As Sami'

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ الْخَلَّالُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ الْهَاشِمِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ مُوسَى بْنِ عُقْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْأَعْرَجِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي رَافِعٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍعَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ كَانَ إِذَا قَامَ إِلَى الصَّلَاةِ الْمَكْتُوبَةِ رَفَعَ يَدَيْهِ حَذْوَ مَنْكِبَيْهِ وَيَصْنَعُ ذَلِكَ أَيْضًا إِذَا قَضَى قِرَاءَتَهُ وَأَرَادَ أَنْ يَرْكَعَ وَيَصْنَعُهَا إِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ وَلَا يَرْفَعُ يَدَيْهِ فِي شَيْءٍ مِنْ صَلَاتِهِ وَهُوَ قَاعِدٌ فَإِذَا قَامَ مِنْ سَجْدَتَيْنِ رَفَعَ يَدَيْهِ كَذَلِكَ فَكَبَّرَ وَيَقُولُ حِينَ يَفْتَتِحُ الصَّلَاةَ بَعْدَ التَّكْبِيرِ وَجَّهْتُ وَجْهِيَ لِلَّذِي فَطَرَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ حَنِيفًا وَمَا أَنَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ إِنَّ صَلَاتِي وَنُسُكِي وَمَحْيَايَ وَمَمَاتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ لَا شَرِيكَ لَهُ وَبِذَلِكَ أُمِرْتُ وَأَنَا مِنْ الْمُسْلِمِينَ اللَّهُمَّ أَنْتَ الْمَلِكُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ أَنْتَ رَبِّي وَأَنَا عَبْدُكَ ظَلَمْتُ نَفْسِي وَاعْتَرَفْتُ بِذَنْبِي فَاغْفِرْ لِي ذُنُوبِي جَمِيعًا إِنَّهُ لَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ وَاهْدِنِي لِأَحْسَنِ الْأَخْلَاقِ لَا يَهْدِي لِأَحْسَنِهَا إِلَّا أَنْتَ وَاصْرِفْ عَنِّي سَيِّئَهَا لَا يَصْرِفُ عَنِّي سَيِّئَهَا إِلَّا أَنْتَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ أَنَا بِكَ وَإِلَيْكَ وَلَا مَنْجَا وَلَا مَلْجَأَ إِلَّا إِلَيْكَ أَسْتَغْفِرُكَ وَأَتُوبُ إِلَيْكَ ثُمَّ يَقْرَأُ فَإِذَا رَكَعَ كَانَ كَلَامُهُ فِي رُكُوعِهِ أَنْ يَقُولَ اللَّهُمَّ لَكَ رَكَعْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي خَشَعَ سَمْعِي وَبَصَرِي وَمُخِّي وَعَظْمِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ فَإِذَا رَفَعَ رَأْسَهُ مِنْ الرُّكُوعِ قَالَ سَمِعَ اللَّهُ لِمَنْ حَمِدَهُ ثُمَّ يُتْبِعُهَا اللَّهُمَّ رَبَّنَا وَلَكَ الْحَمْدُ مِلْءَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمِلْءَ مَا شِئْتَ مِنْ شَيْءٍ بَعْدُ فَإِذَا سَجَدَ قَالَ فِي سُجُودِهِ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَبِكَ آمَنْتُ وَلَكَ أَسْلَمْتُ وَأَنْتَ رَبِّي سَجَدَ وَجْهِي لِلَّذِي خَلَقَهُ وَشَقَّ سَمْعَهُ وَبَصَرَهُ تَبَارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخَالِقِينَ وَيَقُولُ عِنْدَ انْصِرَافِهِ مِنْ الصَّلَاةِ اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي مَا قَدَّمْتُ وَمَا أَخَّرْتُ وَمَا أَسْرَرْتُ وَمَا أَعْلَنْتُ أَنْتَ إِلَهِي لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ الشَّافِعِيِّ وَبَعْضُ أَصْحَابِنَا وَأَحْمَدُ لَا يَرَاهُ و قَالَ بَعْضُ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَهْلِ الْكُوفَةِ وَغَيْرِهِمْ يَقُولُ هَذَا فِي صَلَاةِ التَّطَوُّعِ وَلَا يَقُولُهُ فِي الْمَكْتُوبَةِ سَمِعْت أَبَا إِسْمَعِيلَ يَعْنِي التِّرْمِذِيَّ مُحَمَّدَ بْنَ إِسْمَعِيلَ بْنِ يُوسُفَ يَقُولُ سَمِعْتُ سُلَيْمَانَ بْنَ دَاوُدَ الْهَاشِمِيَّ يَقُولُ وَذَكَرَ هَذَا الْحَدِيثَ فَقَالَ هَذَا عِنْدَنَا مِثْلُ حَدِيثِ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِ

ڇا هن اسان کي ٻڌايو آهي [الحسن بن علي الخلال] اسان کي ٻڌايو آهي [سليمان بن دائود الهاشمي] اسان کي ٻڌايو آهي [عبدالرحمن بن ابو الزناد]؟ [موسيٰ بن عقبه] کان؟ [عبدالله بن الفضل] کان؟ [عبدالرحمن الاعرج] کان؟ [عبيدالله بن ابو رافع] کان؟ [علي بن ابو طالب] کان رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ته جڏهن هو فرض نماز پڙهڻ لاءِ اٿيو ته پنهنجا هٿ ڪلهن جي برابر بلند ڪندا هئا، ۽ اهو به ڪندا هئا جڏهن هو پنهنجو پڙهڻ ختم ڪري رڪوع ڪرڻ وارو هو، ۽ اهو به ڪندا هئا جڏهن هو رڪوع کان پنهنجو سر مٿي ڪندا هئا. ۽ ويٺي نماز ۾ پنهنجا هٿ نه کڻندا هئا. جڏهن هو ٻن سجدن کان اٿيو ته ٻئي هٿ مٿي ڪيا ۽ تڪبير چيو. تڪبير کان پوءِ نماز کولڻ وقت هن چيو؛ وجاهت وجيه للادزي فاتحه سماواتي وال ارده و ما انا من المشرقين. إِنَّا سَلَيْتِ وَنَسُوْكِي وَمَهِيَا وَمَاْتِي لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ لَا سَرِيْكَ الْعَظِيْمِ وَإِنَّا مِنَ الْمُسْلِمِين. اللَّهُمَّ اَنْتَ مِلَيْكُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحَانَكَ، انتِ ربِيِّ، وَعَنْ عَبْدُكَ وَأَلَمْ تَفْسِي وَتَرَفْتُ بِزَانَبِي فَغْرِيْ لِي ذَنُوْبِيَ الْجَمِيْنَ الْجَنْبِيْنَ اِلَّا اَنْتَ وَحْدِنِي لَيْحَسَانِ الْاَخْلَاقِ، لاَ يَهْدِي لِيَحْسَانِهِ اِلَّا انتِ واشَرِفَ عَنِّي سَيِّيَا، لَا يَشْرِفُ عَنِي سَيِّيَا الَّذِيْنَ لَبِيْكَ وَالْعَالَابِيَهِ مانجا و لا ملجا- اِلّا اِلَيْكَ. استغفروكا وآتوبو اليك. -مان پنهنجو منهن ان ذات ڏانهن ڦيرايان ٿو جنهن آسمانن ۽ زمين کي پيدا ڪيو ۽ مان شرڪ ڪندڙن مان نه آهيان. بيشڪ منهنجي نماز، منهنجي قرباني ۽ منهنجي زندگي ۽ موت الله لاءِ آهي، جيڪو جهانن جو پالڻهار آهي، ان جو ڪو به ساٿي ناهي ۽ تنهن ڪري مون کي حڪم ڏنو ويو آهي ۽ مان فرمانبردارن مان آهيان. اي الله، تون بادشاهه