ketho lembe manyen kud ibang gi ario zoo. I ajiki, Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam umiyu ira twero. I ngeye adok ibang junyodo para, apenju min ot para; 'O min, dhanu ubeweco ikum ango?' edwoko; 'O woda, wek lembe peri ubed yot, ku Allah, epe dhaku ma nen kamaleng ku nico ma emare ma nico utiye ku dhaku mange, kawang ma gi medo lembe ikum dhaku ne'. ewacu; 'Dwong ni Allah, eni re ma dhanu ubeweco pire?' ewacu; 'I dyewor eca aywak, nitundu i uthieno pi wanga dong ucwale ngo pi en uthum man awak ka anindu. I uthieno, amediri ka ywak. Man, i kare meno, jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam olwongo Ali bin Abi Talib ku Usamah bin Zaid ni lwong gi ario zoo ni weco kara gipok mon migi podi nyuth eca podi wok ungo. Aisha uwacu; 'Pi Usamah bin Zaid, emio paru ni Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ku gin ma engeyo, niwacu kite ma dhaku pare ubedu bor ku timo eni man gin ma engeyo ikum kit mar pare ire. Usamah uwacu; 'O jakwenda pa Allah! Gitiye mon peri, wangeyo piny moko kende ento ber'. Pi Ali bin Abi Talib, ewacu; 'Allah Azzawajalla bi miyo iri peko man mon mukende mapol utiye mukende. Man andha, kan ipenju jatic peri, ebibedo m'umbe ndra." Aisha uwacu; 'I ngeye Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ma julwongo Barirah, epenju kumae: 'O Barirah! Ineno piny moko ma nyayu jiji ikum Aisha?' Barirah udwoko; 'Kud Ng'atu m'uorowu ku lemandha, tek aneno "Lembe moko ubedu marac i kume, andha ubedu piny moko marac ungo ma sagu ikare ma ubedu nyathin, enindu podi ebekuru mogu ma juyiko i pacu pare, man lei moko ma jamutoro ubino man ecame." I ngeye Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam ucungu man epenju pi lembe kud ibang ngati moko ma nyinge Abdullah bin Ubai bin Salul. Kinde ma Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam ubedo iwi kom mi kanisa, Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam uwacu: 'O Jumulembe pa Yehova ceke, nga ma mitu miyo ira lembe kud ibang ngati moko ma nyayu can i juru ot para. Andha, ku Allah, angeyo ngo piny moko kud i pacu para mako ber kende. Giweco ira ikum ngati moko ma angeyo lembe moko ikume ento ber kende. Man ngati moko ope ma romo ku dhaku para ka etiye kuda ngo. Sa'ad bin Mu'adz Al Ansari uwacu; 'O jakwenda pa Allah! Abikonyi. "Eyo, ka ngati ma nyayu lembe eni utiye pa Bani Aus, abi thum wiye. Icing ling acel, ka etiye kud ibang umego mwa ma giai kud i Banu Khazraj, akwayi iket cik iwa kara watim cik peri." Ndhu, Sa'ad bin Ubadah - ebedo jadit pa Bani Khazraj, ebedo jadhum. Ento, podi ebedo ku kura mi timo lembe ma rac - ewacu ni Sa'ad bin Mu'ad; 'Ku Allah, icopo nego ngo man ibeciro nege ngo'. Usaid bin Hudlair ucungu man ebedo nyathin pa omin Sa'ad bin Mu'adz, ewacu ni Sa'ad bin Ubadah; 'Ibeweco lemandha, andha wabinege pilembe ibedo jaracik ma nyayu lembe ku ju ma timo nyang'. Lembe ne udoko tek ikind awiya pa Aus ku Khazraj, nitundo ma gimito nego juwothgi kinde ma Jakwenda pa Allah (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) podi ucungu iwi kom mi kanisa. I ngeye Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam udwokogi piny, nitundu gi ling man en de ling. Iceng eca, awak nitundo pi wanga uthum man akethu ngo eyeliner kinde ma anindu. I dyewor mukende, abedo ka ywak nitundo pi wanga uthum man abed aketho ngo eyeliner kinde ma anindu. Junyodo para giparu niya ywak para copo nyayu peko i cwinya. Aisyah uwacu; 'I ngeye gin ario zoo gibedo ingeta ma an amediri ka ywak. I saa maeca, dhaku moko mi Ansar ugam upenja twero mi rombo kuda, agam eyio. Ebedo piny man ewak kuda. Kinde ma wabedo i lembe ma kumeno, Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam ubinu ni rombu kudwa, ewacu iri moth man edham ebedo piny. Ewecu; 'Ebedo ngo ingeta