Hadith Representative
Menghajikan orang tua yang lanjut usia (Haji Badal)
Imam Tirmidzi : 850حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مَنِيعٍ حَدَّثَنَا رَوْحُ بْنُ عُبَادَةَ حَدَّثَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ شِهَابٍ قَالَ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍأَنَّ امْرَأَةً مِنْ خَثْعَمٍ قَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أَدْرَكَتْهُ فَرِيضَةُ اللَّهِ فِي الْحَجِّ وَهُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ لَا يَسْتَطِيعُ أَنْ يَسْتَوِيَ عَلَى ظَهْرِ الْبَعِيرِ قَالَ حُجِّي عَنْهُقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ عَلِيٍّ وَبُرَيْدَةَ وَحُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ وَأَبِي رَزِينٍ الْعُقَيْلِيِّ وَسَوْدَةَ بِنْتِ زَمْعَةَ وَابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ حُصَيْنِ بْنِ عَوْفٍ الْمُزَنِيِّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ أَيْضًا عَنْ سِنَانِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْجُهَنِيِّ عَنْ عَمَّتِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرُوِيَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَسَأَلْتُ مُحَمَّدًا عَنْ هَذِهِ الرِّوَايَاتِ فَقَالَ أَصَحُّ شَيْءٍ فِي هَذَا الْبَابِ مَا رَوَى ابْنُ عَبَّاسٍ عَنْ الْفَضْلِ بْنِ عَبَّاسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مُحَمَّدٌ وَيُحْتَمَلُ أَنْ يَكُونَ ابْنُ عَبَّاسٍ سَمِعَهُ مِنْ الْفَضْلِ وَغَيْرِهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ رَوَى هَذَا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَرْسَلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ الَّذِي سَمِعَهُ مِنْهُ قَالَ أَبُو عِيسَى وَقَدْ صَحَّ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْبَابِ غَيْرُ حَدِيثٍ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ أَهْلِ الْعِلْمِ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَغَيْرِهِمْ وَبِهِ يَقُولُ الثَّوْرِيُّ وَابْنُ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيُّ وَأَحْمَدُ وَإِسْحَقُ يَرَوْنَ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْمَيِّتِ و قَالَ مَالِكٌ إِذَا أَوْصَى أَنْ يُحَجَّ عَنْهُ حُجَّ عَنْهُ وَقَدْ رَخَّصَ بَعْضُهُمْ أَنْ يُحَجَّ عَنْ الْحَيِّ إِذَا كَانَ كَبِيرًا أَوْ بِحَالٍ لَا يَقْدِرُ أَنْ يَحُجَّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَالشَّافِعِيِّ
بىزگە [ئەھمەد بىن مانى]، بىزگە [روھ بىن ئۇبادە]، بىزگە [ئىبنۇ جۇرەيج]، ماڭا [ئىبنى شىھاب] مۇنداق دېدى: ماڭا [سۇلايمان بىن ياسىر]، [ئابدۇللاھ بىن ئابباس]، [ئەل فەزل بىن ئابباس] دىن مۇنداق دېدى: خاتساملىق بىر ئايال: «ئى ئاللاھنىڭ ئەلچىسى، ئاتام ھەج قىلىشقا مەجبۇر بولغان، ئەمما ئۇ قېرىپ قالغان، ماشىنىغا مىنىشكە كۈچى يەتمەيدۇ» دەپ سورىدى. ئۇ: «ئۇنىڭ ئۈچۈن ھەج قىلىڭ» دېدى. - ئەبۇ ئىسا تىرمىزى مۇنداق دېدى: «بۇ ھەدىس ئەلى، بۇرەيدە، ھۈسەين بىن ئەۋف، ئەبۇ رەزىن ئەل ئۇقەيلى، سەۋدە بىنتى زەمئە ۋە ئىبنى ئابباستىن رىۋايەت قىلىنغان». ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «ئەل فەزل بىن ئابباسنىڭ ھەدىسى ھەسەن سەھىھ ھەدىس. بۇ ھەدىس يەنە [ئىبنى ئابباس] دىن [ھۈسەيىن بىن ئەۋف ئەل مۇزانى] دىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن رىۋايەت قىلىنغان. بۇ ھەدىس يەنە [ئىبنى ئابباس] دىن [سىنان بىن ئابدۇللاھ ئەل جۇھەنى] دىن [ئۇنىڭ خالاسى] دىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن رىۋايەت قىلىنغان. ۋە ئىبنى ئابباستىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن بىۋاسىتە رىۋايەت قىلىنغان. - ئەبۇ ئىسا تىرمىزى مۇنداق دېدى: «مەن مۇھەممەدتىن يۇقىرىدىكى بارلىق رىۋايەتلەر توغرىسىدا سورىدىم، ئۇ مۇنداق دەپ جاۋاب بەردى: «ئەڭ ئىشەنچلىك بولغىنى ئىبنى ئابباستىن ئەل فادل بىن ئابباستىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن رىۋايەت قىلىنغان رىۋايەت». مۇھەممەد مۇنداق دېدى: «ئىبنى ئابباس بۇ ھەدىسنى ئەل فادل بىن ئابباستىن ۋە باشقىلاردىن پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن ئاڭلىغان بولۇشى مۇمكىن، ئاندىن ئۇ بۇ ھەدىسنى رىۋايەت قىلىپ، ئاڭلىغان ئادەمنى تىلغا ئالماي تارقاتقان بولۇشى مۇمكىن». ئەبۇ ئىسا مۇنداق دېدى: «بۇ مەسىلىدە پەيغەمبەر سەللەللاھۇ ئەلەيھى ۋەسسەللەمدىن نۇرغۇن ئىشەنچلىك ھەدىسلەر رىۋايەت قىلىنغان». بۇ ھەدىس پەيغەمبەر ئەلەيھىسسالامنىڭ ساھابىلىرى ۋە باشقا ئالىملار تەرىپىدىن قوللىنىلىدۇ. بۇ يەنە سۇفيان ئەسساۋرى، ئىبنى مۇبارەك، سىيافىئىي، ئەھمەد ۋە ئىسھاقنىڭ قارىشى. ئۇلارنىڭ ھەممىسى ۋاپات بولغان ئادەم ئۈچۈن ھەج قىلىشنىڭ رۇخسەت قىلىنىدىغانلىقىغا ئىشىنىدۇ. مالىك بولسا: «ئەگەر ئۇ ۋاپات بولۇشتىن بۇرۇن ھەج قىلىش توغرىسىدا ۋەسىيەت قىلغان بولسا، ئۇ رۇخسەت قىلىنىدۇ» دېگەن قاراشتا. بەزى ئالىملار، يەنى ئىبنى مۇبارەك ۋە سىيافىئىي، ھايات ئادەم قېرىپ قالغان ياكى بىرەر سەۋەبتىن ھەج قىلالمايدىغان بولسا، ھەج قىلىشقا رۇخسەت قىلىدۇ. بۇ ئىبنى مۇبارەك ۋە ئەش سىيافىئىينىڭ قارىشى.