Penjelasan tentang iman, Islam dan ihsan

حَدَّثَنَا أَبُو عَمَّارٍ الْحُسَيْنُ بْنُ حُرَيْثٍ الْخُزَاعِيُّ أَخْبَرَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَأَوَّلُ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ قَالَ فَخَرَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَتَّى أَتَيْنَا الْمَدِينَةَ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا أَحْدَثَ هَؤُلَاءِ الْقَوْمُ قَالَ فَلَقِينَاهُ يَعْنِي عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ وَهُوَ خَارِجٌ مِنْ الْمَسْجِدِ قَالَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي قَالَ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّ قَوْمًا يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَيَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَءَاءُ وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ أَنْفَقَ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا مَا قُبِلَ ذَلِكَ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ ثُمَّ أَنْشَأَ يُحَدِّثُ فَقَالَ قَالَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ كُنَّا عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَاءَ رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى أَتَى النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَلْزَقَ رُكْبَتَهُ بِرُكْبَتِهِ ثُمَّ قَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ رَمَضَانَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنَّكَ إِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فِي كُلِّ ذَلِكَ يَقُولُ لَهُ صَدَقْتَ قَالَ فَتَعَجَّبْنَا مِنْهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَمَارَتُهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ أَصْحَابَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ عُمَرُ فَلَقِيَنِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ بِثَلَاثٍ فَقَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ ذَاكَ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ مَعَالِمَ دِينِكُمْحَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ الْمُبَارَكِ أَخْبَرَنَا كَهْمَسُ بْنُ الْحَسَنِ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ مُعَاذٍ عَنْ كَهْمَسٍ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَهُ بِمَعْنَاهُ وَفِي الْبَاب عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَنَسِ بْنِ مَالِكٍ وَأَبِي هُرَيْرَةَ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ قَدْ رُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ نَحْوُ هَذَا عَنْ عُمَرَ وَقَدْ رُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالصَّحِيحُ هُوَ ابْنُ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ

[அபூ அம்மார் அல் ஹுசைன் பின் ஹுரைத்ஸ் அல் குஸாயி] எங்களிடம் கூறினார், [வாகி] எங்களிடம் கூறினார், [கஹ்மாஸ் பின் அல் ஹஸன்] வழியாக, [அப்துல்லாஹ் பின் புரைதா] வழியாக, [யஹ்யா பின் யமர்] அவர் கூறினார்; விதியின் அறிவியலைப் பற்றி முதன்முதலில் விவாதித்தவர் மஅபத் அல் ஜுஹானி ஆவார். யஹ்யா கூறினார்; 'நான் ஹுமைத் பின் அப்துர்ரஹ்மான் அல் ஹிம்யாரியுடன் வெளியே சென்றேன், நாங்கள் மதீனாவை அடையும் வரை, பின்னர் நாங்கள் கூறினோம்; 'நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் தோழர்களில் ஒருவரை நாங்கள் சந்தித்தால், அவர்கள் கூறிய ஒன்றைப் பற்றி அவரிடம் கேட்போம்.' யஹ்யா கூறினார், 'அவ்வாறாக நாங்கள் அவரைச் சந்தித்தோம், அதாவது [அப்துல்லாஹ் பின் உமர்], அவர் மஸ்ஜிதிலிருந்து வெளியே வந்து கொண்டிருந்தபோது. பின்னர் நானும் என் நண்பரும் அவரை எதிர்கொண்டோம்'. என் நண்பர் உரையாடலை என்னிடம் ஒப்படைப்பார் என்று நான் நினைத்தேன், அதனால் நான் கூறினேன்; 'அபூ அப்துர்ரஹ்மானே! நிச்சயமாக ஒரு கூட்டம் குர்ஆனை ஓதி, அறிவைத் தேடிவிட்டு, பின்னர் விதி என்று எதுவும் இல்லை என்றும், இந்த விஷயம் புதியது - விதியாலும் அல்லாஹ்வின் அறிவாலும் முன்கூட்டியே தீர்மானிக்கப்படாதது - என்றும் கூறுகிறது.' அதற்கு