Salamah bin Al-Akwa' berbaiat dua kali di Hudaibiyah, dan Nabi menjelaskan bahwa isinya adalah baiat untuk menyongsong kematian

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ كِلَاهُمَا عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ عَمَّارٍ ح و حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الدَّارِمِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ أَخْبَرَنَا أَبُو عَلِيٍّ الْحَنَفِيُّ عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ الْمَجِيدِ حَدَّثَنَا عِكْرِمَةُ وَهُوَ ابْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنِي إِيَاسُ بْنُ سَلَمَةَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ قَدِمْنَا الْحُدَيْبِيَةَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَنَحْنُ أَرْبَعَ عَشْرَةَ مِائَةً وَعَلَيْهَا خَمْسُونَ شَاةً لَا تُرْوِيهَا قَالَ فَقَعَدَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى جَبَا الرَّكِيَّةِ فَإِمَّا دَعَا وَإِمَّا بَصَقَ فِيهَا قَالَ فَجَاشَتْ فَسَقَيْنَا وَاسْتَقَيْنَا قَالَ ثُمَّ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعَانَا لِلْبَيْعَةِ فِي أَصْلِ الشَّجَرَةِ قَالَ فَبَايَعْتُهُ أَوَّلَ النَّاسِ ثُمَّ بَايَعَ وَبَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي وَسَطٍ مِنْ النَّاسِ قَالَ بَايِعْ يَا سَلَمَةُ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ قَالَ وَأَيْضًا قَالَ وَرَآنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَزِلًا يَعْنِي لَيْسَ مَعَهُ سِلَاحٌ قَالَ فَأَعْطَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَجَفَةً أَوْ دَرَقَةً ثُمَّ بَايَعَ حَتَّى إِذَا كَانَ فِي آخِرِ النَّاسِ قَالَ أَلَا تُبَايِعُنِي يَا سَلَمَةُ قَالَ قُلْتُ قَدْ بَايَعْتُكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي أَوَّلِ النَّاسِ وَفِي أَوْسَطِ النَّاسِ قَالَ وَأَيْضًا قَالَ فَبَايَعْتُهُ الثَّالِثَةَ ثُمَّ قَالَ لِي يَا سَلَمَةُ أَيْنَ حَجَفَتُكَ أَوْ دَرَقَتُكَ الَّتِي أَعْطَيْتُكَ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَقِيَنِي عَمِّي عَامِرٌ عَزِلًا فَأَعْطَيْتُهُ إِيَّاهَا قَالَ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ إِنَّكَ كَالَّذِي قَالَ الْأَوَّلُ اللَّهُمَّ أَبْغِنِي حَبِيبًا هُوَ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ نَفْسِي ثُمَّ إِنَّ الْمُشْرِكِينَ رَاسَلُونَا الصُّلْحَ حَتَّى مَشَى بَعْضُنَا فِي بَعْضٍ وَاصْطَلَحْنَا قَالَ وَكُنْتُ تَبِيعًا لِطَلْحَةَ بْنِ عُبَيْدِ اللَّهِ أَسْقِي فَرَسَهُ وَأَحُسُّهُ وَأَخْدِمُهُ وَآكُلُ مِنْ طَعَامِهِ وَتَرَكْتُ أَهْلِي وَمَالِي مُهَاجِرًا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَلَمَّا اصْطَلَحْنَا نَحْنُ وَأَهْلُ مَكَّةَ وَاخْتَلَطَ بَعْضُنَا بِبَعْضٍ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَكَسَحْتُ شَوْكَهَا فَاضْطَجَعْتُ فِي أَصْلِهَا قَالَ فَأَتَانِي أَرْبَعَةٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ فَجَعَلُوا يَقَعُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَبْغَضْتُهُمْ فَتَحَوَّلْتُ إِلَى شَجَرَةٍ أُخْرَى وَعَلَّقُوا سِلَاحَهُمْ وَاضْطَجَعُوا فَبَيْنَمَا هُمْ كَذَلِكَ إِذْ نَادَى مُنَادٍ مِنْ أَسْفَلِ الْوَادِي يَا لِلْمُهَاجِرِينَ قُتِلَ ابْنُ زُنَيْمٍ قَالَ فَاخْتَرَطْتُ سَيْفِي ثُمَّ شَدَدْتُ عَلَى أُولَئِكَ الْأَرْبَعَةِ وَهُمْ رُقُودٌ فَأَخَذْتُ سِلَاحَهُمْ فَجَعَلْتُهُ ضِغْثًا فِي يَدِي قَالَ ثُمَّ قُلْتُ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ لَا يَرْفَعُ أَحَدٌ مِنْكُمْ رَأْسَهُ إِلَّا ضَرَبْتُ الَّذِي فِيهِ عَيْنَاهُ قَالَ ثُمَّ جِئْتُ بِهِمْ أَسُوقُهُمْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَجَاءَ عَمِّي عَامِرٌ بِرَجُلٍ مِنْ الْعَبَلَاتِ يُقَالُ لَهُ مِكْرَزٌ يَقُودُهُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَرَسٍ مُجَفَّفٍ فِي سَبْعِينَ مِنْ الْمُشْرِكِينَ فَنَظَرَ إِلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ دَعُوهُمْ يَكُنْ لَهُمْ بَدْءُ الْفُجُورِ وَثِنَاهُ فَعَفَا عَنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَهُوَ الَّذِي كَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ عَنْهُمْ بِبَطْنِ مَكَّةَ مِنْ بَعْدِ أَنْ أَظْفَرَكُمْ عَلَيْهِمْ } الْآيَةَ كُلَّهَا قَالَ ثُمَّ خَرَجْنَا رَاجِعِينَ إِلَى الْمَدِينَةِ فَنَزَلْنَا مَنْزِلًا بَيْنَنَا وَبَيْنَ بَنِي لَحْيَانَ جَبَلٌ وَهُمْ الْمُشْرِكُونَ فَاسْتَغْفَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لِمَنْ رَقِيَ هَذَا الْجَبَلَ اللَّيْلَةَ كَأَنَّهُ طَلِيعَةٌ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ قَالَ سَلَمَةُ فَرَقِيتُ تِلْكَ اللَّيْلَةَ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا ثُمَّ قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِظَهْرِهِ مَعَ رَبَاحٍ غُلَامِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ وَخَرَجْتُ مَعَهُ بِفَرَسِ طَلْحَةَ أُنَدِّيهِ مَعَ الظَّهْرِ فَلَمَّا أَصْبَحْنَا إِذَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ الْفَزَارِيُّ قَدْ أَغَارَ عَلَى ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاسْتَاقَهُ أَجْمَعَ وَقَتَلَ رَاعِيَهُ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَبَاحُ خُذْ هَذَا الْفَرَسَ فَأَبْلِغْهُ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ وَأَخْبِرْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْمُشْرِكِينَ قَدْ أَغَارُوا عَلَى سَرْحِهِ قَالَ ثُمَّ قُمْتُ عَلَى أَكَمَةٍ فَاسْتَقْبَلْتُ الْمَدِينَةَ فَنَادَيْتُ ثَلَاثًا يَا صَبَاحَاهْ ثُمَّ خَرَجْتُ فِي آثَارِ الْقَوْمِ أَرْمِيهِمْ بِالنَّبْلِ وَأَرْتَجِزُ أَقُولُ أَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ فَأَلْحَقُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَصُكُّ سَهْمًا فِي رَحْلِهِ حَتَّى خَلَصَ نَصْلُ السَّهْمِ إِلَى كَتِفِهِ قَالَ قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ فَوَاللَّهِ مَا زِلْتُ أَرْمِيهِمْ وَأَعْقِرُ بِهِمْ فَإِذَا رَجَعَ إِلَيَّ فَارِسٌ أَتَيْتُ شَجَرَةً فَجَلَسْتُ فِي أَصْلِهَا ثُمَّ رَمَيْتُهُ فَعَقَرْتُ بِهِ حَتَّى إِذَا تَضَايَقَ الْجَبَلُ فَدَخَلُوا فِي تَضَايُقِهِ عَلَوْتُ الْجَبَلَ فَجَعَلْتُ أُرَدِّيهِمْ بِالْحِجَارَةِ قَالَ فَمَا زِلْتُ كَذَلِكَ أَتْبَعُهُمْ حَتَّى مَا خَلَقَ اللَّهُ مِنْ بَعِيرٍ مِنْ ظَهْرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَّا خَلَّفْتُهُ وَرَاءَ ظَهْرِي وَخَلَّوْا بَيْنِي وَبَيْنَهُ ثُمَّ اتَّبَعْتُهُمْ أَرْمِيهِمْ حَتَّى أَلْقَوْا أَكْثَرَ مِنْ ثَلَاثِينَ بُرْدَةً وَثَلَاثِينَ رُمْحًا يَسْتَخِفُّونَ وَلَا يَطْرَحُونَ شَيْئًا إِلَّا جَعَلْتُ عَلَيْهِ آرَامًا مِنْ الْحِجَارَةِ يَعْرِفُهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ حَتَّى أَتَوْا مُتَضَايِقًا مِنْ ثَنِيَّةٍ فَإِذَا هُمْ قَدْ أَتَاهُمْ فُلَانُ بْنُ بَدْرٍ الْفَزَارِيُّ فَجَلَسُوا يَتَضَحَّوْنَ يَعْنِي يَتَغَدَّوْنَ وَجَلَسْتُ عَلَى رَأْسِ قَرْنٍ قَالَ الْفَزَارِيُّ مَا هَذَا الَّذِي أَرَى قَالُوا لَقِينَا مِنْ هَذَا الْبَرْحَ وَاللَّهِ مَا فَارَقَنَا مُنْذُ غَلَسٍ يَرْمِينَا حَتَّى انْتَزَعَ كُلَّ شَيْءٍ فِي أَيْدِينَا قَالَ فَلْيَقُمْ إِلَيْهِ نَفَرٌ مِنْكُمْ أَرْبَعَةٌ قَالَ فَصَعِدَ إِلَيَّ مِنْهُمْ أَرْبَعَةٌ فِي الْجَبَلِ قَالَ فَلَمَّا أَمْكَنُونِي مِنْ الْكَلَامِ قَالَ قُلْتُ هَلْ تَعْرِفُونِي قَالُوا لَا وَمَنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ أَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِ وَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا أَطْلُبُ رَجُلًا مِنْكُمْ إِلَّا أَدْرَكْتُهُ وَلَا يَطْلُبُنِي رَجُلٌ مِنْكُمْ فَيُدْرِكَنِي قَالَ أَحَدُهُمْ أَنَا أَظُنُّ قَالَ فَرَجَعُوا فَمَا بَرِحْتُ مَكَانِي حَتَّى رَأَيْتُ فَوَارِسَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَتَخَلَّلُونَ الشَّجَرَ قَالَ فَإِذَا أَوَّلُهُمْ الْأَخْرَمُ الْأَسَدِيُّ عَلَى إِثْرِهِ أَبُو قَتَادَةَ الْأَنْصَارِيُّ وَعَلَى إِثْرِهِ الْمِقْدَادُ بْنُ الْأَسْوَدِ الْكِنْدِيُّ قَالَ فَأَخَذْتُ بِعِنَانِ الْأَخْرَمِ قَالَ فَوَلَّوْا مُدْبِرِينَ قُلْتُ يَا أَخْرَمُ احْذَرْهُمْ لَا يَقْتَطِعُوكَ حَتَّى يَلْحَقَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابُهُ قَالَ يَا سَلَمَةُ إِنْ كُنْتَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتَعْلَمُ أَنَّ الْجَنَّةَ حَقٌّ وَالنَّارَ حَقٌّ فَلَا تَحُلْ بَيْنِي وَبَيْنَ الشَّهَادَةِ قَالَ فَخَلَّيْتُهُ فَالْتَقَى هُوَ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ قَالَ فَعَقَرَ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَرَسَهُ وَطَعَنَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فَقَتَلَهُ وَتَحَوَّلَ عَلَى فَرَسِهِ وَلَحِقَ أَبُو قَتَادَةَ فَارِسُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِعَبْدِ الرَّحْمَنِ فَطَعَنَهُ فَقَتَلَهُ فَوَالَّذِي كَرَّمَ وَجْهَ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَتَبِعْتُهُمْ أَعْدُو عَلَى رِجْلَيَّ حَتَّى مَا أَرَى وَرَائِي مِنْ أَصْحَابِ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا غُبَارِهِمْ شَيْئًا حَتَّى يَعْدِلُوا قَبْلَ غُرُوبِ الشَّمْسِ إِلَى شِعْبٍ فِيهِ مَاءٌ يُقَالُ لَهُ ذَو قَرَدٍ لِيَشْرَبُوا مِنْهُ وَهُمْ عِطَاشٌ قَالَ فَنَظَرُوا إِلَيَّ أَعْدُو وَرَاءَهُمْ فَخَلَّيْتُهُمْ عَنْهُ يَعْنِي أَجْلَيْتُهُمْ عَنْهُ فَمَا ذَاقُوا مِنْهُ قَطْرَةً قَالَ وَيَخْرُجُونَ فَيَشْتَدُّونَ فِي ثَنِيَّةٍ قَالَ فَأَعْدُو فَأَلْحَقُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَأَصُكُّهُ بِسَهْمٍ فِي نُغْضِ كَتِفِهِ قَالَ قُلْتُ خُذْهَا وَأَنَا ابْنُ الْأَكْوَعِ وَالْيَوْمُ يَوْمُ الرُّضَّعِ قَالَ يَا ثَكِلَتْهُ أُمُّهُ أَكْوَعُهُ بُكْرَةَ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ يَا عَدُوَّ نَفْسِهِ أَكْوَعُكَ بُكْرَةَ قَالَ وَأَرْدَوْا فَرَسَيْنِ عَلَى ثَنِيَّةٍ قَالَ فَجِئْتُ بِهِمَا أَسُوقُهُمَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَلَحِقَنِي عَامِرٌ بِسَطِيحَةٍ فِيهَا مَذْقَةٌ مِنْ لَبَنٍ وَسَطِيحَةٍ فِيهَا مَاءٌ فَتَوَضَّأْتُ وَشَرِبْتُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللّ

