Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius
Imam Bukhari : 6حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ
Kua korero mai ki a matou [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] ka mea ia, kua korero mai ki a matou [Syu'aib] mai i [Az Zuhri] kua korero mai ki ahau [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] kua korerotia e [Abdullah bin 'Abbas] ki a ia kua korerotia e [Abu Sufyan bin Harb] ki a ia; i riro a Heraclius he roopu hokohoko Quraish, i runga i te haerenga hokohoko ki te Whenua o Hiria i te wa i uru mai ai te whakaaetanga i waenganui i te Poropiti sallallaahu 'alaihi wasallam me Abu Sufyan me nga tangata whakaponokore o Quraish. I te wa i tu ai ratou ki Iliya' ka tutaki ratou ki a Heraclius i runga i te tono a Heraclius kia karangatia ki te korerorero i tana huihuinga, i taua wa i noho tahi a Heraclius me nga rangatira o Roma. I korero a Heraclius ki a ratou ma te kaiwhakamaori. Ka mea a Heraclius; 'Ko wai o koutou he whanaunga tata ki te tangata e kii ana ko ia te Poropiti?'. Ka mea a Abu Sufyan; na ka whakahoki ahau; 'Ko ahau te tangata tino tata ki te whanau ki a ia'. Ka mea a Heraclius; 'Whakatata mai ia ki ahau me ona hoa'. Na ka waiho e ratou nga Quraish ki muri i a Abu Sufyan. Na ka mea a Heraclius na roto i tana kaiwhakamaori: 'Ki atu ki a ia i patai ahau ki a ia mo te tangata e kii ana he Poropiti ia. Ki te teka ia ki ahau, me teka koe ki a ia'. Na Allah, mehemea ehara i te whakama i puta mai i nga whakapae teka ka tau mai ratou ki ahau, kua teka ahau ki a ia.' Ka mea a Abu Sufyan; Na ko te mea tuatahi i ui mai ia ki ahau mo ia - te Poropiti sallallaahu 'alaihi wasallam - ko: 'he aha te turanga o tona whakapapa i waenganui i a koutou?' Ka whakahoki ahau: 'He uri rangatira ia'. Ka patai ano ia: 'Kua korero ano ranei i mua i a ia?' Ka whakahoki ahau: 'Kahore he mea'. Ka ui ano ia: 'He kingi ranei tona papa?' Ka whakahoki ahau: 'Kao'. He tangata rangatira ranei te hunga e whai ana i a ia, he iti ranei?' Ka whakahokia e ahau: 'Ahakoa ko te hunga e whai ana i a ia, he hunga papaku'. Ka patai ano ia: 'Kei te piki haere, kei te heke ranei nga akonga?' Ka whakahoki ahau: 'Whakanuia'. Ua ani faahou oia: 'Ua taiva anei te tahi taata no te mea ua riri oia i ta ’na haapaoraa?' Ka whakahoki ahau: 'Kahore he mea'. Ka patai ano ia: 'I kite koe i a ia e takoto ana i mua i tana korero i ana korero?' Ka whakahoki ahau: 'Kare rawa'. Ka patai ano ia: 'Kua tinihanga ano ia?' Ka whakahoki ahau: 'Kare rawa. I a matou e piri ana ki a ia, kaore ia i pena'. I kii a Abu Sufyan: 'Kaore e taea e au te kawe i tetahi mea ke atu i nga kupu penei'. Ka patai ano ia: 'Kei te whawhai koe ki a ia?' Ka whakahoki ahau: 'Ae'. Ka patai ano ia: 'I pehea te mutunga o te pakanga?' Ka whakahoki ahau: 'He nui te whawhai i waenganui i a maua me ia. I etahi wa ka whiua tatou e ia, i etahi wa ka whiua e tatou'. Ka patai ano ia: 'He aha tana i whakahau ai ki a koe?' Ka whakahokia e ahau: 'Nana matou i whakahau; 'Ka karakia ki a Allah me te kore e hono atu ki a ia, a whakarerea nga korero o o tupuna. "I whakahau ano ia ia matou ki te inoi, ki te utu i te zakat, ki te korero pono, ki te muru tetahi ki tetahi, ki te pupuri i te whanaungatanga." No