Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



Surat Rasulullah dan kesaksian Abu Sufyan di depan Heraclius

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

A erenikem [Apu Al Yaman Al Hakam bin Nafi’] a apasa, a erenikem [Syu’aib] seni [Az Zuhri] a fen erenikem [Ubaidullah bin Apdullah bin ‘Utbah bin Mas’ud] pwe [Apuullah bin ‘Abbas] a ereni i pwe [Apu] i a fen Harb Sufyan bin; pwe Heraclius a angei eu mwichen chon amomo Quraish, ewe a nom won eu sai ngeni ewe fonuen Siria lon ewe fansoun ewe atipeeu lefilen ewe Soufos me Abu Sufyan me ekkewe chon Quraish mi lukumach a poputa le angang. Lupwen ra tori Iliya’ ra chuuri Heraklius ren an Heraklius tingor pwe repwe etiwa ar repwe porausfengen lon an we mwich, lon ena fansoun Heraklius a nomfengen me ekkewe nouwis mi itefoulo lon Rom. Heraclius a fos ngeniir ren emon chon affouni. Heraklius a apasa; ‘Io me neimi a wor an ririin famini mi arap ngeni ewe emon mi apasa pwe i ewe Soufos?’. Apu Sufyan a apasa; iei minne ua ponueni; ‘Ngang ewe emon mi wor ai ririin famini mi arap ngeni i’. Heraklius a apasa; ‘Kopwe uweato i pwe epwe arap ngeniei me pwal chienan kewe’. Iei mine ra anomu ekewe chon Quraysh mürin Apu Sufyan. Iwe, Heraclius a apasa ren noun we chon affouni: ‘Kopwe ereni pwe ua eisini ussun ewe mwan mi apasa pwe i emon Soufos. Ika a chofona ngeniei, iwe, kopwe chofona ngeni’. Ren Allah, ika esap ren ewe niuokus a fis ren ekkewe kapasen tipimwaal pwe repwe level ngeniei, upwe fen chofona ngeni i.’ Apu Sufyan a apasa; Iwe ewe aewin mettoch a eisiniei usun i - ewe Soufos sallallaahu 'alaihi wasallam - ina: 'met napanapen an mwirimwirin aramas leimi?' Ua pölüweni: ‘I ewe einang mi mürinnö - tekia -’. A eisini sefan: ‘Mei wor emon a fen apasa ena me mwen i?’ Ua pölüweni: ‘Ese wor’. A pwal eisini: ‘Ifa usun, seman we emén king?’ Ua pölüweni: ‘Ewer’. Chókkewe mi tapweló mwirin iir aramas mi tekia are aramas mi tekison?’ Ua polueni: ‘Pwal mwo nge ekkewe mi tapwelo mwirin ir aramas mi tekison’. A pwal eisini: ‘Ekkewe chon tapwelo mwirin ra chommongolo are kisikisilo?’ Ua pölüweni: ‘Kopwe alapalo’. A pwal eis: ‘Mei wor emön a rikilo pokiten an song ren an we lamalam?’ Ua pölüweni: ‘Ese wor’. A pwal eisini: ‘Ka fen kúna pwe a chofona me mwen an apasa met a apasa?’ Ua pölüweni: ‘Ese wor’. A pwal eisini: ‘A fen chepetek?’ A apasa. Ua pölüweni: ‘Ese wor. Nupwen aua fiti i, ese mwo fori ena’. Abu Sufyan a apasa: ‘Use tongeni apasa och mettoch lukun kapas mi ussun ei’. A pwal eisini: ‘Ka fiu ngeni?’ A apasa. Ua pölüweni: ‘Ewer’. A pwal eisini: ‘Ifa usun a wes ewe maun?’ Ua pölüweni: ‘Ewe maun lefilach me i a fokkun watte. Fan ekkoch a wichi kich, fan ekkoch sia wichi i’. A pwal eisini: ‘Met a allúkú ngonuk pwe kopwe féri?’ Ua pölüweni: ‘A allük ngenikem; ‘Kopwe fel ngeni Allah nge kosap chiechi ngeni och mettoch, me likitalo minne om kewe lewo ra apasa. "A pwan annuku ngenikem pwe aupwe iotek, moni zakat, apasa ewe ennet, omusano tipisin emon me emon me tumunu chiechioch." Ina minne, Heraclius a ereni noun we chon affouni: ‘Kopwe ereni pwe ua fen eisinikemi ussun seman me inan ewe emon, ka erenikem pwe ewe emon a uputiu seni eu famili mi tekia. Pwal ina chök usun ewe mwän a manausefäl lein mwirimwirin nöün kewe aramas. Iwe uwa eisini kemi ika emon a fen apasa met a apasa me nom, oua apasa ewer. Ika pwe a apasa pwe emon a fen apasa me nom, ennet upwe ekieki pwe ei emon a kopwe emon me nom a fen apasa och mettoch mi usun chok. Ua pwal eisinikemi ika seman we a feito seni mwirimwirin king, iwe oua pölüweni pwe apw. Ua apasa pwe ika seman we a feito seni mwirimwirin king, enletin ei aramas epwe claim-ini muun seman we. Iwe uwa pwan eisini kemi ika oua fen angei . Ika a chofona me mwen an apasa met a apasa, ka pölüweni pwe ewer. Ua wesewesen weweiti pwe pwal mwo nge aramas rese tipemwaramwar le chofona, nge rese pwal tipemwaramwar le chofona ngeni Allah. Iwe, ua pwal eisinikemi, ir mi tapwelo mwirin ir ekkewe mi tekia are ekkewe mi tekison?’ Ka pölüeni ekewe chon tipetekison mi tapwela mürin. Ennetin, ir ekkewe chon tapweno mwirin ewe Soufos. Uwa pwan eisini kemi ika pwe a chommongono ika kukkununo chochon chon fiti, ka ponuweni pwe a chommongono. Iwe, a pwal ina ussun luku tori an epwe unusochulo. Ua fen pwal eisinikemi ika mi wor emon a rikilo pokiten an song ren an lamalam. Iwe a pölüweni pwe ewer. Iwe ina usun nuku nupwen a marita me mamarita non ewe netip. Ua pwan eisini kemi ika a fen chei, oua ponuweni ese wor. Iwe ina usun pwe ekkewe Aposel rese tongeni chei. Iwe ua pwan eisinikemi met a annuku ngenikemi pwe oupwe fori, oua ponuweni pwe a annuku ngenikemi pwe oupwe fel ngeni Allah ren ami ousap chiechi ngeni och mettoch, me a pinei ami oupwe fel ngeni uluulun, a pwan annuku ngenikemi pwe oupwe apochokuna iotek, moni zakat, kapas ennet, omusano tipisin emon me emon me tumunu chiechioch. Ika meinisin mine ka apasa a let, epwe fokun nemeni ewe mwü fän pechei. Ua wesewesen nuku pwe ese nom neimi iei, ika ua sinei ewe aan ai upwe tori, ennetin upwe fokkun achocho ne kutta i pwe nupwen ua nom ren upwe fokkun suki pechen kewe. Iwe, Heraclius a tüngor echö toropwe seni ewe Soufos, ewe a uwei ngeni Dihyah fän iten ekewe sounemenem lon Basrah. Ina minne, a ngeni Heraclius ewe taropwe, iwe, a alleani me masouan a mak: ‘Bismillahir rahmanir Rahim. Seni Muhammad, chon angang ngeni Allah me Noun we chon kuno ngeni Heraklius. Sou Nemenem lon Rom, Amanau fan iten ekkewe mi alleasochisi ekkewe alluk. Iwe nap seni ena, ua etiwakemi ren ewe kokotun Islam; Kopwe tonong non Islam, iwe kopwe kinamwe, Allah epwe niwin ngonuk fan ruu. Nge ika kopwe kul seni, iwe kopwe uwei tipisin noum kewe aramas, me: O aramasen puk, feito - amwochu - ngeni ew sentence - ew annuk - pwe esap wor anini nefinem me ami, pwe am aupwe fel ngeni emon nge Allah me am ausap chiechi ngeni och mettoch me ese pwan - ika - emon me neich epwe angei ekkoch pwe ir Rabbs lukun Allah'. Ika ra kul seni, iwe kopwe apasa ngenir: ‘Nengeni, kich ekkewe sia fen sufoliiti -ngeni Allah-’. Abu Sufyan a apasa: ‘Mwirin an Heraclius apasawu minne a apasa me a wes le alleani ewe taropwe, a wor fitikoko me mongungu mi ngingioch, iwe, a asulokem. Ua apasa ngeni chienei kewe mwirin am aua katowu; ‘Enlet a fen etiwa ngeni ekkewe angangen noun Abu Kabsyah we at. Heraclius a