Wedi dweud wrthym fod [Abu Bakr bin Abu Syaibah] wedi dweud wrthym [Hasyim Ibnul Qasim]. -mewn ffordd arall dywedir- Wedi dweud wrthym fod [Ishaq bin Ibrahim] wedi dweud wrthym [Abu Amir Al Aqadi] y ddau gan [Ikrimah bin Ammar]. -mewn ffordd arall dywedir- Wedi dweud wrthym fod [Abdullah bin 'Abdurrahman Ad Darimi] a dyma'r hadith. Adroddwyd i ni fod [Abu Ali Al Hanafi Ubaidullah bin Abdul Majid] wedi dweud wrthym [Ikrimah] - sef Ibn Ammar - wedi dweud wrthyf [Iyas bin Salamah] gan [ei dad] ei fod wedi dweud, 'Fe wnaethon ni ymladd unwaith â Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam i Hudaibiyah, ar y pryd roedd yna bedwar cant ar ddeg ohonom, a dim ond hanner cant o eifr a ddaethom â ni, felly nid oedd y swm hwnnw o laeth gafr yn ddigon i ni ei yfed. Ar ôl hynny, eisteddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ger y ffynnon wrth weddïo neu boeri arni. Diolch i'r weddi a adroddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam dros laeth y gafr, roedden ni i gyd yn gallu yfed y llaeth hyd oddef ein calon. Yna gwahoddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ni i dalu teyrngarwch iddo o dan y goeden. Addewais deyrngarwch i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam yn y grŵp cyntaf. Yna parhaodd i dderbyn cyflwyniad gan y ffrindiau a oedd yn bresennol ar y pryd. Pan gyrhaeddodd y grŵp yn y canol, dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wrthyf: 'Bendithia ti, O Salamah'. Dywedais wrtho hefyd, 'Rwyf wedi addo teyrngarwch i ti yn y grŵp cyntaf, O Negesydd Allah'. Ond yn lle hynny dywedodd wrthyf: 'Ymddwyn eto, O Salamah'. Yn y diwedd, cydymffurfiodd â'i gais. Pan welodd nad oeddwn yn cario unrhyw arfau o gwbl, rhoddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam darian i mi. Yna derbyniodd gychwyniad arall gan y grŵp olaf. Bryd hynny, gofynnodd i mi eto: 'Pam na wnewch chi dyngu teyrngarwch i mi, O Salamah? ' Atebais, 'Rwyf wedi tyngu teyrngarwch i chi, O Negesydd Allah, mewn gwirionedd rwyf wedi tyngu teyrngarwch i chi ddwywaith, sef i'r grŵp cyntaf a'r grŵp canol'. Yna dywedodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Cymerwch deyrngarwch unwaith eto, O Salamah!' Yn olaf, addewais deyrngarwch iddo am y drydedd dro. Ar ôl tyngu llw teyrngarwch, gofynnodd Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam i mi: 'O Salamah, ble mae'r tariannau a'r tariannau a roddais i chi? ' Ceisiais egluro ei gwestiwn, 'O Negesydd Allah, yn gynharach cyfarfûm â fy ewythr, Amir, mae'n ymddangos nad oes ganddo ef unrhyw arfau o gwbl chwaith, felly rhoddais y darian iddo'. Wrth glywed yr esboniad hwn, gwenuodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a dweud: 'Yn wir, rydych chi fel yr hyn a ddywedodd yr henuriaid, 'O