reira ka ki atu a Heraclius ki tana kaiwhakamaori: 'Ki atu ki a ia kua patai atu ahau ki a koe mo te whanautanga o taua tangata, ka ki mai koe he whanau rangatira taua tangata. Waihoki, i whakaarahia te tangata i roto i nga uri o tona iwi. A i patai atu ahau ki a koe mehemea kua korero tetahi ki ana korero i mua, ka ki mai koe kaore. Mena i kiihia kua korero tetahi i mua, ko te tikanga ka whakaaro ahau kei te kape tenei tangata i tetahi tangata i korero penei. I ui ano ahau ki a koe he uri kingi ranei tona papa, na ka whakahoki mai koe kaore. I mea ahau mehemea he uri kingi tona papa, he pono ka kii tenei tangata i te rangatiratanga o tona papa. A i patai ano ahau ki a koe mehemea kua riro mai i a koe Mena i korero teka ia i mua i tana korero i tana korero, ka whakahoki koe kaore. Kei te tino mohio ahau ahakoa ko te tangata kaore e maia ki te teka, waihoki te teka ki a Allah. Na kua ui ano ahau ki a koutou, he rangatira ranei te hunga e whai ana i a ia, he iti ranei? I whakahoki kupu koe ki te hunga iti e aru ana ia ia. Inaha, e pee ratou i te Peropheta. I patai ano ahau ki a koe mehemea kua piki, kua heke ranei te maha o nga kaiwhai, i whakautu koe kua piki ake. E mai te reira te huru o te faaroo e tae noa ’tu i te maitai roa. Ua ui atoa vau ia oe e ua taiva anei te tahi taata no te mea ua riri oia i ta ’na haapaoraa. I whakahoki koe kaore. E mai te reira te huru o te faaroo ia tupu e ia tupu i roto i te aau. I patai ano ahau ki a koe mehemea kua tinihanga ia, kaore koe i whakahoki mai. Na ko te ahua o te kore e taea e nga Apotoro te tinihanga. A kua ui ano ahau ki a koe he aha tana i whakahau ai ki a koe, ka whakahoki koe i whakahau ia ki te karakia ki a Allah ma te kore e hono atu ki a ia, me te aukati i a koe ki te karakia whakapakoko, i whakahau ano ia kia mau ki te inoi, ki te utu zakat, ki te korero pono, ki te muru tetahi ki tetahi, ki te pupuri i te whanaungatanga. Ki te pono nga mea katoa e ki mai na koe, ina, ka whakahaerea e ia te rangatiratanga i raro i oku waewae. I tino whakapae ahau kaore ia i roto i a koutou i tenei wa, mena ka mohio ahau ki te huarahi e tae atu ai ki a ia, o te akoranga ka whakapau kaha ahau ki te kimi i a ia ka tae ahau ki tona taha ka tino horoi ahau i ona waewae. Na ka tono a Heraclius mo tetahi reta mai i te Poropiti sallallaahu 'alaihi wasallam i kawea mai e Dihyah mo nga rangatira o Pahera. No reira ka hoatu e ia te reta ki a Heraclius, no reira ka panuitia e ia ko nga korero o roto: 'Bismillahir rahmanir Rahim. Mai i a Muhammad, pononga a Allah me tana Karere ki a Heraclius. Rangatira Roma, Te whakaoranga mo te hunga e whai ana i nga tohutohu. Na, nui atu i tera, ka tono ahau ki a koe me te karanga a Ihirama; Whakauruhia a Ihirama, katahi ka noho haumaru koe, ka rua nga utu a Allah ki a koe. Engari ki te tahuri ke koe, ka waha e koe nga hara o to iwi, me te: E te iwi o te pukapuka, haere mai - kia mau - ki tetahi kupu - he whakatau - kia kore he tautohetohe i waenganui i a matou me koutou, kia kaua matou e karakia ki tetahi atu ko Allah anake ka kore matou e hono ki tetahi mea ki a ia, kaore hoki - kare hoki tetahi o matou e tango i etahi atu hei Rabi atu i a Allah'. Ki te tahuri ke atu ratou, mea atu ki a