Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ

Дийцина тхуна [Абу Аммар ал-Хьусайн бин ХӀурайц ал-ХузаӀи] дийцина тхуна [Вакиъ] [Кахмас бин ал-Хьасан] [ӀабдуллахӀ бин Бурайда] [Яхья бин ЯӀмар] тӀера цо аьлла; Дуьххьара кхолламан Ӏилма дийцаре динарг МаӀбад ал-ДжухӀаниӀ ву. Яхья элира; — Со аравелира Хьумайд бин Ӏабдуррахьман ал-Хьимьярица, тхо Мединате кхаччалц, тӀаккха оха элира; — Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам асхьабашна юкъара цхьа стаг тхуна нислахь, цу наха дийцинчу цхьана хӀуманах лаьцна хоттур дара оха цуьнга». Яхьяс элира: «Цундела тхо дуьхьалкхетта цунна, аьлча а [ӀабдуллахӀ бин Ӏумар], иза маьждиг чуьра араволуш». ТӀаккха со а, сан доттагӀ а дуьхьалвелира цунна'. Суна моьттура, сан доттагӀчо къамел соьга дӀалур ду, цундела ас элира; «ХӀай Абу Ӏабдуррахьман, баккъалла а цхьа халкъ Къуръан доьшуш ду, Ӏилма лоьхуш ду, тӀаккха кхоллам бац бохуш чӀагӀдо, ткъа гӀуллакх керла ду - кхолламца а, АллахӀан Ӏилмаца а хьалха ца долуш -». Цундела ӀабдуллахӀ бин Ӏумара жоп делира; — И нах дуьхьалкхетча, тӀаккха цаьрга ала, со цаьргара дӀавоьду, уьш сох дӀавоьду. АллахӀан лайша дуй буучух, нагахь санна шух цхьаммо Ухьуд лам санна деши дайахь, цуьнан сагӀа къобал хир дац, иза дикачу а, вочу а кхолламах тешалц». Яхьяс элира: «ТӀаккха хьадис дийца волавелира иза, цо элира; [Ӏумар бин ал-ХатстӀаба] аьлла; — Цкъа Делан Элчанан саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам уллохь дара тхо, тӀаккха цхьа стаг веара, шен духар чӀогӀа кӀайн дара, месаш чӀогӀа Ӏаьржа яра, цунна тӀехь некъан лар а гуш яцара. Вайх цхьанна а ца вевзара иза, Пайхамар ШаллаллахӀу ӀалайхӀи Васалам волчу а веана, Пайхамаран голе тӀе а тевжина, тӀаккха: «ХӀай Мухьаммад, иман хӀун ду? ' Цо жоп делира: «Со теша АллахӀах а, Цуьнан маликех а, Цуьнан жайнех а, Къемат дийнах а, дикачу а, вочу а кхолламах а». Цо хаьттира; — Бусалба дин бохург хӀун ду? «Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи Васалам жоп делира: «Тоьшалла дар, цхьа а дела вац аьлла -Ӏибадат дан бакъо йолуш- АллахӀ воцург, Мухьаммад Цуьнан лай а, элча а хиларца, ламазаш дина, закат делла, хьаж дина, марха кхаьбна Рамадан баттахь». Цо хаьттира; — Ихьсан хӀун ду? ' Цо жоп делира: «Аша АллахӀана Ӏибадат до, шайна Иза гуш санна, нагахь санна шуна Иза ца гича, баккъалла а, Цунна шу гуш ду». Ӏумара элира; — ХӀора шен жоьпехь цо элира; — Хьо нийса ву. Ӏумара элира; – Цундела тхо цецдевлира цуьнах, цо хаьттира цуьнга, тӀаккха тӀечӀагӀдира иза». Юха а хаьттира цо; — ТӀаьххьара де маца хир ду? — Цо жоп делира: «Хаттинчунна хаьттинчул дика ца хаьа». Цо хаьттира; — ТӀаккха хӀун билгалонаш ю? — Цо жоп делира: «Нагахь санна лайно шен элан бер дича, хьуна еса когаш болуш, Ӏовдал, къен, гезарий лелош волу стаг гича, амма гӀишлош ярца дозалла деш». Ӏумара элира; «ТӀаккха Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи Васалам дуьхьалкхетта суна цул тӀаьхьа кхо -де- даьлча, цо элира: «ХӀай Ӏумар, хаттар деш верг мила ву хаьий хьуна? Иза Джабраил ду, хьан динан Ӏилманех лаьцна хьуна хьеха веана хьуна». Дийцина вайга [Ахьмад бин Мухьаммада] дийцина вайга [Ибн ал-Мубарак] дийцина вайга [Кахьмас бин ал-Хьасана] хӀара санна долу иснадца. Дийцина вайга [Мухьаммад бин ал-Муцанна] дийцина вайга [МуӀадз бин МуӀадз] [Кахмас] тӀера оцу санадах а, цуьнан маьӀнех а масалш а далош. Ткъа цу суратехь - иштта дийцина - Талха бин УбайдуллахӀера а, Анас бин Маликера а, Абу ХӀурайрара а. Абу Ӏийсас элира; — ХӀара хьадис хьасан сахьихь хьадис ду. Ткъа иза Ӏумарера санна цхьана некъа тӀера дийцина ца Ӏаш. ХӀара хьадис Ибн Ӏумарера схьа дийцина ду, ШаллаллахӀу ӀалайхӀи васалам пайхамарера, ткъа нийса дерг - и хьадис Ибн Ӏумарера схьа, Ӏумарера, ШаллаллахӀу ӀалайхӀи Васалам пайхамарера схьаэцна хилар ду.