Jika panas nampak menyengat maka tunggu sampai dingin untuk melaksanakan shalat, karena sesungguhnya panas yang menyengat itu dari hembusan neraka jahannam

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا اشْتَدَّ الْحَرُّ فَأَبْرِدُوا عَنْ الصَّلَاةِ فَإِنَّ شِدَّةَ الْحَرِّ مِنْ فَيْحِ جَهَنَّمَقَالَ وَفِي الْبَاب عَنْ أَبِي سَعِيدٍ وَأَبِي ذَرٍّ وَابْنِ عُمَرَ وَالْمُغِيرَةِ وَالْقَاسِمِ بْنِ صَفْوَانَ عَنْ أَبِيهِ وَأَبِي مُوسَى وَابْنِ عَبَّاسٍ وَأَنَسٍ قَالَ وَرُوِيَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا وَلَا يَصِحُّ قَالَ أَبُو عِيسَى حَدِيثُ أَبِي هُرَيْرَةَ حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَقَدْ اخْتَارَ قَوْمٌ مِنْ أَهْلِ الْعِلْمِ تَأْخِيرَ صَلَاةِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ وَهُوَ قَوْلُ ابْنِ الْمُبَارَكِ وَأَحْمَدَ وَإِسْحَقَ قَالَ الشَّافِعِيُّ إِنَّمَا الْإِبْرَادُ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ إِذَا كَانَ مَسْجِدًا يَنْتَابُ أَهْلُهُ مِنْ الْبُعْدِ فَأَمَّا الْمُصَلِّي وَحْدَهُ وَالَّذِي يُصَلِّي فِي مَسْجِدِ قَوْمِهِ فَالَّذِي أُحِبُّ لَهُ أَنْ لَا يُؤَخِّرَ الصَّلَاةَ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ قَالَ أَبُو عِيسَى وَمَعْنَى مَنْ ذَهَبَ إِلَى تَأْخِيرِ الظُّهْرِ فِي شِدَّةِ الْحَرِّ هُوَ أَوْلَى وَأَشْبَهُ بِالِاتِّبَاعِ وَأَمَّا مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ أَنَّ الرُّخْصَةَ لِمَنْ يَنْتَابُ مِنْ الْبُعْدِ وَالْمَشَقَّةِ عَلَى النَّاسِ فَإِنَّ فِي حَدِيثِ أَبِي ذَرٍّ مَا يَدُلُّ عَلَى خِلَافِ مَا قَالَ الشَّافِعِيُّ قَالَ أَبُو ذَرٍّ كُنَّا مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفَرٍ فَأَذَّنَ بِلَالٌ بِصَلَاةِ الظُّهْرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا بِلَالُ أَبْرِدْ ثُمَّ أَبْرِدْ فَلَوْ كَانَ الْأَمْرُ عَلَى مَا ذَهَبَ إِلَيْهِ الشَّافِعِيُّ لَمْ يَكُنْ لِلْإِبْرَادِ فِي ذَلِكَ الْوَقْتِ مَعْنًى لِاجْتِمَاعِهِمْ فِي السَّفَرِ وَكَانُوا لَا يَحْتَاجُونَ أَنْ يَنْتَابُوا مِنْ الْبُعْدِ

اسان کي [قتيبه] چيو آهي؛ اسان کي [الليث] [ابن شهاب] کان [سعيد بن المسيب] ۽ [ابو سلمه] [ابو هريره] کان بيان ڪيو آهي، هن چيو ته؛ 'رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'جيڪڏهن ڏينهن تمام گهڻو گرم هجي ته نماز لاءِ ٿڌي ٿيڻ تائين انتظار ڪريو، ڇاڪاڻ ته گرم گرمي دوزخ جي هوا مان آهي'. هن چيو؛ 'هن باب ۾ ابو سعيد، ابوذر، ابن عمر، المغيره، القاسم بن شوفوان کان سندس پيءُ، ابو موسيٰ، ابن عباس ۽ انس کان هڪ روايت پڻ آهي. هن چيو؛ 'عمر کان به رسول الله صلي الله عليه وسلم کان هن بابت روايت ڪئي وئي آهي، پر هي روايت پڻ مستند ناهي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'ابو هريره جي حديث حسن صحيح آهي. ۽ سائنسدانن جي هڪ گروهه سج جي تمام گهڻي گرمي ۾ ظهر جي نماز ختم ڪرڻ جو انتخاب ڪيو.' هي راءِ بن المبارڪ، احمد ۽ اسحاق جي آهي. سيافعي چيو ته؛ 'ظهر جي نماز جو انتظار ڪرڻ جائز آهي جيستائين ماحول ٿڌو نه ٿئي جيڪڏهن مسجد ماڻهن کي گرم ڪري ٿي - مسجد ڏانهن وڃڻ وقت - مفاصلي جي ڪري. جيئن ته ڪو ماڻهو جيڪو اڪيلو نماز پڙهي ٿو يا ڪو ماڻهو جيڪو پنهنجي ماڻهن جي مسجد ۾ نماز پڙهي ٿو، پوءِ مان ترجيح ڏيان ٿو ته هو سج جي تمام گهڻي گرم هجڻ جي باوجود نماز جاري رکي'. ابو عيسيٰ چيو؛ 'جيڪي سج جي گرم هجڻ تي ظهر جي نماز ۾ دير ڪن ٿا، اهو بهتر ۽ سنت جي مطابق آهي'. جيئن ته سيافعي جي راءِ لاءِ ته رليف انهن ماڻهن لاءِ آهي جيڪي پري ۽ ڏکيا رهن ٿا، پوءِ ابوذر جي حديث ۾ هڪ دليل آهي جيڪو سيافعي جي چوڻ جي برعڪس ڏيکاري ٿو. ابوذر چيو؛ 'اسين سفر ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هئاسين، پوءِ بلال ظهر جي نماز پڙهي، پوءِ نبي صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'اي بلال، انتظار ڪريو جيستائين اهو ٿڌو ٿئي.' جيڪڏهن اسين شافعي جي راءِ تي عمل ڪريون ته پوءِ پهرين انتظار ڪرڻ جو ڪو به فائدو ناهي ڇو ته اهي سفر تي گڏ ٿيا آهن ۽ انهن کي پري کان اچڻ جي تڪليف برداشت نه ڪرڻي پوندي.