ratou: 'Nana, ko matou te hunga kua tuku -ki a Allah-'. I kii a Abu Sufyan: 'I muri i te korero a Heraclius i tana korero me te mutu o te panui i te reta, ka puta he ngangau me nga reo haruru, i peia atu matou. I korero ahau ki oku hoa i muri i to maua pananga ki waho; 'He pono kua karangatia ia ki nga mahi a te tama a Abu Kabsyah. I awangawanga a Heraclius mo te rangatiratanga o Roma. Ahakoa i taua wa i awangawanga ano ahau ka angitu a Muhammad, tae noa ki te mutunga - ka ngaro taua mana'o i muri - ka whakaae a Allah ki ahau ki Ihirama. A ko Ibn An Nazhur, he rangatira o Iliya' ko Heraclius he episekopo Karaitiana, i kii ia i tetahi ra i te haerenga o Heraclius ki Iliya' he tino awangawanga ia, ka mea ki etahi o ana rangatira whawhai: 'He pono ka whakakahore matou i to ahuatanga. I tua atu, i kii a Ibn Nazhhur, 'He tohunga whetu a Heraclius e aro tonu ana ki nga nekehanga o nga whetu. I tetahi wa ka whakahoki ia i nga patai a nga tohunga i patai ki a ia; I tetahi po i ahau e titiro ana ki nga whetu, ka kite ahau kua whanau te kingi o Hitana, ko wai o tenei iwi i kotia? Whakautua nga tohunga; Ko te hunga o te kotinga he Hurai; kaua e manukanuka ki nga Hurai. Whakahaua nga whenua katoa o tou kingitanga, kia mate nga Hurai o aua whenua'. K I taua wa, ka tae mai a Heraclius, he karere na te kingi o Bani Ghassan, ki te korero mo te Karere a Allah, ka mutu te korero a te tangata ra, ka whakahau a Heraclius kia tirohia ia kia kitea he kotinga ranei, kaore ranei. I muri i te tirotiro, ka kitea he mangu tonu ia. Katahi ka korero nga tangata ki a Heraclius. Ka ui a Heraclius ki taua tangata mo era atu Arapi, he kotia ranei ratou, kahore ranei? Ka whakahoki ia; 'He mea kokoti nga Arapi katoa'. Ka mea a Heraclius; 'Ko te kingi tenei o te Uma, he pono kua whanau ia'. Na ka tukuna e Heraclisu he reta ki tetahi hoa i Roma he rite tona matauranga ki tera o Heraclisu - ki te korero ki a ia mo te whanautanga o te Poropiti Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. I taua wa, ka haere tonu ia ki te whenua o Himsha, engari i mua i tana taenga atu ki Himsha, kua tae tuatahi mai te whakautu ki te reta a tona hoa. I whakaae tona hoa ki te whakaaro o Heraclius i whanau mai a Muhammad, a he tino poropiti ia. Na ka tono a Heraclius ki nga rangatira o Roma kia haere mai ki tona kainga i Himha, i muri i te taenga mai o nga tangata katoa ki te hui, ka whakahau a Heraclius kia tutakina nga tatau katoa. Katahi ia ka mea; 'E te iwi rama, ka eke katoa koe ki te wikitoria me te ahunga whakamua, i te wa e mau tonu ana te rangatiratanga ki o tatou ringa? Ki te hiahia koe, whakaae ki a Muhammad hei Poropiti!'. Ka rongo ratou ki enei kupu, ka oma ano he kaihe mohoao, ahakoa kua tutakina nga tatau katoa. I te kitenga o Heraclius i tenei ahuatanga, ka ngaro te tumanako ka whakapono ratou ki te poropititanga a Muhammad. Katahi ia ka whakahau i nga tangata katoa kia hoki ki o ratou wahi, ka mea; 'Otirā, ko tāku i kōrero ināianei he whakamātautau noa i te ū o koutou katoa. Inaianei kua kite ahau i taua whakatau'. Na ka tuohu ratou ki te aroaro o Heraclius, a pai tonu ratou ki a ia. Ka mutu te korero mo Heraclius. Kua korerotia e [Salih bin Kaisan] me [Yunus] me [Ma'mar] mai i [Az Zuhri].