Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

O n’à dito [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] o l’à dito, o n’à dito [Syu’aib] da [Az Zuhri] o m’à dito [Ubaidlah bin Abdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] che [Abdullah bin ‘Abbas] o gh’à dito che [Abu] o l’à Harbdullah bin Tofyan; che Eraclio o l'aiva reçevuo un gruppo de commercio Quraish, ch'o l'ea inte unna spediçion de commercio inta Tæra da Sciria a-o tempo che l'accòrdio tra o Profeta sallallaahu 'alaihi wasallam e Abu Sufyan e i infedeli Quraish o l'é introu in vigô. Quande se son fermæ à Iliya' an conosciuo Eraclio in sce l'invito de Eraclio pe ëse invitæ à dialogo inta seu assemblea, à quello momento Eraclio o l'ea insemme a-i dignitäi romoen. Eraclio o ghe parlava pe mezo de un interprete. Eraclio o l'à dito; «Quæ de voscià o l’à a relaçion de famiggia ciù streita co-a persoña ch’a se dixe o Profeta?». O Abu Sufyan o l'à dito; coscì ò respòsto; «Son quello ch'o l'à a relaçion de famiggia ciù streita con lê». Eraclio o l'à dito; «Portâlo ciù vexin à mi e ascì a-i seu amixi». Coscì an misso i Quraysh derê à Abu Sufyan. Dapeu Eraclio o l’à dito pe mezo do seu interprete: «Dighe che gh’ò domandou in sce l’òmmo ch’o se dixeiva un Profeta». Se o m'à mensou, aloa ti gh'æ da mentî'. Pe Allah, se no fïse pe-a vergogna provocâ da-e accuse de mensonge che m’avieivan fæto de mensonge, gh’avieiva dito de mensonge.» O Abu Sufyan o l'à dito; Coscì a primma cösa ch’o m’à domandou in sce de lê – o Profeta sallallaahu ‘alaihi wasallam – a l’é stæta: ‘quæ a l’é a poxiçion da seu lignaggio tra de voscià?’. Mi ò respòsto: «O l’é de bon – nòbile – lignaggio». O l’à domandou torna: «L’à dito quarchedun atro avanti de lê?» Mi ò respòsto: «Niente». O l'à domandou torna: «O poæ o l'é un re?» Mi ò respòsto: «No». Quelli che ghe van apreuvo son de persoñe de rango erto ò de persoñe basse?» Mi ò respòsto: «Anche quelli che ghe van apreuvo son de gente basse». O l’à domandou torna: «I seguitoî son apreuvo à cresce ò à diminuî?» Mi ò respòsto: «Aumentâ». O l’à domandou torna: «Gh’é quarchedun ch’o s’é apostatizzou perché o l’ea in raggia co-a seu religion?» Mi ò respòsto: «Niente». O l’à domandou torna: «L’æ mai attrovou à mentî avanti de dî quello ch’o l’aiva dito?» Mi ò respòsto: «Mai». O l'à domandou torna: «O l'à mai fæto de fäscitæ?» Mi gh’ò respòsto: «Mai. Quande emmo passou con lê, o no l'à mai fæto quello». O Abu Sufyan o l'à dito: «No poscio poscibilmente trasmette ninte d'atro che de poule comme questa». O l'à domandou torna: «O l'é apreuvo à scombatte?» Mi ò respòsto: «Sì». O l'à domandou torna: «Com'a l'é finia a guæra?» Mi gh’ò respòsto: «A guæra tra de nòsci e lê a l’é ben ben. De vòtte o ne picca, de vòtte ô piccammo'. O l'à domandou torna: «Cose t'à commandou de fâ?» Mi ò respòsto: «O n’à commandou; «Adorâ Allah sensa assoçiâ ninte con lê, e abbandonâ quello che divan i vòstri antighi. "O n'à ordenou ascì de pregâ, pagâ o zakat, dî a veitæ, perdonase un con l'atro e mantegnî l'amixiçia." Coscì Eraclio o l’à dito a-o seu interprete: «Dighe che t’ò domandou a genitorialitæ da persoña, ti m’æ dito che a persoña a l’é de nascion nòbile». Coscì ascì, l’òmmo o l’é resciuscitou tra i descendenti do seu pòpolo. E ti domando se quarchedun o l'aiva mai dito quello ch'o l'aiva dito avanti, ti l'æ dito de no. Se se dixeiva che quarchedun o l'aiva dito primma, de seguo presummieiva che sta persoña a l'ea apreuvo à copiâ quarchedun avanti ch'o l'aiva dito quarcösa comme quello. Ti ò domandou ascì se seu poæ o l’ea de discendensa reale, donca ti l’æ respòsto de no. Ò dito che se seu poæ o l'ea de discendensa reale, de seguo sta persoña a l'avieiva revendicou o regno de seu poæ. E t'ò domandou anche se t'æ mai capio . Se o l’aiva mensou avanti de dî quello ch’o l’aiva dito, ti gh’æ respòsto de no. Capisco pe in davei che anche i umoen no osan mentî, e ni tanto meno mentî à Allah. E t’ò domandou anche ti, quelli che ghe van apreuvo son i nòbili ò i bassi?» Ti respondeiva a-i bassi che ghe vegnivan apreuvo. De fæto, son i seguitoî do Profeta. Ti domando anche se o numero de seguitoî o l'é cresciuo ò diminuio, ti l'æ respòsto ch'o l'é cresciuo. E questo o l’é o caxo da fæ fin à quande a no vëgne perfetta. Ti ò domandou ascì se quarchedun o s’é apostatizzou perché o l’ea in raggia co-a seu religion. Ti l'æ respòsto de no. E l’é coscì che a fæ a l’é quande a cresce e a cresce into cheu. Ti domando anche s'o l'aiva mai ingannou, ti t'æ respòsto mai. E l’é stæto coscì che i Apòstoli no poeivan fâ de fäscitæ. E t’ò domandou ascì cöse t’à commandou de fâ, ti l’æ respòsto ch’o t’à commandou de venerâ Allah co-o no assoçiâ ninte con Lê, e o t’à proibio de venerâ di idoli, o t’à commandou ascì de sostegnî a preghea, de pagâ o zakat, de parlâ a veitæ, de perdonase un con l’atro e de mantegnî l’amixiçia. Se tutto quello che ti dixe o l’é veo, o governià de seguo o regno sotta i mæ pê. Sospettava pe in davei ch'o no fïse tra de voscià ancheu, se saveiva a mainea pe arrivâghe, de seguo çerchiæ tanto de attrovâlo che quande gh'ea da-a seu parte ghe lavava de seguo i pê. Dapeu Eraclio o l'à domandou unna lettia da-o Profeta ch'a l'ea stæta portâ da-a Dihyah pe-i governanti de Basrah. Coscì o l’à dæto a lettia à Eraclio, donca o l’à lezzuo e o contegnuo o l’ea: «Bismillahir Rahmanir Rahim». Da-o Mahomed, servitô de Allah e do seu Messaggê à Eraclio. Governante roman, Sarvessa pe quelli che van apreuvo a-e istruçioin. Allora ciù che quello, ve invito co-o ciammo de l’Islam; Entra inte l’Islam, alloa ti saiæ al seguo, Allah o t’arrecompensa doe vòtte. Ma se ti te desviæ, aloa ti portiæ i pecchi do teu pòpolo, e: ò pòpolo do libbro, vegnî – tegnî – à unna frase – un decreto – che no ghe segge nisciuña disputa tra de nòsci e ti, che no veneremmo nisciun d’atro che Allah e no assoçiemmo ninte con Lê e ni – ni – nisciun de nòscio o piggia di atri comme Rabbs feua che Allah’. Se se desvian, aloa dighe: «Ecco, semmo quelli ch’an sottomisso -à Allah-». O Abu Sufyan o l’à dito: ‘Dòppo che o Eraclio o l’à trasmisso quello ch’o l’aiva dito e o l’à finio de leze a lettia, gh’é stæto unna commoçion e de voxe bruxose, che n’an cacciou via. Dixeivo a-i mæ amixi dòppo ëse