Menghajikan orang tua yang lanjut usia (Haji Badal)

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ

আমাক [আহমদ বিন মণি’] কৈছে, আমাক [ৰৌহ বিন উবাদাহ] কৈছে, আমাক [ইবনু জুৰাইজে] কৈছে, মোক কৈছে [ইবনে শ্বিহাবে] কৈছে; মোক [চুলেমান বিন ইয়াছাৰক] [আব্দুল্লাহ বিন আব্বাছ]ৰ পৰা [আল ফাদল বিন আব্বাছ]ৰ পৰা কোৱা হৈছে যে খাটছআমৰ এগৰাকী মহিলাই সুধিছিল; 'হে আল্লাহৰ ৰাছুল, মোৰ দেউতাক হজ্জ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছে, কিন্তু তেওঁ এজন বুঢ়া মানুহ আৰু বাহন চলাব পৰাকৈ শক্তিশালী নহয়'। তেওঁ ক’লে: ‘তেওঁৰ বাবে হজ বনাওক’। -আবু ইছা তিৰমিধিত- ক'লে; 'হাদীছ আলী, বুৰাইদা, হুছেইন বিন আউফ, আবু ৰাজিন আল উকাইলী, চৌদা বিন্ত জাম'আহ আৰু ইবনে আব্বাছৰ পৰা বর্ণিত হৈছে'। আবু ইছাই ক’লে; 'আল ফাদল বিন আব্বাছৰ হাদীছ হাছানৰ সত্য হাদীছ।' আৰু [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰাও [হুছেইন বিন আউফ আল মুজানী]ৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰাও বর্ণিত হৈছে। আৰু এই হাদীছ [ইবনে আব্বাছ]ৰ পৰাও [চিনান বিন আব্দুল্লাহ আল জুহানী]ৰ পৰা [তেওঁৰ পেহীয়েক]ৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰাও বর্ণিত হৈছে। আৰু ইবনে আব্বাছৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ পৰা পোনপটীয়াকৈ বর্ণিত হৈছে। -আবু ইছা তিৰমিধিত- ক'লে; 'মই মহম্মদক ওপৰৰ সকলো ৰিৱায়াতৰ বিষয়ে সুধিলোঁ, তেওঁ উত্তৰ দিলে; 'আটাইতকৈ সত্য হ'ল ইবনে আব্বাছৰ পৰা আল ফাদল বিন আব্বাছৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ পৰা যি বৰ্ণিত হৈছে। মহম্মদে লগতে কয়; সম্ভৱ যে ইবনে আব্বাছে এই হাদীছ আল ফাদল বিন আব্বাছৰ পৰা আৰু আনৰ পৰা নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা শুনিছিল, তাৰ পিছত তেওঁ এই হাদীছটো বৰ্ণিত কৰিছিল আৰু শুনা ব্যক্তিজনৰ নাম উল্লেখ নকৰাকৈয়ে প্ৰচাৰ কৰিছিল। আবু ইছাই ক’লে; ‘আৰু এই বিষয়ত নবী চাল্লাল্লাহু আলাইহি ৱাছাল্লামৰ পৰা বহুতো সত্য হাদীছ বর্ণিত হৈছে। এই হাদীছ ৰাছুলুল্লাহ চাল্লাল্লাহু আলাইহি অছাল্লামৰ ছাহাবাবীসকলৰ মাজৰ পৰাও আলিমসকলে পালন কৰে। চুফিয়ান আৎছ ছাউৰী, ইবনুল মুবাৰক, চ্যাফী, আহমদ আৰু ইছহাকৰ মতামতও এই কথা। তেওঁলোকৰ সকলোৰে মতামত যে মৃত ব্যক্তিৰ হজ্জ কৰা জায়েজ। মালিকৰ মতামত থকাৰ বিপৰীতে; 'যদি তেওঁ মৃত্যুৰ আগতে হজ কৰিবলৈ উইল কৰিছিল, তেন্তে সেয়া জায়েজ।' কিছুমান পণ্ডিত অৰ্থাৎ ইবনুল মুবাৰক আৰু চ্যাফীই জীৱিত ব্যক্তিৰ হজ্জৰ অনুমতি দিয়ে, যদিহে তেওঁ বুঢ়া হয় বা কোনো কাৰণত হজ কৰিবলৈ অক্ষম হয়। ইবনে মুবাৰক আৰু আছ চ্যাফী’ৰ এই মতামত।