Allah, O fy Rabb, rho gariad i mi yr wyf yn ei garu yn fwy na fy hun''. Ychydig ddyddiau'n ddiweddarach, gwahoddodd y Mushrikin ni i wneud heddwch trwy anfon negesydd yn gyntaf. Ar ôl mynd trwy broses nad oedd mor hir, fe gytunon ni o'r diwedd i wneud heddwch. Yn flaenorol, roeddwn i'n was i Talhah bin Ubaidillah, fy swydd oedd rhoi dŵr i geffylau a'u golchi. Fel gwobr am ei wasanaeth, cefais fwyd ganddo. Roeddwn i'n benderfynol o adael fy nheulu a'm cyfoeth i ymfudo ar lwybr Allah a'i Negesydd. Pan sefydlwyd y cytundeb heddwch rhyngom ni a phobl Makkah, fel y gallem gymysgu â'n gilydd, yna un diwrnod es i'r coed i orffwys oddi tanynt. Tra roeddwn i'n gorwedd o dan y goeden honno, yn sydyn daeth pedwar amldduw o bobl Makkah ac roeddent yn clebran am Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) nes i mi fynd yn gandryll gyda nhw. Yna symudais i foncyff coeden arall wrth eu gwylio nhw'n hongian eu harfau ac yna fe syrthiasant i gysgu. Ar y foment honno, yn sydyn clywais lais yn galw o waelod y ceunant, 'O Muhajirun, mae Ibn Zunaim wedi cael ei ladd.' Tynnais allan ar unwaith ac es at y pedwar amldduw oedd yn cysgu, cymerais eu harfau.' Parhaodd Salamah, 'Ar ôl hynny dywedais wrthynt, 'Wrth yr Un sydd wedi gogoneddu wyneb Muhammad, pwy bynnag ohonoch sy'n meiddio codi ei ben, byddaf yn taro ei wddf.' Yn olaf, dygais y pedwar anghrediniwr Qurasi gerbron Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno). Ar yr un pryd, gwelais Amir, fy ewythr. Trodd allan ei fod hefyd yn arwain dyn Quraysh o'r enw Mikraz i gael ei ddwyn gerbron y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Caniatawyd i'r dyn Quraysh o'r enw Mikraz farchogaeth ceffyl a throdd allan i fod tua thri deg o amldduwiaid ymhlith ei ddynion yn ei ddilyn. Am eiliad edrychodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam arnynt a dweud: 'Gadewch iddynt fod, oherwydd byddant yn dwyn eu hanghyfiawnder o'r dechrau i'r diwedd'. Yna maddeuodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam iddynt, yna datgelodd Allah yr adnod: '-Ac Efe yw'r un a ataliodd eu dwylo rhag eich -dinistrio- ac a -ataodd- eich dwylo rhag eu -dinistrio- yng nghanol dinas Makkah ar ôl i Allah eich ennill drostynt-' -Qs. Al Fath: 24-. Ar ôl y digwyddiad hwnnw, dychwelsom gyda'n gilydd i ddinas Medina gyda buddugoliaeth. Ond yn gyntaf, fe stopiom yn rhywle. Yn y cyfamser, dim ond mynydd oedd y pellter rhyngom ni a'r Bani Lihyan ar y pryd, yn ôl y wybodaeth rwy'n ei gwybod, roedd y Bani Lihyan hefyd ymhlith y polytheistiaid. Yna dywedodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam y byddai'n maddau i unrhyw un a allai ddringo'r mynydd yn y nos. Yn wir, roedd y mynydd oedd o'u blaenau i bob golwg yn herio'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r cyfeillion oedd yn bresennol ar y pryd. Yr un noson, llwyddais i ddringo'r mynydd ddwy neu dair gwaith. Yn y diwedd, cyrhaeddon ni ddinas Medina. Yna anfonodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam Rabbah - ei was - i hebrwng y camel oedd yn cario llwyth eithaf mawr, yna euthum hefyd gyda Rabbah ar geffyl Talhah. Y diwrnod wedyn, clywais wybodaeth bod Abdurrahman Al Fazari yn mynd i ryng-gipio ein grŵp. Trodd allan bod y wybodaeth yn wir, llwyddodd Abdurrahman i ddal camel y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'i lwyth. Clywsom hyd yn oed iddo lwyddo i ladd y person oedd yn marchogaeth y camel. Bryd hynny dywedais wrth Rabbah, 'O Rabbah, cymer y ceffyl hwn a'i drosglwyddo i Talhah bin Ubaidullah, peidiwch ag anghofio, hysbysu Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam fod y amldduwiaid wedi cipio'r grŵp o gamelod a anfonodd.' Ar ôl hynny, dringais y bryn, gan wynebu dinas Medina, gwaeddais mewn llais uchel, 'O bobl! ' Dair gwaith yn olynol. Yna des i lawr o'r bryn wrth barhau i saethu saethau at dargedau'r gelyn, ac ar yr un pryd i gysuro fy nghalon, humiais, 'Mab Al Akwa ydw i', heddiw yw diwrnod y dinistr!' Ar fy ffordd i fynd ar ôl y gelyn, cyfarfûm â dyn o'r amldduwiaid. Yna dechreuais anelu saethau ato. Yn fuan wedyn, llwyddais i roi saeth yn syth i'w ysgwydd, o bell dywedais wrtho, 'Blaswch y saeth honno, mab Al Akwa ydw i', heddiw yw diwrnod y dinistr''. Dywedodd Salamah, 'Wrth Allah, parheais i saethu saethau at y gelyn.' Yn sydyn o'r blaen, gwelais elyn yn marchogaeth ceffyl yn dod tuag ataf. Yna cuddiais y tu ôl i goeden drwchus. Cyn gynted ag y pasiodd y gelyn ar gefn ceffyl, saethais fy saeth ar unwaith a llwyddais i'w anafu. Yn fuan wedyn, daeth sawl milwr gelyn arall. Ond fel o'r blaen, dringais i fyny'r bryn ar unwaith. O ben y bryn ceisiais atal eu cynnydd trwy daflu cerrig atynt, a throdd allan i fod yn llwyddiannus. Fe wnaethant gilio'n drefnus a chaniatáu i mi barhau i'w herlid. Gan eu bod yn teimlo'n drwm gyda'r baich yr oeddent yn ei gario, fe wnaethant ollwng y rhan fwyaf o'u cyflenwadau o gamel Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) yr oeddent wedi'i gymryd, fel y byddai'n ysgafnach a gallent redeg i ffwrdd gyda'u cerbyd. Parheais i'w dilyn wrth saethu saethau. Hefyd, gwneuthum olion ar y ffyrdd gyda cherrig fel y byddai Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) a'i gymdeithion yn gwybod beth oeddwn wedi'i wneud i'r gelynion. Roedd y milwyr amldduwiaethol wedi'u gwasgu at ei gilydd, gan geisio disgyn y bryn trwy'r llwybr cul. Yn ffodus, roedd Fulan bin Badri Al Fazari yn barod i'w helpu. Yna eisteddasant i lawr i orffwys oherwydd eu bod wedi blino'n lân, tra roeddwn i'n eistedd ar y bryn. O ben y bryn, clywais Al Fazari yn gofyn i'w gymdeithion oedd newydd ddod i lawr o'r bryn, 'Beth yw hyn? Beth sydd wedi digwydd i chi?' Atebasant, 'Rydym wedi profi blinder, wrth Allah, ni wnaethom ni oroesi diwedd y nos ond cawsom ein cawodydd â saethau yn gyson, felly fe daflom y rhan fwyaf o'n darpariaethau i ffwrdd.' Yna gorchmynnodd Al Fazari i bedwar ohonynt wynebu fi, yn y diwedd rhuthrodd y pedwar ohonynt i fyny'r bryn i'm wynebu. Pan oedd y pellter rhyngof fi a nhw yn ddigon