-

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ تَكَلَّمَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوَفَّقَ اللَّهُ لَنَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ دَاخِلًا فِي الْمَسْجِدِ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَفَقَّرُونَ الْعِلْمَ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَالْأَمْرَ أُنُفٌ فَقَالَ إِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَهُ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَبَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعْرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا نَعْرِفُهُ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَاتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ يَا عُمَرُ هَلْ تَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْحَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِيَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ فَذَكَرْنَا لَهُ الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ زَادَ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ مُزَيْنَةَ أَوْ جُهَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا وَمَضَى فَقَالَ الرَّجُلُ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ فَفِيمَ الْعَمَلُ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَإِنَّ أَهْلَ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ حَدَّثَنَا مَحْمُودُ بْنُ خَالِدٍ حَدَّثَنَا الْفِرْيَابِيُّ عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنَا عَلْقَمَةُ بْنُ مَرْثَدٍ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ ابْنِ يَعْمَرَ بِهَذَا الْحَدِيثِ يَزِيدُ وَيَنْقُصُ قَالَ فَمَا الْإِسْلَامُ قَالَ إِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَحَجُّ الْبَيْتِ وَصَوْمُ شَهْرِ رَمَضَانَ وَالِاغْتِسَالُ مِنْ الْجَنَابَةِ قَالَ أَبُو دَاوُد عَلْقَمَةُ مُرْجِئٌ

ਸਾਨੂੰ [ਉਬੈਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਮੁਆਦਜ਼] ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ [ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ] ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ [ਕਹਮਸ] ਨੇ [ਇਬਨ ਬੁਰਾਇਦਾਹ] ਤੋਂ [ਯਾਹੀਆ ਬਿਨ ਯਾਮਾਰ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬਸਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਉਹ ਮਾ'ਬਦ ਅਲ ਜੁਹਾਨੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਅਤੇ ਹੁਮੈਦ ਬਿਨ 'ਅਬਦੁਰਰਹਿਮਾਨ ਅਲ ਹਿਮਯਾਰੀ ਹੱਜ ਜਾਂ ਉਮਰਾਹ 'ਤੇ ਗਏ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਬੁੜਬੁੜਾਇਆ, "ਜੇਕਰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਕਿਸੇ ਦੋਸਤ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਾਂ। ਰਸੂਲੁੱਲਾ ਸ਼ੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਮ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਪੁੱਛਾਂਗੇ ਕਿ ਲੋਕ ਕਿਸਮਤ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਅੱਲ੍ਹਾ ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਉਮਰ] ਨੂੰ ਮਿਲਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਸਜਿਦ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਅਤੇ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਉਸ ਕੋਲ ਗਏ। ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਮੇਰਾ ਦੋਸਤ ਮੈਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧਤਾ ਕਰੇਗਾ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਅਬੂ 'ਅਬਦੁਰਰਹਿਮਾਨ, ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ ਜੋ ਕੁਰਾਨ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮਿਹਨਤ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਉਹ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੋਈ ਕਿਸਮਤ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਅਤੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਕਿਸਮਤ ਦੁਆਰਾ ਕਿਸੇ ਦਖਲ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਵਾਪਰਦੀਆਂ ਹਨ!" ਇਬਨ ਉਮਰ ਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹੋ ਤਾਂ ਕਹੋ ਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਹ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਸਮ ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਉਮਰ ਸਹੁੰ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਉਹੁਦ ਪਹਾੜ ਜਿੰਨਾ ਸੋਨਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਹ ਇਸਨੂੰ ਖਰਚ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਇਸਨੂੰ ਉਦੋਂ ਤੱਕ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਉਹ ਕਿਸਮਤ 'ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।" ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "[ਉਮਰ ਇਬਨੁਲ ਖਤਸਬ] ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹਿ ਵਸਲਮ' ਦੇ ਨਾਲ ਸੀ, ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਆਇਆ ਜਿਸਨੇ ਬਹੁਤ ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾਏ ਹੋਏ ਸਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਕਾਲੇ ਸਨ। ਇਸ ਗੱਲ ਦੇ ਕੋਈ ਸੰਕੇਤ ਨਹੀਂ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹਿ ਵਸਲਮ' ਕੋਲ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਗੋਡੇ ਪੈਗੰਬਰ ਦੇ ਗੋਡਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਹੱਥਾਂ ਦੀਆਂ ਹਥੇਲੀਆਂ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੱਟਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਮੁਹੰਮਦ, ਮੈਨੂੰ ਇਸਲਾਮ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ?" ਰਸੂਲ ਸੱਲੱਲਾਹੁ ਅਲੈਹਿ ਵਸਲਮ ਨੇ ਫਿਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਇਸਲਾਮ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਗਵਾਹੀ ਦੇਵੇਂ ਕਿ ਅੱਲ੍ਹਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਰੱਬ ਨਹੀਂ ਹੈ ਅਤੇ ਮੁਹੰਮਦ ਉਸ ਦੇ ਰਸੂਲ ਹਨ। ਤੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈਂ, ਜ਼ਕਾਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈਂ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਜੇ ਤੂੰ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈਂ ਤਾਂ ਹਜ਼ਰਤ ਮੰਦਿਰ ਦੀ ਹੱਜ ਕਰਦਾ ਹੈਂ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ।" ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਉਸ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋਏ, ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੇ ਖੁਦ ਇਸਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਤੂੰ ਅੱਲ੍ਹਾ, ਉਸਦੇ ਦੂਤਾਂ, ਉਸਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ, ਉਸਦੇ ਰਸੂਲਾਂ, ਆਖਰੀ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਕਿਸਮਤ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈਂ; ਬੁਰਾ ਜਾਂ ਚੰਗਾ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਸਹੀ ਹੋ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਅਹਿਸਾਨ ਕੀ ਹੈ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋ ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖ ਸਕਦਾ, ਤਾਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਉਹ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮੈਨੂੰ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਜਿਸ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਉਹ ਪੁੱਛਣ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਬਿਹਤਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।" ਆਦਮੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨੀਆਂ ਦੱਸੋ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਗੁਲਾਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਨੰਗੇ ਪੈਰ (ਗਰੀਬ) ਲੋਕ ਅਤੇ ਭੇਡਾਂ ਦੇ ਚਰਵਾਹੇ ਉੱਚੀਆਂ ਇਮਾਰਤਾਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਖਦੇ ਹੋ।" ਉਮਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਉਹ ਆਦਮੀ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਚੁੱਪ ਰਿਹਾ। ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਹੇ ਉਮਰ, ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ ਕਿ ਉਹ ਆਦਮੀ ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਇਹ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ?" ਮੈਂ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਲ੍ਹਾ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਰਸੂਲ ਬਿਹਤਰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਹ ਜਿਬਰਾਏਲ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਤੁਹਾਡੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸਿਖਾਉਣ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਸੀ।" ਨੇ ਸਾਨੂੰ [ਮੁਸੱਦਦ] ਨੇ ਕਿਹਾ, ਸਾਨੂੰ [ਯਾਹੀਆ] ਨੇ [ਉਸਮਾਨ ਬਿਨ ਘਿਆਤਸ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; ਮੈਨੂੰ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਬੁਰਾਇਦਾਹ] ਨੇ [ਯਾਹੀਆ ਬਿਨ ਯਾਮਰ] ਅਤੇ [ਹੁਮੈਦ ਬਿਨ 'ਅਬਦੁਰਰਹਿਮਾਨ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ [ਅਬਦੁੱਲਾ ਬਿਨ ਉਮਰ] ਨਾਲ ਮਿਲੇ, ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਸਮਤ ਅਤੇ ਲੋਕ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ... ਫਿਰ ਉਸਨੇ ਹਦੀਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਸਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਫਿਰ ਮੁਜ਼ੈਨਾ ਜਾਂ ਜੁਹੈਨਾ ਦੇ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਨੇ ਪੈਗੰਬਰ ਸੱਲੱਲੱਲਾਹੂ 'ਅਲੈਹੀ ਵਸਲਮ' ਤੋਂ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ, ਸਾਨੂੰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਿਵੇਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ? ਕੀ ਉਹ ਕੰਮ ਪਿਛਲੀ ਕਿਸਮਤ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਨਵੀਂ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਸੇ ਚੀਜ਼ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਜੋ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।" ਉਸ ਆਦਮੀ ਨੇ, ਜਾਂ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਦਰਅਸਲ, ਸਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਸਵਰਗ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਨਰਕ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।" ਸਾਨੂੰ [ਮਹਿਮੂਦ ਬਿਨ ਖਾਲਿਦ] ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ [ਅਲ ਫਿਰਿਆਬੀ] ਨੇ [ਸੁਫ਼ਯਾਨ] ਤੋਂ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ; ਸਾਨੂੰ [ਅਲਕਮਾ ਬਿਨ ਮਰਤਸਦ] ਨੇ [ਸੁਲੇਮਾਨ ਬਿਨ ਬੁਰਾਇਦਾਹ] ਤੋਂ [ਇਬਨ ਯਾਮਾਰ] ਤੋਂ ਉਸੇ ਹਦੀਸ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਹੈ, "ਵਧੋ ਅਤੇ ਘਟੋ।" ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਫਿਰ ਇਸਲਾਮ ਕੀ ਹੈ?" ਉਸਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ, ਜ਼ਕਾਤ ਅਦਾ ਕਰੋ, ਹੱਜ ਕਰੋ, ਰਮਜ਼ਾਨ ਦੇ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਰੋਜ਼ੇ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਜੁਨੂਬ ਨੂੰ ਨਹਾਓ।" ਅਬੂ ਦਾਊਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਅਲਕਮਾ ਇੱਕ ਮੁਰਜੀਆ ਹੈ।"