அப்துல்லாஹ் பின் உமர் பதிலளித்தார்; 'நீங்கள் இந்த மக்களைச் சந்திக்கும்போது, நான் அவர்களை விட்டுப் பிரிகிறேன் என்றும், அவர்கள் என்னை விட்டுப் பிரிகிறார்கள் என்றும் அவர்களிடம் கூறுங்கள். மேலும், அல்லாஹ்வின் அடியார்கள் யார் மீது சத்தியம் செய்கிறார்களோ அவன் மீது ஆணையிட்டுக் கூறுகிறேன், உங்களில் ஒருவர் உஹத் மலையைப் போல தங்கத்தைச் செலவழித்தாலும், அவர் நன்மை தீமை என்ற விதியை நம்பும் வரை அவருடைய தர்மம் நிச்சயமாக ஏற்றுக்கொள்ளப்படாது.' யஹ்யா கூறினார், 'பின்னர் அவர் ஹதீஸை விவரிக்கத் தொடங்கி, [உமர் பின் அல் கத்தாப்] கூறினார்; 'ஒருமுறை நாங்கள் அல்லாஹ்வின் தூதர் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களின் அருகில் இருந்தபோது, மிகவும் வெண்மையான ஆடைகளையும், மிகவும் கருமையான தலைமுடியையும் கொண்ட, பயணத்தின் எந்தத் தடயமும் இல்லாத ஒரு மனிதர் வந்தார்.' அவர் நபிகள் நாயகம் (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்களிடம் வந்து, தமது முழங்காலை அவர்களுடைய முழங்காலுடன் சாய்த்து, "முஹம்மதே, ஈமான் என்றால் என்ன?" என்று கேட்கும் வரை, எங்களில் யாருக்கும் அவரை அறிந்திருக்கவில்லை. அதற்கு அவர், "அல்லாஹ்வையும், அவனுடைய வானவர்களையும், அவனுடைய வேதங்களையும், இறுதி நாளையும், நன்மை தீமை ஆகிய விதிகளையும் நம்புவதே" என்று பதிலளித்தார். அவர், "இஸ்லாம் என்றால் என்ன?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர், "வணக்கத்திற்குரிய இறைவன் அல்லாஹ்வைத் தவிர வேறு யாரும் இல்லை என்றும், முஹம்மது (ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம்) அவர்கள் அவனுடைய அடியாரும் தூதரும் ஆவார்கள் என்றும் சாட்சி கூறுவதும், தொழுகையை நிலைநிறுத்துவதும், ஜகாத் கொடுப்பதும், ஹஜ் செய்வதும், ரமலான் மாதத்தில் நோன்பு நோற்பதும் ஆகும்" என்று பதிலளித்தார். அவர், "இஹ்சான் என்றால் என்ன?" என்று கேட்டார். அதற்கு அவர், "அல்லாஹ்வை நீங்கள் காண்பது போல் வணங்குவதே ஆகும். ஏனெனில், நீங்கள் அவனைக் காணாவிட்டாலும், நிச்சயமாக அவன் உங்களைக் காண்கிறான்" என்று பதிலளித்தார். உமர் (ரலி) அவர்கள், "ஒவ்வொரு பதிலுக்கும் அவர், 'நீங்கள் சொல்வது சரிதான்' என்று கூறுவார்" என்றார். உமர் (ரலி) அவர்கள், "அவரைக் கண்டு நாங்கள் ஆச்சரியப்பட்டோம். எனவே, அவர் அவரிடமே கேட்டார், அவரும் அதை உறுதிப்படுத்தினார்" என்றனர். அவர் மீண்டும், 'இறுதி நாள் எப்போது வரும்?' என்று கேட்டார். அதற்கு அவர், 'கேட்பவரை விட கேட்கப்படுபவருக்கு அதிகம் தெரியாது' என்று பதிலளித்தார்." அவர் கேட்டார்: 'அப்படியானால் அதன் அடையாளங்கள் யாவை?' அதற்கு அவர் பதிலளித்தார்: 'ஒரு அடிமை தன் எஜமானனுக்காக ஒரு குழந்தையைப் பெற்றெடுக்கும்போதும், வெறுங்காலுடன், நிர்வாணமாக, ஏழையாக, ஆடுகளை மேய்த்துக் கொண்டும், கட்டிடங்களைக் கட்டுவதில் பெருமை பேசிக்கொண்டிருப்பதையும் நீங்கள் காண்பீர்கள்.' உமர் கூறினார்: 'மூன்று நாட்களுக்குப் பிறகு நபி ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்கள் என்னிடம் வந்து, 'உமரே, கேள்வி கேட்டவர் யார் என்று உனக்குத் தெரியுமா? அவர் ஜிப்ரீல் (அலைஹிஸ்ஸலாம்), உங்களின் மார்க்க அறிவைப் பற்றி உனக்குக் கற்பிக்கவே அவர் உன்னிடம் வருகிறார்' என்று கூறினார்கள்.' [அஹ்மத் பின் முஹம்மது] அவர்கள் நமக்குக் கூறியுள்ளார்கள், அவர் [இப்னு அல் முபாரக்] அவர்கள் கூறியுள்ளார்கள், அவர் [கஹ்மாஸ் பின் அல் ஹஸன்] அவர்கள் நமக்குக் கூறியுள்ளார்கள். [முஹம்மது பின் அல் முத்ஸன்னா] அவர்கள் நமக்குக் கூறியுள்ளார்கள், அவர் [கஹ்மாஸ்] அவர்களிடமிருந்து [முஅத் பின் முஅத்] அவர்கள் இந்த இஸ்னாத்தின் சாயலுடனும் அதன் பொருளுடனும் கூறியுள்ளார்கள். மேலும் அந்த அத்தியாயத்தில் - தல்ஹா பின் உபைதுல்லாஹ், அனஸ் பின் மாலிக் மற்றும் அபூ ஹுரைரா ஆகியோரிடமிருந்தும் அறிவிக்கப்பட்டுள்ளது. அபூ ஈஸா கூறினார்; 'இந்த ஹதீஸ் ஒரு ஹஸன் ஸஹீஹ் ஹதீஸ் ஆகும். மேலும் இது உமர் அவர்களிடமிருந்து இதுபோன்று ஒரே ஒரு வழியில் மட்டும் அறிவிக்கப்படவில்லை. இந்த ஹதீஸ் இப்னு உமர் அவர்களிடமிருந்து, நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது, மேலும் உண்மையானது என்னவென்றால், இந்த ஹதீஸ் இப்னு உமர் அவர்களிடமிருந்து, உமர் அவர்களிடமிருந்து, நபிகள் நாயகம் ஸல்லல்லாஹு அலைஹி வஸல்லம் அவர்களிடமிருந்து அறிவிக்கப்பட்டது.'