آهين، توکان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي، تون پاڪ آهين، تون منهنجو معبود آهين، ۽ مان تنهنجو ٻانهو آهيان. مون پاڻ تي ظلم ڪيو آهي ۽ مون پنهنجن گناهن جو اعتراف ڪيو آهي، تنهن ڪري منهنجا سڀ گناهه معاف ڪر، ڇاڪاڻ ته واقعي توکان سواءِ ڪو به گناهه معاف نٿو ڪري سگهي. ۽ مون کي سٺا اخلاق رکڻ جي هدايت ڏي، توکان سواءِ ڪو به مون کي سٺا اخلاق رکڻ جي هدايت نٿو ڏئي سگهي. مان تنهنجي سڏ کي پورو ڪريان ٿو، مان توکان مدد گهران ٿو ۽ توکان پناهه وٺان ٿو، ۽ توکان سواءِ ڪا به حفاظت ۽ پناهه جي جاءِ ناهي. مان توکان معافي گهران ٿو ۽ تو ڏانهن توبه ڪريان ٿو. پوءِ هن خط پڙهيو ۽ جڏهن هن سجدو ڪيو، ته سندس سجدو ۾ لفظ هي هئا؛ اللَّهُمَّ لَكَا رَكَأَتُ وَ بِكَا أَمَنْتُ وَلَا اِسْلَمْتُ وَانَتَّرَبِي خَصِيَةً وَاَنْتَ رَبِّي الْخَصِيَةً وَ بِشْرِهِ وَمَخِي وَعَظِيمِ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْن. ۽ جڏھن رڪوع کان مٿو اٿاريائين ته چيائين؛ 'سميع الله لمن حميده'. - الله انهن کي ٻڌندو آهي جيڪي سندس حمد ڪن ٿا. پوءِ اُن سان گڏ اُن لفظن سان گڏ هو. اللَّهُمَّ رَبِّنَا وَالْحَمْدُ مِلْ عَلَيْكُمْ وَالرَّحْمَةِ وَلَا مَا سَيِّتَ مِنْ سَيِّئَانِ بَعْدُوْنَ - اي الله اسان جا پالڻهار، سڀ تعريفون تو لاءِ آهن جيترو آسمانن ۽ زمينن ۾ ۽ جيترو تون ان کان پوءِ چاهيندين. ۽ جڏهن سجدو ڪيائين ته پنهنجي سجدي ۾ چيائين؛ اللَّهُمَّ لَكَ سَجَدْتُ وَ بِكَا أَمَنْتُ وَلَا اَسْلَمُ، وَانْتَ رَبِّي، سجاده وجهى للهِ للّهِ الْاِلٰہَ اِلَّا لِلّهِ وَإِنَّـا إِلَيْهِ رَاجِعونَ سجدو ڪريان ٿو ۽ تو کي مڃيان ٿو ۽ تو ڏانهن مطيع آهيان، ۽ تون منهنجو رب آهين. منهنجو منهن ان کي سجدو ڪري ٿو جنهن ان کي پيدا ڪيو ۽ ان جي ٻڌڻ ۽ اکين کي کوليو. پوءِ پاڪ آهي الله جو بهترين پيدا ڪندڙ-. ۽ جڏهن نماز کان منهن موڙيائين ته چيائين؛ اَللّٰهُمَّغْفِرْ لِي مَا قَدْمَتُ وَمَا اَخْرَتُ وَمَا عَصرَتُ وَمَا عَلَنْتُ، اِنَّتَ اِلَّا هُوَ، لاَ اِلٰہَ اِلَّا اِلَہَ اِلَّا اللَّهِ. - اي الله بخش ڪر اُهي گناهه جيڪي مون ڪيا آهن ۽ اُهي جيڪي مون ملتوي ڪيا آهن، جيڪي لڪايان ٿو ۽ جيڪي ظاهر ڪريان ٿو. تون منهنجو خدا آهين، توکان سواءِ ڪو به عبادت جي لائق ناهي. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث هڪ مستند حسن حديث آهي. ۽ هي حديث اشعري شيافي ۽ اسان جي ڪجهه دوستن جي راءِ مطابق عمل ۾ آندي وئي آهي، جڏهن ته احمد جو اهو رايو ناهي. ڪوفي جي رهواسين مان ڪجهه عالمن، ۽ انهن کان سواءِ، هن جي راءِ آهي؛ هي سنت نماز ۾ ملي ٿو، ۽ هن ان کي سنت نماز ۾ نه پڙهيو. مون ابو اسماعيل يعني ترمذي محمد بن اسماعيل بن يوسف کي چوندي ٻڌو؛ مون سليمان بن دائود الهاشمي کي چوندي ٻڌو؛ ۽ هن هي حديث ذڪر ڪئي، ۽ چيو؛ اسان جي راءِ ۾، هي الزهري جي حديث وانگر آهي؟ سليم کان سندس پيءُ کان.