Berinfaq emas sebesar gunung Uhud tidak akan diterima hingga engkau beriman kepada takdir

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ

Вайга дийцина [УбайдуллахӀ бин МуӀадза] аьлла, вайга дийцина [Сан дас] аьлла, вайга [Кахьмас] дийцина [Ибн Бурайда] [Яхья бин ЯӀмар] цо аьлла: «Басра гӀалахь кхолламан хаттар дуьххьара дийцинарг МахӀанд вара». Хьумайд бин Ӏабдуррахьман Аль Химяри а, со а ХьаьжцӀа я Ӏумрат дан вахара. Оха тӀаккха мурмор дира: «Нагахь санна тхуна РасулуллахӀан асхьабех цхьаъ нислахь, оха цуьнга хоттур ду, наха кхолламах лаьцна хӀун олу». ТӀаккха АллахӀа тхуна яздина [ӀабдуллахӀ бин Ӏумар] маьждиг чу ваха кечвелча дуьхьалкхетар, цундела со а, сан доттагӀ а цунна тӀевеара. Суна моьттура, сан доттагӀчо соьга къамел гойтур ду, цундела ас элира: «ХӀай Абу Ӏабдуррахьман, вайна юкъахь гучубевлла Къуръан доьшуш, Ӏилма леха къинхьегам болуш нах, амма уьш теша, кхоллам бац, хӀуманаш еккъа дӀа хуьлу, кхолламо цхьа а новкъарло а йоцуш!» ТӀаккха Ибн Ӏумара аьлла: «Нагахь санна хьо царна дуьхьалкхетахь, со цаьрца дӀакъаьстина ала, уьш а сох дӀакъаьстина». Ткъа ӀабдуллахӀ бин Ӏумара Шен цӀарах дуй бууш волчуьнца, нагахь санна цаьргахь Ухьуд лам санна доккха деши делахь, тӀаккха цара иза харжахь, тӀаккха Дала къобал дийр дац иза, уьш кхолламах тешалц». ТӀаккха цо элира: «[Ӏумар Ибнул ХатсхӀаба] соьга дийцира, цо элира: «Тхо РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчохь долуш, цӀеххьана цхьа стаг веара, шена тӀехь чӀогӀа кӀайн духар а долуш, месаш чӀогӀа Ӏаьржа а йолуш». Иза генарчу новкъахь хиларан билгалонаш яцара, амма тхох цхьанна а вевзаш вацара иза. ТӀаккха Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам тӀе а вахана, шен голаш Пайхамаран голаш тӀе а тевжина, шен куьйган пӀелгаш цуьнан шина а логах дӀахӀиттийра цо. Цул тӀаьхьа цо элира: «ХӀай Мухьаммад, Ислам дин дийцахьа суна?». РасулуллахӀа саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллама тӀаккха жоп делира: «Ислам – иза ахь тоьшалла дар ду, АллахӀ воцчунна Ӏибадат дан хьакъ волу дела вац, Мухьаммад Цуьнан элча ву аьлла. Ламазаш до ахь, закат ло ахь, Рамадан баттахь марха кхобу ахь, хьайн ницкъ кхачахь БайтуллахӀе зиярт до ахь'. Цу стага элира: «Хьо бакъ ву». Ӏумара элира: «Тхо цецдевлира цуьнах, цо хаьттира, цо ша а тӀечӀагӀдира иза». Стага юха а хаьттира: «Ийманах лаций дийцахьа суна?» Цо жоп делира: «Ийман – иза хьо АллахӀах а, Цуьнан маликех а, Цуьнан жайнех а, Цуьнан элчанех а, къематан дийнах а тешар ду, хьо къадарх тешар ду; вониг я диканиг'. Цу стага элира: «Хьо бакъ ву». Стага кхин дӀа а элира: «Ихьсан хӀун ю дийцахьа?» Цо жоп делира: «Ахь АллахӀана Ӏибадат до, хьайна Иза гуш санна, нагахь санна хьуна Иза ган йиш яцахь, баккъалла а, Цунна хьо ган йиш ю». Стага юха а хаьттира: «Къематан дийнах лаций дийцахьа суна?». Цо жоп делира: «Иза дац, хоьттуш волчунна хоьттучул дика хаьа бохург». Стага хаьттира: «ТӀаккха билгалонаш йийцахьа суна?». Цо жоп делира: «Нагахь санна лайно шен эла вина велахь, тӀаккха хьуна го Ӏаьржа когаш болу нах - къен - жаӀуй лелош берш а, лекха гӀишлош ян къовсалуш». Ӏумара элира: «И стаг тӀаккха дӀавахара, ткъа со кхаа дийнахь вист ца хуьлуш Ӏийра». ТӀаккха цо элира: «ХӀай Ӏумар, и хаттар динарг мила ву хаьий хьуна?». Ас жоп делира: «АллахӀана а, Цуьнан элчанна а дика хаьа». Цо элира: «Иза Жабраил ду, шун динан гӀуллакхаш шуна хьеха веана шуна». Дийцина тхуна [Мусаддада] аьлла, дийцина тхуна [Яхьята] [Ӏусман бин ГӀияц] цо аьлла; дийцина соьга [ӀабдуллахӀ бин Бурайдата] [Яхьйа бин ЯӀмарера] а, [Хьумайд бин Ӏабдуррахьмана] а шиммо а аьлла: «Тхо [ӀабдуллахӀаца] цхьаьнакхийтира бин Ӏумар], тӀаккха оха дийцира цуьнга кхолламах лаьцна а, цунах лаьцна наха дуьйцург а.... цул тӀаьхьа хьадис хьахийра цо. Амма цо тӀетоьхна, цо элира: «ТӀаккха Музайнера я ДжухӀайнах цхьа стаг вара, цо Пайхамаре хаьттира саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам: «ХӀай Делан Элча, сагӀа муха дан деза вай? ДӀадаханчу кхолламна тӀехь дуй Ӏамал я керлачу хӀуманна тӀехь юй иза?» цо жоп делира: «Билгалдаьккхинчу хӀуманна тӀе а тевжаш». Цу стага, я цхьаболчу наха юха а хаьттира: «ТӀаккха оха сагӀа хӀунда до?» Цо жоп делира: «Бакъдолуш, стигалан охӀлунна дика Ӏамал ян атта хир ду стигалан охӀланан Ӏамалца, жоьжахатин охӀланна атта хир ду жоьжахатин охӀланан Ӏамалца». Дийцина тхуна [Махьмуд бин Халида] аьлла, дийцина тхуна [Аль-Фирйаби] [Суфьянера] цо аьлла; дийцина вайга [Алкъама бин Марцада] [Сулайман бин Бурайдатера] [Ибн ЯӀмар] тӀера оццу хьадисца, «совдаккха а, лахде а» аьлла. Цо хаьттира: «ТӀаккха Ислам хӀун ду?». Цо жоп делира: «Ламазаш де, закат ло, хьаж де, Рамадан баттахь марханаш кхаба, джунуб лийча». Абу Давуда аьлла: «Алкъамат муржий ву».