pi dwi acel, nicaku ma jukoro ngo ire ikum lembe para'. Ewecu; 'Rasulullah shallaallahu 'alaihi wa sallam de umio sadeni, ewacu foyofoc podi ebedo piny. ewacu: 'Amma ba'd, O Aisyah, andha lembe maeni man ma kumeno udaru tuc ira, andha, tek ibwot kud i iye pilembe itimo ngo, wek Allah Azzawajalla ugwoki cen. Ento, ka itimo dubo eni, penj Allah pi kisa man ilok cwinyi i bange. Pien jatic ma yio dubo pare man eloko cwinye, Allah bi jolo loko cwinye. Aisha uwacu; 'Kinde ma Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam udaru wecu, ywak para umol nyathotho nitundu awinjo ngo pi wanga'. Awacu ni wora; 'Gam lembe ma jakwenda pa Allah (kuc man mugisa pa Allah ubed iwie) uwacu ikum an. Baba uwacu; 'Angeyo ngo, ku Allah, abeweco ngo ku Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam'. I ngeye awacu ni min ot para; 'Gam lembe ma jakwenda pa Allah (kuc man mugisa pa Allah ubed iwie) uwacu ikum an!' min owacu; 'Ku Mungu, angeyo ngo ango ma awacu ni Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam'. Aisha uwacu; Awacu; 'Atiye dhanu Calu nyaku ma nyathin, asomo ngo Koran lee. Ku nying pa Allah, angeyo andha nia iwinjo lembe eni kara ibed ku tego cwiny man yio lembe eni. Ka awacu iri nia atiye bor ku timo eno man Allah Azzawajalla ngeyo maber ka atiye bor ku timo eno, icopo yio ngo lembe eni de. Ka aloko iri lembe moko, ma Allah Azzawajalla ngeyo maber niya atiye bor ku timo ne, ibi yio lembe para. Ku nying pa Allah, lembe moko epe ikin an ku in mako kende gin ma Abu Yusuf uwacu; Bedo moth ber man Allah ubedo kabedu mi penjo kony ikum gin ma jubeyero iri." Aisha uwacu; 'Eka aloko kabedo para, abedo piny iwi kavutu para'. Ewecu; 'Ku Allah, i kare meno angeyu niya abedo bor ku timo meno, man Allah Azzawajalla biketho abedo cen pilembe abedo bor ku timo meno. Ento, ku Allah, nangu ageno ngo nia bino piny i lembe para. lembe para nen ni piny ma pire tek uloyu ma Allah Azza wa jalla uwacu ira ku lemandha ma jusomo. Ento, ageno kende nia i lek pa jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam jubinyutho nia Allah Azzawajalla uketho abedo bor ku timo eni' Aisha uwacu 'Kud Allah, jakwenda pa Allah 'alaihi wallaylam' eweko ngo assembly pare. ngati acel uweko ot nitundu Allah Azzawajalla uoro lemandha ni jabila pare. Pieno, kwo pare ulokere calu aloka loka ma timere ka lemandha wok, lyethu pare umediri ka mol kadi nang eca ubedo kare mi ngico. man wec ma kwong ma ewacu i kare meno ubedu: 'Lembe maber, O Aisyah! Azzawajalla unyutho verse moko ma the lembe eca: Andha, ju ma gi tingo lembe mi ndra gi ai kud i dul peri, nitundo verse apar Allah Azzawajalla uoro verse mapol ma gonyo kite ma atiye bor ku timo eni.' Aisha uwacu; 'I kare mukadho, Abu Bakr ubed umio kony - miyo cul - ni Misthah, kum ebedo wat pare man ebedo jacan. Ewecu; 'Ku Allah, abikonye ngo rondo ku rondo ingey edoto Aisyah.' I ngeye Allah Azzawajalla uoro lanyuth, ma the lembe; Man kud ju ma gitiye ku - ikum lembe pare - wumito ngo nia Allah uwek dubo peri' Abu Bakr uwacu; 'Ku Allah, abibedo kud anyonga ka Allah weko dubo para'. I ngeye edok ekonyo Misthah calu ma ebed emio ire kony. Abu Bakr uwacu; "Andha, abiweko ngo konye rondo ku rondo." Aisha uwacu; Rasulullah sallaallahu 'alaihi wa sallam upenjo Zainab bint Jahsy, dhaku pa jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam, ikum gin ma utimere ira: 'Ingeyo ango, ineno ango, nyo lembe ango ma utuc iri?' edwoko; 'O jakwenda pa Allah! Saa ceke agwoko winjo para man neno para, man angeyo piny moko kende ento lembe maber kende. Aisha uwacu; 'Kadi nang ebedu ikind mon pa jabila sallaallahu 'alaihi wa sallam ma nen ni eber ira, Allah kende re ma unen ku kura maber', kadi nang nyamin, Hamnah bint Jahsy i, edagu en uketho ebedo ikind ju ma poko lembe mi ndra ma rac.