Qasamah yang berlaku di masa jahiliyah ditetapkan Nabi, dan dengannya beliau memutus perkara Bani Haritsah atas pembunuhan yang dituduhkan kepada seorang Yahudi

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ مَيْسَرَةَ وَمُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْمَعْنَى قَالَا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ بُشَيْرِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ سَهْلِ بْنِ أَبِي حَثْمَةَ وَرَافِعِ بْنِ خَدِيجٍأَنَّ مُحَيِّصَةَ بْنَ مَسْعُودٍ وَعَبْدَ اللَّهِ بْنَ سَهْلٍ انْطَلَقَا قِبَلَ خَيْبَرَ فَتَفَرَّقَا فِي النَّخْلِ فَقُتِلَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ سَهْلٍ فَاتَّهَمُوا الْيَهُودَ فَجَاءَ أَخُوهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَهْلٍ وَابْنَا عَمِّهِ حُوَيِّصَةُ وَمُحَيِّصَةُ فَأَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَتَكَلَّمَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ فِي أَمْرِ أَخِيهِ وَهُوَ أَصْغَرُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْكُبْرَ الْكُبْرَ أَوْ قَالَ لِيَبْدَأْ الْأَكْبَرُ فَتَكَلَّمَا فِي أَمْرِ صَاحِبِهِمَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقْسِمُ خَمْسُونَ مِنْكُمْ عَلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ فَيُدْفَعُ بِرُمَّتِهِ قَالُوا أَمْرٌ لَمْ نَشْهَدْهُ كَيْفَ نَحْلِفُ قَالَ فَتُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِأَيْمَانِ خَمْسِينَ مِنْهُمْ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَوْمٌ كُفَّارٌ قَالَ فَوَدَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ قِبَلِهِقَالَ سَهْلٌ دَخَلْتُ مِرْبَدًا لَهُمْ يَوْمًا فَرَكَضَتْنِي نَاقَةٌ مِنْ تِلْكَ الْإِبِلِ رَكْضَةً بِرِجْلِهَا قَالَ حَمَّادٌ هَذَا أَوْ نَحْوَهُ قَالَ أَبُو دَاوُد رَوَاهُ بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ وَمَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ قَالَ فِيهِ أَتَحْلِفُونَ خَمْسِينَ يَمِينًا وَتَسْتَحِقُّونَ دَمَ صَاحِبِكُمْ أَوْ قَاتِلِكُمْ وَلَمْ يَذْكُرْ بِشْرٌ دَمًا و قَالَ عَبْدَةُ عَنْ يَحْيَى كَمَا قَالَ حَمَّادٌ وَرَوَاهُ ابْنُ عُيَيْنَةَ عَنْ يَحْيَى فَبَدَأَ بِقَوْلِهِ تُبَرِّئُكُمْ يَهُودُ بِخَمْسِينَ يَمِينًا يَحْلِفُونَ وَلَمْ يَذْكُرْ الِاسْتِحْقَاقَ قَالَ أَبُو دَاوُد وَهَذَا وَهْمٌ مِنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ

Mae wedi dweud wrthym [Ubaidullah bin Umar bin Masarah] a [Muhammad bin Ubaid] mewn ystyr, dywedodd y ddau ohonynt; mae wedi dweud wrthym [Hammad bin Zaid] gan [Yahya bin Sa'id] gan [Busyair bin Yasar] gan [Sahl bin Abu Hatsmah] a dywedodd [Rafi' bin Khadij], 'Gadawodd Muhayishah bin Mas'ud ac Abdullah bin Sahl am Khaibar, ond gwahanodd y ddau ohonynt wrth blanhigfa palmwydd dyddiad. Yna lladdwyd Abdullah bin Sahl, a chyhuddwyd yr Iddewon o'i ladd. Yna daeth ei frawd o'r enw 'Abdurrahman bin Sahl gyda dau fab ei ewythr, Huwayishah a Muhayishah at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Yna dywedodd 'Abdurrahman am ei frawd - ef oedd y lleiaf ymhlith ei frodyr -, dywedodd; 'Dylech ddechrau gyda'r un mwy, dylech ddechrau gyda'r un mwy. Neu dywedodd; 'Gadewch i'r un mwyaf ei gychwyn.' Yna fe soniodd y ddau am eu brawd - a laddwyd - dywedodd Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Gadewch i hanner cant ohonoch dyngu llw wrth un ohonynt - yr Iddew a laddodd -, fel y gallwch chi brynu esgyrn eich brawd sydd wedi mynd yn fregus.' Atebasant, 'Wnaethon ni ddim gweld y digwyddiad yn uniongyrchol, felly sut allwn ni dyngu!' Dywedodd: 'Bydd yr Iddewon yn cael eu clirio o'ch cyhuddiadau os gallant roi llw hanner cant o'u pobl eu hunain.' Atebodd y cyfeillion, 'Maen nhw'n anffyddlon!' Dywedodd ef - yr adroddwr, 'Yna fe wnaeth Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam brynu - diyat - enaid y dioddefwr o'i eiddo personol ei hun.' Dywedodd Sahl, 'Un diwrnod es i mewn i'w corlan camelod, yn sydyn cefais fy nghicio gan gamel benywaidd gyda'i droed.' Sylwodd Hammad, 'Dyma'r hadith, neu rywbeth fel hyn.' Dywedodd Abu Dawud, '[Adroddwyd gan Bisyr Ibnul Mufadhdhal] a [Malik] gan [Yahya bin Sa'id]. Dywedodd yn yr hadith, 'A ydych chi'n fodlon tyngu hanner cant o lwiau, yna mae gennych chi'r hawl i geisio dial am lofruddiaeth eich ffrind?' ond nid yw Bisyr yn sôn am y gair 'gwaed'. Dywedodd [Abdah] hefyd gan [Yahya] fel y dywedodd [Hammad]'. Adroddodd [Ibn Uyainah] hefyd gan [Yahya], ond dechreuodd gyda'r frawddeg, 'Bydd yr Iddewon yn rhydd o'ch cyhuddiadau os rhoddant hanner cant o lwiau i chi, ac ni soniodd am y gair 'hawl'. Dywedodd Abu Dawud, 'A dyma guddwisg Ibn Uyainah'.