Wekilçilikli hadys
Berinfaq emas sebesar gunung Uhud tidak akan diterima hingga engkau beriman kepada takdir
Imam Abu Dawud : 4075حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ
Bize [Ubaýdullah bin Muaz] aýtdy, bize [kakam] aýtdy, bize [Kahmas] aýtdy, bize [Ibn Bureýde] aýtdy, [Ýahýa bin Ýa'mar] aýtdy, ol şeýle diýdi: "Basra şäherinde ykbal meselesi barada ilkinji gezek gürrüň beren adam Ma'bad Al Juhani boldy. Humeýd bin Abdurrahman Al Himýari bilen men haja ýa-da umra gitdik. Soňra biz: "Eger Resulullahyň sallallahu aleýhi wesellemiň ýoldaşlarynyň biri bilen duşuşsak, ondan adamlaryň ykbal barada näme diýýändigini sorarys" diýip mürrüldäpdik. Soňra Allatagala bizi [Abdullah bin Omar] metjide girjek bolanda duşuşmagymyzy nesip etdi, şonuň üçin dostum bilen men oňa ýakynlaşdyk. Men dostumyň gürrüňi maňa düşündirjekdigini pikir etdim, şonuň üçin: "Eý, Abu Abdurrahman, biziň aramyzda Gurhan okaýan we bilim almaga yhlasly, ýöne ykbal ýokdugyna ynanýan we zatlaryň ykbaldan hiç hili goşulyşmazdan bolup geçýän adamlary peýda boldy!" diýdim. Soňra Ibn Omar şeýle diýdi: «Eger olara duş gelseň, meniň olardan aýrylandygymy we olaryň hem menden aýrylandygyny aýt. Abdullah bin Omaryň öz adyna kasam içýän Zatyna kasam edýärin, eger olaryň Uhud dagy ýaly altyny bolsa we ony harçlasa, Allatagala ony takdyra ynanýança kabul etmez». Soňra ol şeýle diýdi: «[Omar Ibnul Hattab] maňa şeýle diýdi: «Biz Resulallah sallallahu aleýhi wesellem bilen bile bolanymyzda, birden ak eşikli we saçy gara bir adam geldi. Onuň uzak ýolda bolandygynyň hiç hili alamaty ýokdy, ýöne hiç birimiz ony tanamadyk». Soňra ol Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň ýanyna geldi, dyzlaryny Pygamberiň dyzlaryna goýdy we ellerini iki budunyň üstüne goýdy. Soňra ol: «Eý Muhammet, maňa yslam barada gürrüň ber?» diýdi. Soňra Resulallah sallallahu aleýhi wesellem şeýle jogap berdi: «Yslam, seniň Allatagaladan başga ybadata mynasyp hudaý ýokdugyna we Muhammediň Onuň ilçisidigine şaýatlyk bermegiňdir». Sen namaz okaýarsyň, zekat berýärsiň, Ramazanda agyz bekleýärsiň we mümkinçiligiň bolsa, Beýtullaha haj edýärsiň. Ol adam: "Sen haklysyň" diýdi. Omar: "Biz oňa geň galdyk, ol sorady we özi hem tassyklady" diýdi. Ol adam ýene-de: "Maňa iman barada gürrüň ber?" diýip sorady. Ol jogap berdi: "Iman, seniň Allaha, Onuň perişdelerine, kitaplaryna, pygamberlerine, ahyret gününe ynanmagyň we ýazyga; ýamana ýa-da ýagşylyga ynanmagyňdyr". Ol adam: "Sen haklysyň" diýdi. Ol adam sözüni dowam etdi: "Maňa yhsanyň nämedigini aýt?" Ol jogap berdi: "Sen Allaha Ony görýän ýaly ybadat edýärsiň, eger Ony görmeseň, hakykatdanam Ol seni görüp biler". Ol adam ýene-de: "Maňa Kyýamat güni barada gürrüň ber?" diýip sorady. Ol jogap berdi: "Soralýan adamyň soraýandan has gowy bilýänligi däl". Ol adam: "Onda maňa alamatlary aýt?" diýip sorady. Ol jogap berdi: "Eger gul öz hojaýyny dünýä indiren bolsa, onda aýaklary ýalaňaç adamlary - garyplary - we goýun çopanlaryny beýik jaýlar gurmak üçin bäsleşýänlerini görýärsiň". Omar: "Soňra ol adam gitdi, men üç günläp dymdym" diýdi. Soňra ol: "Eý, Omar, bu soragy beren adamyň kimdigini bilýärsiňmi?" diýdi. Men: "Alla we Onuň Resuly has gowy bilýär" diýdim. Ol: "Bu Jebraýyl, ol size dini meseleleriňizi öwretmek üçin geldi" diýdi. Bize [Musaddad] aýtdy, bize [Ýahýa] [Osman bin Giýats]-den aýtdy, ol şeýle diýdi; maňa [Abdullah bin Bureýde] [Ýahýa bin Ýa'mar]-dan aýtdy we [Humeýd bin Abdurrahman] ikisi hem: "Biz [Abdullah bin Omar] bilen duşuşdyk, soňra oňa ykbal we adamlaryň bu barada näme diýýändigi barada gürrüň berdik" diýdi. Soňra ol hadysy agzady. Emma ol sözüni dowam edip: "Soňra Muzaýnadan ýa-da Juhaýnadan bir adam Pygamberden: "Eý, Allanyň Resuly, biz nähili haýyr-sahawat etmeli? Bu amal geçen ykbala esaslanýarmy ýa-da täze bir zada esaslanýarmy?" diýip sorady. Ol: "Bellenen bir zada esaslanýar" diýip jogap berdi. Ol adam ýa-da käbir adamlar ýene-de: "Onda näme üçin haýyr-sahawat edýäris?" diýip soradylar. Ol: "Hakykatdan-da, jennet ähliniň ýagşy işleri etmegi jennet ähliniň işleri bilen ýeňilleşdiriler, dowzah ähliniň bolsa dowzah ähliniň ýagşy işleri etmegi dowzah ähliniň işleri bilen ýeňilleşdiriler" diýip jogap berdi. Bize [Mahmud bin Halid] aýtdy, bize [Al Firýabi] [Sufýan] aýtdy, ol şeýle diýdi; bize [Alkama bin Martsad] [Süleýman bin Bureýda] [Ibn Ýa'mar] şol bir hadys bilen "artdyr we azalt" diýip jogap berdi. Ol: "Onda yslam näme?" diýip sorady. Ol: "Namaz okaň, zekat beriň, haj ediň, Ramazan aýynda agyz bekläň we jünub bilen ýuwunyň" diýip jogap berdi. Abu Dawut: "Alkama murjiýadyr" diýdi.