Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ

Sinabi sa amin [Abu Ammar al Husain bin Huraits al Khuza'i] ay nagsabi sa amin [Waki'] mula kay [Kahmas bin al Hasan] mula kay [Abdullah bin Buraidah] mula kay [Yahya bin Ya'mar] sinabi niya; Ang taong unang tumalakay sa agham ng tadhana ay si Ma'bad al Juhani'. Sinabi ni Yahya; 'Sumama ako kay Humaid bin Abdurrahman al Himyari, hanggang sa makarating kami sa Medina, pagkatapos ay sinabi namin; 'Kung makakasalubong namin ang isang lalaki mula sa mga kasamahan ng Propeta sallallaahu 'alaihi wasallam, tatanungin namin siya tungkol sa isang bagay na sinabi ng mga taong iyon.' Sinabi ni Yahya, 'Kaya nakasalubong namin siya, si [Abdullah bin Umar], habang siya ay palabas ng moske. Pagkatapos ay hinarap namin siya ng aking kaibigan'. Naisip ko na ipagkakatiwala sa akin ng aking kaibigan ang pag-uusap, kaya sinabi ko; 'O Abu Abdurrahman, tunay ngang may mga taong nagbabasa ng Qur'an at naghahanap ng kaalaman at pagkatapos ay nagsasabing walang tadhana, at ang bagay ay bago (hindi nauuna sa tadhana at kaalaman ni Allah).' Kaya sumagot si Abdullah bin Umar; 'Kapag nakilala mo ang mga taong ito, sabihin mo sa kanila na iiwan ko na sila, at iiwan din nila ako. At sa pamamagitan ng Isa na pinanumpaan ng mga lingkod ni Allah, kung ang isa sa inyo ay gumastos ng ginto tulad ng Bundok Uhud, ang kanyang mga limos ay tiyak na hindi tatanggapin hangga't hindi siya naniniwala sa mabuti at masamang tadhana.' Sinabi ni Yahya, 'Pagkatapos ay sinimulan niyang isalaysay ang hadith at sinabi; ['Umar bin al Khaththab] ay nagsabi; 'Minsan ay nasa tabi kami ng Sugo ni Allah sallallaahu 'alaihi wasallam, pagkatapos ay dumating ang isang lalaki na ang mga damit ay napakaputi, ang kanyang buhok ay napakaitim, at walang bakas ng paglalakbay na makikita sa kanya. Wala sa amin ang nakakilala sa kanya hanggang sa siya ay pumunta sa Propeta (sumakanya nawa ang kapayapaan at mga pagpapala ni Allah) at inihilig ang kanyang tuhod sa kanyang tuhod at nagsabi, "O Muhammad, ano ang pananampalataya?" Sumagot siya: "Ang maniwala kay Allah, sa Kanyang mga anghel, sa Kanyang mga aklat, sa Huling Araw, at sa tadhana, mabuti man o masama." Nagtanong siya: "Ano ang Islam?" Sumagot siya: "Ang magpatotoo na walang diyos maliban kay Allah at si Muhammad ay Kanyang alipin at sugo, ang magtatag ng panalangin, ang magbayad ng zakat, ang magsagawa ng Hajj, at ang mag-ayuno sa Ramadan." Nagtanong siya: "Ano ang ihsan?" Sumagot siya: "Ang sumamba kay Allah na parang nakikita mo Siya, dahil kung hindi mo Siya nakikita, tunay na nakikita ka Niya." Sinabi ni Umar: "Sa bawat sagot ay sinabi niya: 'Tama ka.'" Sinabi ni Umar: "Kaya't nagulat kami sa kanya, at tinanong niya ito at kinumpirma niya ito." Nagtanong muli siya: "Kailan darating ang Huling Araw?" Sumagot siya: "Ang taong tinatanong ay hindi nakakaalam nang higit kaysa sa taong nagtatanong." Nagtanong siya; "Kung gayon, ano ang mga palatandaan?" Sumagot siya: "Kung ang isang alipin ay manganak ng (anak) ng kanyang panginoon, at makakita ka ng isang taong walang sapin sa paa, hubad, mahirap, isang tagapag-alaga ng kambing, ngunit nagmamalaki sa pagtatayo ng mga gusali." Sinabi ni Umar; "Kaya't nakipagkita sa akin ang Propeta sallallaahu 'Alaihi Wasalam pagkaraan ng tatlong (araw) pagkatapos noon, na nagsasabi: "O Umar, alam mo ba kung sino ang nagtatanong?" Iyan si Gabriel, siya ay naparito sa iyo upang turuan ka tungkol sa kaalaman ng iyong relihiyon." Sinabi sa amin [Ahmad bin Muhammad] sinabi sa amin [Ibn al Mubarak] sinabi sa amin [Kahmas bin al Hasan] na may ganitong isnad. Sinabi sa amin [Muhammad bin al Mutsanna] sinabi sa amin [Mu'adz bin Mu'adz] mula sa [Kahmas] na may mga halimbawa ng sanad na ito at ang kahulugan nito. At sa kabanatang iyon (isinalaysay din) mula kina Talha bin Ubaidullah at Anas bin Malik at Abu Hurairah. Sinabi ni Abu Isa; 'Ang hadith na ito ay isang hasan saheeh hadith. At ito ay isinalaysay hindi lamang mula sa isang ruta tulad nito mula kay Umar. Ang hadith na ito ay isinalaysay mula kay Ibn Umar mula kay Propeta Shallallahu 'Alaihi Wasalam, at ang tunay ay ang hadith ay isinalaysay mula kay Ibn Umar, mula kay Umar, mula kay Propeta Shallallahu 'Alaihi Wasalam.'