Pemberian umra dan ruqba menjadi milik penerimanya, baik semasa hidup maupun setelah wafatnya, dan tidak kembali kepada pemberi

حَدَّثَنَا الْأَنْصَارِيُّ حَدَّثَنَا مَعْنٌ حَدَّثَنَا مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَيُّمَا رَجُلٍ أُعْمِرَ عُمْرَى لَهُ وَلِعَقِبِهِ فَإِنَّهَا لِلَّذِي يُعْطَاهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الَّذِي أَعْطَاهَا لِأَنَّهُ أَعْطَى عَطَاءً وَقَعَتْ فِيهِ الْمَوَارِيثُقَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهَكَذَا رَوَى مَعْمَرٌ وَغَيْرُ وَاحِدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ مِثْلَ رِوَايَةِ مَالِكٍ وَرَوَى بَعْضُهُمْ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَلَمْ يَذْكُرْ فِيهِ وَلِعَقِبِهِ وَرُوِيَ هَذَا الْحَدِيثُ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ جَابِرٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَلَيْسَ فِيهَا لِعَقِبِهِ وَهَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا قَالَ هِيَ لَكَ حَيَاتَكَ وَلِعَقِبِكَ فَإِنَّهَا لِمَنْ أُعْمِرَهَا لَا تَرْجِعُ إِلَى الْأَوَّلِ وَإِذَا لَمْ يَقُلْ لِعَقِبِكَ فَهِيَ رَاجِعَةٌ إِلَى الْأَوَّلِ إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ وَهُوَ قَوْلُ مَالِكِ بْنِ أَنَسٍ وَالشَّافِعِيِّ وَرُوِيَ مِنْ غَيْرِ وَجْهٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعُمْرَى جَائِزَةٌ لِأَهْلِهَا وَالْعَمَلُ عَلَى هَذَا عِنْدَ بَعْضِ أَهْلِ الْعِلْمِ قَالُوا إِذَا مَاتَ الْمُعْمَرُ فَهُوَ لِوَرَثَتِهِ وَإِنْ لَمْ تُجْعَلْ لِعَقِبِهِ وَهُوَ قَوْلُ سُفْيَانَ الثَّوْرِيِّ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ

اسان کي [الانصاري] روايت ڪئي آهي، اسان کي [معن] اسان کي [مالڪ] [ابن صهيب] کان [ابو سلمه] کان [جابر] روايت ڪئي آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جنهن کي پنهنجي ۽ سندس اولاد لاءِ زمين جو ٽڪرو ڏنو وڃي، ته پوءِ اهو تحفو ان لاءِ آهي جنهن کي ڏنو ويو هو، اهو تحفو ڏيندڙ ڏانهن واپس نه ٿو اچي، ڇاڪاڻ ته هن ان جي وارثن سميت تحفو ڏنو هو'. ابو عيسيٰ چيو؛ هي حديث حسن صحيح آهي، جيئن [معمار] بيان ڪئي آهي ۽ [عز زهريءَ] کان [مالڪ] جي روايت وانگر ڪيتريون ئي آهن. انهن مان ڪجهه الزهري کان روايت ڪئي پر حديث ۾ لفظ و لعاقبيه جو ذڪر نه ڪيو. هي حديث جابر کان ٻئي طريقي سان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان پڻ روايت ڪئي وئي آهي، هن چيو ته عمرو خاندان کي ڏنو وڃي ٿو، پر اولاد کي نه.' هي حديث صحيح آهي ۽ ڪجهه عالمن جي مطابق خيرات لاءِ هدايت آهي، اهي دليل ڏين ٿا؛ جيڪڏهن ڏيڻ وارو چوي ٿو ته؛ هي تحفو توهان جي سڄي زندگي ۽ توهان جي اولاد لاءِ آهي، تنهن ڪري تحفو ان شخص لاءِ آهي جنهن کي اهو ڏنو ويو هو ۽ پهرين شخص ڏانهن واپس نه ٿو اچي. بهرحال، جيڪڏهن ڏيڻ وارو پنهنجي اولاد لاءِ ائين نه چوي ته پوءِ اهو پهرين شخص ڏانهن واپس اچي ٿو جيڪڏهن اهو شخص جنهن کي ڏنو ويو هو فوت ٿي وڃي، اهو مالڪ بن انس ۽ اشعري جو رايو آهي. ۽ اهو نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان ٻئي طريقي سان نقل ڪيو ويو آهي، انهن فرمايو ته؛ 'عمرو سندس خاندان کي ڏنو وڃي'. هي حديث ڪجهه عالمن جي مطابق خيرات لاءِ هدايت آهي، اهي دليل ڏين ٿا؛ جيڪڏهن جنهن کي اهو ڏنو ويو آهي اهو فوت ٿي وڃي ٿو، ته پوءِ تحفو ان جي وارثن کي ڏنو ويندو آهي، جيڪڏهن ڪو نه هجي ته ان جي اولاد کي، اهو سفيان عطسوري، احمد ۽ اسحاق جو رايو آهي.