osukosuk ren ewe muun Rom. Pwan mwo non ena fansoun ua pwan osukosuk pwe Muhammad epwe fefeita, tori soposopono - ena memef a morono mwirin - Allah a etiwaei non Islam. Iwe, Ibn An Nazhur, emon nouwisen Iliya’ me Heraclius emon pisop chon Kraist, a apasa pwe eu ran lupwen Heraclius a chuuri Iliya’ a fokkun osukosuk, a apasa ngeni ekkoch noun kewe meilapen maun: ‘Enlet, aua amam nonnomun manauemi. Pwal och, Ibn Nazhhur a apasa, ‘Heraclius emon sou kaeo ekkewe fuu mi kan afanni mwokutukutun ekkewe fuu fansoun meinisin. Fan eu a ponueni kapas eis ekkewe pris ra eisini i; ‘Ew pwinin nupwen ua nenengeni fetanin ekkewe fu, ua kuna pwe ewe kingen Khitan a uputiw, io me nein ekkei aramas a sirkumsais?’ a apasa. Kopwe pölüweni ekewe souasor; ‘Ekewe chök aramas mi föri ewe angangen sirkomsais ir chon Juta, ousap osukosuk pokiten ekewe chon Juta. Kopwe chok alluk ngeni ekkewe fonu meinisin lon muum, pwe ekkewe chon Jus lon ekkena fonu repwe ninniilo’. K Lon ena atun, Heraclius, emon chon kuno seni ewe kingen Bani Ghassan, a pwa pwe epwe aporausa usun ewe chon kuno seni Allah (kinamwe me feioch seni Allah epwe nom won), mwirin ewe mwan a wes le aporausa ewe poraus, Heraclius a alluk pwe repwe etittina pwe repwe kuna ika a wor an sirkumsais are ese. Mwirin an cheki, a ffat pwe i wesewesen emon mi pwech. Iwe, aramas ra ereni Heraklius. Heraclius a eisini ewe mwan ussun ekkewe ekkoch chon Arapak, ra sirkumsais are rese?’ A ponueni; ‘Ekkewe chon Arapak meinisin ra sirkumsais’. Heraklius a apasa; ‘Iei ewe kingen ewe Ummah, ennetin a fen uputiw’. Iwe, Heraclisu a tinala echö toropwe ngeni eman chienan we lon Rom, nge an sile a ükükün än Heraclisu sile - pwe epwe ereni usun uputiuen ewe Soufos Muhammad sallallaahu ‘alaihi wasallam -. Non ena fansoun, a sopweno an sai ngeni fonuen Himsha, nge me mwen an tori Himsha, ew ponuwen taropwen chienan we a fen akkomw war. Chiechian we a tipeeu ngeni ekiekin Heraclius pwe Muhammad a fen uputiu me wesewesen emon soufos. Iwe, Heraclius a etiwa ekkewe nöüwis lon Rom pwe repwe feito ngeni leenian we lon Himsha, mürin meinisin ra nom lon ewe mwich, Heraclius a allükü pwe ekewe asam meinisin repwe suk. Iwe a apasa; ‘O muun rum, ami meinisin oupwe angei win mi ling me feffeita, nge ewe muu epwe chok nonnom lon pouch? Ika ka mochen, kopwe etiwa Muhammad pwe i emon Soufos!’. Iwe, lupwen ra rongorong ekei kapas, ra sü usun chök ekewe aas mi mwacho, inamwo ika ekewe asam meinisin ra lok. Lupwen Heraclius a kuna ena sokkun lapalap, a pout seniir an apilukuluk pwe repwe luku an Muhammad wisen soufos. Mwirin a annuku meinisin pwe repwe niwin ngeni en me nenier iwe a apasa; ‘Pwungun pwe met ua apasa iei chok, a chok sotuni tipeppos ami meinisin. Iei ua kuna ena tipeppos’. Iwe, ra chapetiu mwen Heraclius o ra pwapwa ren. Ina usun a muchulo porausen Heraklius. A fen mak ren [Salih bin Kaisan] me [Yunus] me [Ma’mar] seni [Az Zuhri].

Hadith Corroboration :

Imam Ahmad : 1649, 2252, 13135, 14093, 14211, 16097, 17562, 21460, 23734
Imam Bukhari : 6, 49, 2484, 2594, 2723, 2756, 2938, 4188, 5522, 5790, 6657
Imam Muslim : 3322, 3323
Imam Abu Dawud : 133, 4470
Imam Tirmidzi : 2640, 2641