stæti cacciæ feua; — De fæto o l'é stæto invitou inti affari do figgio de Abu Kabsyah. Eraclio o l’ea preoccupou pe l’impëio roman. Anche à quelli tempi m'ea anche preoccupou che o Muhammad o l'aise avuo successo, fin à quande in sciâ fin – quello sentimento o l'é scentou dòppo – Allah o m'à açettou inte l'Islam. E Ibn An Nazhur, un fonçionäio de Iliya’ e Eraclio o l’ea un vesco crestian, o l’à dito che un giorno quande Eraclio o l’à vixitou Iliya’ o l’ea ben ben anxioso, e o l’à dito à quarchedun di seu comandanti de guæra: ‘De fæto neghemmo a vòstra scituaçion. Pe de ciù, Ibn Nazhhur o l’à dito che «Eraclio o l’ea un astròlogo ch’o dava delongo attençion a-o movimento de stelle». Unna vòtta o l’à responduo a-e domande che i prævi gh’aivan fæto; — Unna neutte quande osservavo o passaggio de stelle, ò visto che o re Khitan o l’ea nasciuo, chi tra sto pòpolo o l’ea çirconçiso? Responde a-i prævi; — I soli pòpoli che prattican a çirconçiscion son i ebrëi, no ti preoccupâ pe caxon di ebrëi. Ordina solo che tutti i paixi do teu regno, coscì che i ebrëi inte quelli paixi vëgnan ammassæ». K À quelli tempi, o Eraclio, un messaggê do re de Bani Ghassan, o l'é stæto presentou pe contâ in sciô Messaggê de Allah (paxe e e benediçioin de Allah in sce de lê), dòppo che l'òmmo o l'aiva finio de contâ l'istöia, o Eraclio o l'à ordenou de ëse examinou pe vedde s'o l'aiva unna çirconçiscion ò no. Dòppo avei controllou, s'é descoverto ch'o l'ea in veitæ möo. Then people told Heraclius. Eraclio o l’à domandou à l’òmmo in scî atri arabi, ean çirconçisci ò no?» O l'à respòsto; 'All Arabs are circumcised'. Eraclio o l'à dito; «Questo o l'é o re de l'Umma, de fæto o l'é nasciuo». Dapeu Eracliso o l’à mandou unna lettia à un amigo à Romma che a seu conoscensa a l’ea pægia à quella d’Eracliso – pe contâghe a nascion do profeta Mahomed sallallaahu ‘alaihi wasallam –. Into mentre, o l'é anæto avanti co-o seu viægio into paise de Himsha, ma avanti d'arrivâ à Himsha, unna respòsta a-a lettia do seu amigo a l'ea arrivâ primma. O seu amigo o l’ea d’accòrdio con l’opinion de Eraclio che o Mahomed o l’ea nasciuo e ch’o l’ea de fæto un profeta. Eraclio dapeu o l'à invitou i fonçionäi romoen à vegnî a-o seu pòsto à Himsha, dòppo che tutti ean presenti a-a riunion, Eraclio o l'à ordenou che tutte e pòrte fïsan serræ. Allora o l'à dito; — O naçion de ron, ottëgniæ tutti a vittöia gloriosa e o progresso, tanto che o regno o l’arresta intatto inte nòstre man? Se ti veu, reconosce o Mahomed comme un Profeta!». Sentî ste poule, son scappæ comme di aseni sarvæghi, anche se tutte e pòrte ean serræ. Veddendo unna scituaçion comme questa, Eraclio o l’à perso a speransa che creddessan inta profeçia de Mahomed. Dapeu o l’à ordenou à tutti de tornâ inti seu respettivi pòsti e o l’à dito; — De fæto, quello che ò dito solo che oua o l’ea solo pe mette a-a preuva a fermetæ de tutti voscià. Now I have seen that determination'. Dapeu se son inclinæ davanti à Eraclio e se son contenti de lê. Thus ends the story of Heraclius. O l'é stæto narrao da-o [Salih bin Kaisan] e da-o [Yunus] e da-o [Ma'mar] da-o [Az Zuhri].