iddynt glywed fy llais, yna gelwais, 'O chi bedwar, ydych chi'n fy adnabod i?' ' atebasant, 'Na, dydyn ni ddim yn eich adnabod chi, pwy ydych chi mewn gwirionedd?' Atebais, 'Fi yw Salamah bin Al Akwa', wrth yr Un a ogoneddodd wyneb Muhammad, ni wnaf adael i chi fyw, efallai na fyddwch chi'n gadael i mi fyw chwaith'. Yna clywais un o'r pedwar person yn ateb fel y dywedais. Cyn i mi symud, yn sydyn gwelais nifer o gymdeithion Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam oedd yn marchogaeth ceffylau yn dod allan o'r tu ôl i'r llwyni o goed tuag at ble'r oeddwn i'. Dywedodd Salamah, 'Y peth cyntaf a welais oedd Akhram Al Asadi, ac yna Abu Qatadah Al Ansari. Ar ôl hynny, ymddangosodd Miqdad bin Aswad Al Kindi'. Parhaodd Salamah, 'Yna gafaelais yn awenau ceffyl Akhram, ac fe redodd allan eu bod nhw wedi rhuthro ymlaen i'm helpu. Dywedais ar unwaith, 'O Akhram, byddwch yn ofalus ohonyn nhw, peidiwch â gadael iddyn nhw eich anafu na'ch niweidio, nes bod atgyfnerthiadau'n dod gan Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam a'r cymdeithion eraill'. Atebodd, 'O Salamah, os ydych chi wir yn credu yn Allah ac Allah a Dydd y Farn, ac yn siŵr bod nefoedd ac uffern yn wir, yna peidiwch â'm hatal rhag cyflawni merthyrdod'. Dywedodd Salamah, 'Yna gadewais iddo fynd ymlaen i ymladd un i un, yna daeth Abdurrahman ymlaen i wynebu Akhram, ar y dechrau llwyddodd i anafu ceffyl Abdurrahman, ond yn y diwedd llwyddodd Abdurrahman i drywanu Akhram nes iddo syrthio. Yna aeth Abdurrahman ar gefn ei geffyl. Ar ôl hynny, aeth Abu Qatadah - milwr marchogaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam - ymlaen i wynebu Abdurrahman. Yna llwyddodd Abu Qatadah i drywanu Abdurrahman a'i ladd, er mwyn yr Un a ogoneddai wyneb Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam, parhaais i'w dilyn ar droed nes na welais yr un o ffrindiau Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam a hyd yn oed eu llwch. Tua machlud haul, aethant at y ffordd ar y bryn lle'r oedd ffynnon o'r enw Dzu Qard, iddynt yfed oherwydd eu bod yn sychedig.' Dywedodd Salamah, 'Yna gwelsant fi'n rhedeg ar eu hôl, fe'u rhwystrais nhw rhag y llyn fel na allent yfed diferyn o ddŵr'. Dywedodd Salamah, 'Yna gadawsant y lle ac ymdrechu ar hyd ochrau'r bryniau'. Parhaodd Salamah, 'Yna rhedais a chyfarfûm ag un ohonyn nhw, yna fe'i trywanais â saeth yn union ar flaen asgwrn yr ysgwydd'. Parhaodd Salamah, 'Yna dywedais mewn tôn watwarus, 'Ceisiwch dynnu'r saeth a drywanais allan, mab Al Akwa ydw i', heddiw yw diwrnod dinistr'. Dywedodd y gelyn, 'Am fore anlwcus, ydych chi wir yn Akwa'? ' Atebais, 'Dyna'n iawn, gelyn Allah, Akwa ydw i'n dod â drwg-lwc i chi yn y bore bach.' Parhaodd Akwa, 'Anafodd y gelyn ddau o'i geffylau ar ochr y mynydd. Cymerais y ddau ohonyn nhw at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Dilynodd Amir fi yn cario geriba lledr gyda dau boced, un wedi'i lenwi â llaeth cymysg a'r llall wedi'i lenwi â dŵr pur.' Fe wnes i ymolchi ac yf, yna cyfarfûm â Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam a oedd wrth y ffynhonnell ddŵr yr oeddwn i wedi atal y gelyn rhag yfed ohoni. Trodd allan bod Negesydd Allah wedi cymryd yr holl gamelod a phopeth roeddwn i wedi'i achub o blith y milwyr amldduwiaethol, yn ogystal â'r waywffon a'r brethyn burdah. Ar y pryd, roedd Bilal wedi lladd camel o blith sawl camel yr oeddwn i wedi'u hachub o blith y Mushrikiaid, yna cymerodd ei afu a'i fwmp a'i losgi, ar ôl hynny fe'i cynigiodd i Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Parhaodd Salamah, 'Dywedais, "O Negesydd Allah, gadewch imi ddewis cant o ddynion o fyddin y gelyn, yna byddaf yn eu dilyn nes na fydd neb yn ein hysbysu o'n safle heblaw am fy mod i'n torri eu gyddfau i ffwrdd." Dywedodd Salamah, 'Felly gwenuodd Negesydd Allah shallallahu 'alaihi wasallam fel bod ei gilfachau i'w gweld yn glir y diwrnod hwnnw. Yna gofynnodd: 'O Salamah, ydych chi'n barod am yr hyn rydych chi'n mynd i'w wneud? ' Atebais i, 'Ie, wrth yr Un sydd wedi'ch anrhydeddu chi.' Yna dywedodd: 'Gwyddoch, O Salamah, eu bod nhw nawr yn nhiriogaeth pobl Ghatafan.' Dywedodd Salamah, 'Yna daeth dyn o Ghatafan a dweud, 'Mae rhywun wedi lladd camel iddyn nhw, a phan oedden nhw'n ei groenio, gwelsant lwch yn codi'n sydyn, felly rheson nhw i ffwrdd mewn panig.' Y diwrnod wedyn dywedodd Negesydd Allah (boed heddwch a bendithion Allah arno): “Y marchog gorau heddiw yw Abu Qatadah, a'r milwr traed gorau yw Salamah.” Parhaodd Salamah, “Yna rhoddodd Negesydd Allah (boed heddwch a bendithion Allah arno) ddau waywffon i mi, un ar gyfer y marchogion ac un ar gyfer y milwyr traed, a'u cyfuno i mewn i un. Yna dychwelsom i Medina, a marchogaethais y tu ôl i Negesydd Allah (boed heddwch a bendithion Allah arno) ar yr Adzba.” Dywedodd Salamah, “Tra roedden ni ar y ffordd, - meddai Salamah - fe’n gwahoddwyd gan gydymaith yr Ansar i ras sbrint. Dywedodd Salamah, “Yna dywedodd cydymaith yr Ansar, “Onid oes unrhyw un eisiau rasio i Medina?” ac ailadroddodd hyn sawl gwaith.” Parhaodd Salamah, “Ar ôl i mi ei glywed, dywedais, “Ydych chi eisiau anrhydeddu person bonheddig, neu a ydych chi eisiau ennill bri gerbron person nodedig?” ' atebodd, 'Na, ond i Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam'. Parhaodd Salamah, 'Dywedais i, "O Negesydd Allah, trwy fy nhad a'm mam, gadewch i mi dderbyn her hil y dyn!" Atebodd: "Os gwelwch yn dda, os dymunwch." Dywedodd Salamah, "Gadewch i ni ddechrau." Yna rhedais gyda fy nhraed, yn wir, gadewais iddo ddringo bryn neu ddau yn fwriadol, oherwydd roeddwn i'n ofni y byddai'n rhedeg allan o egni, yna rhedais heibio i'w droed a gadewais iddo ddringo bryn neu ddau o hyd. Yna rhedais mor gyflym ag y gallwn nes i mi allu cwrdd ag ef." Dywedodd Salamah, "Yna fe'i tapiais rhwng yr ysgwyddau." Parhaodd Salamah, "Dywedais i, 'Gan Allah, rydych chi wedi cael eich rhagflaenu'." - Dywedodd Iyasy; Rwy'n credu bod Salamah wedi dweud- 'Rwyf wedi ei ragflaenu i Medina'. Parhaodd Salamah, 'Gan Allah, pan oeddem ni