Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Ahmad : 18152

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَاقَ بْنِ يَسَارٍ عَنِ الزُّهْرِيِّ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنِ الْمِسْوَرِ بْنِ مَخْرَمَةَ وَمَرْوَانَ بْنِ الْحَكَمِ قَالَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْحُدَيْبِيَةِ يُرِيدُ زِيَارَةَ الْبَيْتِ لَا يُرِيدُ قِتَالًا وَسَاقَ مَعَهُ الْهَدْيَ سَبْعِينَ بَدَنَةً وَكَانَ النَّاسُ سَبْعَ مِائَةِ رَجُلٍ فَكَانَتْ كُلُّ بَدَنَةٍ عَنْ عَشَرَةٍ قَالَ وَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَ بِعُسْفَانَ لَقِيَهُ بِشْرُ بْنُ سُفْيَانَ الْكَعْبِيُّ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذِهِ قُرَيْشٌ قَدْ سَمِعَتْ بِمَسِيرِكَ فَخَرَجَتْ مَعَهَا الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ قَدْ لَبِسُوا جُلُودَ النُّمُورِ يُعَاهِدُونَ اللَّهَ أَنْ لَا تَدْخُلَهَا عَلَيْهِمْ عَنْوَةً أَبَدًا وَهَذَا خَالِدُ بْنُ الْوَلِيدِ فِي خَيْلِهِمْ قَدِمُوا إِلَى كُرَاعِ الْغَمِيمِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا وَيْحَ قُرَيْشٍ لَقَدْ أَكَلَتْهُمْ الْحَرْبُ مَاذَا عَلَيْهِمْ لَوْ خَلَّوْا بَيْنِي وَبَيْنَ سَائِرِ النَّاسِ فَإِنْ أَصَابُونِي كَانَ الَّذِي أَرَادُوا وَإِنْ أَظْهَرَنِي اللَّهُ عَلَيْهِمْ دَخَلُوا فِي الْإِسْلَامِ وَهُمْ وَافِرُونَ وَإِنْ لَمْ يَفْعَلُوا قَاتَلُوا وَبِهِمْ قُوَّةٌ فَمَاذَا تَظُنُّ قُرَيْشٌ وَاللَّهِ إِنِّي لَا أَزَالُ أُجَاهِدُهُمْ عَلَى الَّذِي بَعَثَنِي اللَّهُ لَهُ حَتَّى يُظْهِرَهُ اللَّهُ لَهُ أَوْ تَنْفَرِدَ هَذِهِ السَّالِفَةُ ثُمَّ أَمَرَ النَّاسَ فَسَلَكُوا ذَاتَ الْيَمِينِ بَيْنَ ظَهْرَيْ الْحَمْضِ عَلَى طَرِيقٍ تُخْرِجُهُ عَلَى ثَنِيَّةِ الْمِرَارِ وَالْحُدَيْبِيَةِ مِنْ أَسْفَلِ مَكَّةَ قَالَ فَسَلَكَ بِالْجَيْشِ تِلْكَ الطَّرِيقَ فَلَمَّا رَأَتْ خَيْلُ قُرَيْشٍ قَتَرَةَ الْجَيْشِ قَدْ خَالَفُوا عَنْ طَرِيقِهِمْ نَكَصُوا رَاجِعِينَ إِلَى قُرَيْشٍ فَخَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا سَلَكَ ثَنِيَّةَ الْمِرَارِ بَرَكَتْ نَاقَتُهُ فَقَالَ النَّاسُ خَلَأَتْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا خَلَأَتْ وَمَا هُوَ لَهَا بِخُلُقٍ وَلَكِنْ حَبَسَهَا حَابِسُ الْفِيلِ عَنْ مَكَّةَ وَاللَّهِ لَا تَدْعُونِي قُرَيْشٌ الْيَوْمَ إِلَى خُطَّةٍ يَسْأَلُونِي فِيهَا صِلَةَ الرَّحِمِ إِلَّا أَعْطَيْتُهُمْ إِيَّاهَا ثُمَّ قَالَ لِلنَّاسِ انْزِلُوا فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا بِالْوَادِي مِنْ مَاءٍ يَنْزِلُ عَلَيْهِ النَّاسُ فَأَخْرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَهْمًا مِنْ كِنَانَتِهِ فَأَعْطَاهُ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِهِ فَنَزَلَ فِي قَلِيبٍ مِنْ تِلْكَ الْقُلُبِ فَغَرَزَهُ فِيهِ فَجَاشَ الْمَاءُ بِالرَّوَاءِ حَتَّى ضَرَبَ النَّاسُ عَنْهُ بِعَطَنٍ فَلَمَّا اطْمَأَنَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا بُدَيْلُ بْنُ وَرْقَاءَ فِي رِجَالٍ مِنْ خُزَاعَةَ فَقَالَ لَهُمْ كَقَوْلِهِ لِبُشَيْرِ بْنِ سُفْيَانَ فَرَجَعُوا إِلَى قُرَيْشٍ فَقَالُوا يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ إِنَّكُمْ تَعْجَلُونَ عَلَى مُحَمَّدٍ وَإِنَّ مُحَمَّدًا لَمْ يَأْتِ لِقِتَالٍ إِنَّمَا جَاءَ زَائِرًا لِهَذَا الْبَيْتِ مُعَظِّمًا لَحَقِّهِ فَاتَّهَمُوهُمْ قَالَ مُحَمَّدٌ يَعْنِي ابْنَ إِسْحَاقَ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَكَانَتْ خُزَاعَةُ فِي غَيْبَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُسْلِمُهَا وَمُشْرِكُهَا لَا يُخْفُونَ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ شَيْئًا كَانَ بِمَكَّةَ قَالُوا وَإِنْ كَانَ إِنَّمَا جَاءَ لِذَلِكَ فَلَا وَاللَّهِ لَا يَدْخُلُهَا أَبَدًا عَلَيْنَا عَنْوَةً وَلَا تَتَحَدَّثُ بِذَلِكَ الْعَرَبُ ثُمَّ بَعَثُوا إِلَيْهِ مِكْرَزَ بْنَ حَفْصِ بْنِ الْأَخْيَفِ أَحَدَ بَنِي عَامِرِ بْنِ لُؤَيٍّ فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا رَجُلٌ غَادِرٌ فَلَمَّا انْتَهَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوٍ مِمَّا كَلَّمَ بِهِ أَصْحَابَهُ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى قُرَيْشٍ فَأَخْبَرَهُمْ بِمَا قَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَبَعَثُوا إِلَيْهِ الْحِلْسَ بْنَ عَلْقَمَةَ الْكِنَانِيَّ وَهُوَ يَوْمَئِذٍ سَيِّدُ الْأَحَابِشِ فَلَمَّا رَآهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا مِنْ قَوْمٍ يَتَأَلَّهُونَ فَابْعَثُوا الْهَدْيَ فِي وَجْهِهِ فَبَعَثُوا الْهَدْيَ فَلَمَّا رَأَى الْهَدْيَ يَسِيلُ عَلَيْهِ مِنْ عَرْضِ الْوَادِي فِي قَلَائِدِهِ قَدْ أَكَلَ أَوْتَارَهُ مِنْ طُولِ الْحَبْسِ عَنْ مَحِلِّهِ رَجَعَ وَلَمْ يَصِلْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِعْظَامًا لِمَا رَأَى فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ قَدْ رَأَيْتُ مَا لَا يَحِلُّ صَدُّهُ الْهَدْيَ فِي قَلَائِدِهِ قَدْ أَكَلَ أَوْتَارَهُ مِنْ طُولِ الْحَبْسِ عَنْ مَحِلِّهِ فَقَالُوا اجْلِسْ إِنَّمَا أَنْتَ أَعْرَابِيٌّ لَا عِلْمَ لَكَ فَبَعَثُوا إِلَيْهِ عُرْوَةَ بْنَ مَسْعُودٍ الثَّقَفِيَّ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ إِنِّي قَدْ رَأَيْتُ مَا يَلْقَى مِنْكُمْ مَنْ تَبْعَثُونَ إِلَى مُحَمَّدٍ إِذَا جَاءَكُمْ مِنْ التَّعْنِيفِ وَسُوءِ اللَّفْظِ وَقَدْ عَرَفْتُمْ أَنَّكُمْ وَالِدٌ وَأَنِّي وَلَدٌ وَقَدْ سَمِعْتُ بِالَّذِي نَابَكُمْ فَجَمَعْتُ مَنْ أَطَاعَنِي مِنْ قَوْمِي ثُمَّ جِئْتُ حَتَّى آسَيْتُكُمْ بِنَفْسِي قَالُوا صَدَقْتَ مَا أَنْتَ عِنْدَنَا بِمُتَّهَمٍ فَخَرَجَ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَجَلَسَ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ جَمَعْتَ أَوْبَاشَ النَّاسِ ثُمَّ جِئْتَ بِهِمْ لِبَيْضَتِكَ لِتَفُضَّهَا إِنَّهَا قُرَيْشٌ قَدْ خَرَجَتْ مَعَهَا الْعُوذُ الْمَطَافِيلُ قَدْ لَبِسُوا جُلُودَ النُّمُورِ يُعَاهِدُونَ اللَّهَ أَنْ لَا تَدْخُلَهَا عَلَيْهِمْ عَنْوَةً أَبَدًا وَأَيْمُ اللَّهِ لَكَأَنِّي بِهَؤُلَاءِ قَدْ انْكَشَفُوا عَنْكَ غَدًا قَالَ وَأَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ خَلْفَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاعِدٌ فَقَالَ امْصُصْ بَظْرَ اللَّاتِ أَنَحْنُ نَنْكَشِفُ عَنْهُ قَالَ مَنْ هَذَا يَا مُحَمَّدُ قَالَ هَذَا ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ وَاللَّهِ لَوْلَا يَدٌ كَانَتْ لَكَ عِنْدِي لَكَافَأْتُكَ بِهَا وَلَكِنَّ هَذِهِ بِهَا ثُمَّ تَنَاوَلَ لِحْيَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ وَاقِفٌ عَلَى رَأْسِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْحَدِيدِ قَالَ يَقْرَعُ يَدَهُ ثُمَّ قَالَ أَمْسِكْ يَدَكَ عِنْ لِحْيَةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ وَاللَّهِ لَا تَصِلُ إِلَيْكَ قَالَ وَيْحَكَ مَا أَفَظَّكَ وَأَغْلَظَكَ قَالَ فَتَبَسَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ هَذَا يَا مُحَمَّدُ قَالَ هَذَا ابْنُ أَخِيكَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَالَ أَغُدَرُ هَلْ غَسَلْتَ سَوْأَتَكَ إِلَّا بِالْأَمْسِ قَالَ فَكَلَّمَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِ مَا كَلَّمَ بِهِ أَصْحَابَهُ فَأَخْبَرَهُ أَنَّهُ لَمْ يَأْتِ يُرِيدُ حَرْبًا قَالَ فَقَامَ مِنْ عِنْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ رَأَى مَا يَصْنَعُ بِهِ أَصْحَابُهُ لَا يَتَوَضَّأُ وُضُوءًا إِلَّا ابْتَدَرُوهُ وَلَا يَبْسُقُ بُسَاقًا إِلَّا ابْتَدَرُوهُ وَلَا يَسْقُطُ مِنْ شَعَرِهِ شَيْءٌ إِلَّا أَخَذُوهُ فَرَجَعَ إِلَى قُرَيْشٍ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ قُرَيْشٍ إِنِّي جِئْتُ كِسْرَى فِي مُلْكِهِ وَجِئْتُ قَيْصَرَ وَالنَّجَاشِيَّ فِي مُلْكِهِمَا وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ مَلِكًا قَطُّ مِثْلَ مُحَمَّدٍ فِي أَصْحَابِهِ وَلَقَدْ رَأَيْتُ قَوْمًا لَا يُسْلِمُونَهُ لِشَيْءٍ أَبَدًا فَرُوا رَأْيَكُمْ قَالَ وَقَدْ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ ذَلِكَ بَعَثَ خِرَاشَ بْنَ أُمَيَّةَ الْخُزَاعِيَّ إِلَى مَكَّةَ وَحَمَلَهُ عَلَى جَمَلٍ لَهُ يُقَالُ لَهُ الثَّعْلَبُ فَلَمَّا دَخَلَ مَكَّةَ عَقَرَتْ بِهِ قُرَيْشٌ وَأَرَادُوا قَتْلَ خِرَاشٍ فَمَنَعَهُمْ الْأَحَابِشُ حَتَّى أَتَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَدَعَا عُمَرَ لِيَبْعَثَهُ إِلَى مَكَّةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي أَخَافُ قُرَيْشًا عَلَى نَفْسِي وَلَيْسَ بِهَا مِنْ بَنِي عَدِيٍّ أَحَدٌ يَمْنَعُنِي وَقَدْ عَرَفَتْ قُرَيْشٌ عَدَاوَتِي إِيَّاهَا وَغِلْظَتِي عَلَيْهَا وَلَكِنْ أَدُلُّكَ عَلَى رَجُلٍ هُوَ أَعَزُّ مِنِّي عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ قَالَ فَدَعَاهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَبَعَثَهُ إِلَى قُرَيْشٍ يُخْبِرُهُمْ أَنَّهُ لَمْ يَأْتِ لِحَرْبٍ وَأَنَّهُ جَاءَ زَائِرًا لِهَذَا الْبَيْتِ مُعَظِّمًا لِحُرْمَتِهِ فَخَرَجَ عُثْمَانُ حَتَّى أَتَى مَكَّةَ وَلَقِيَهُ أَبَانُ بْنُ سَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ فَنَزَلَ عَنْ دَابَّتِهِ وَحَمَلَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَرَدِفَ خَلْفَهُ وَأَجَارَهُ حَتَّى بَلَّغَ رِسَالَةَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُثْمَانُ حَتَّى أَتَى أَبَا سُفْيَانَ وَعُظَمَاءَ قُرَيْشٍ فَبَلَّغَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا أَرْسَلَهُ بِهِ فَقَالُوا لِعُثْمَانَ إِنْ شِئْتَ أَنْ تَطُوفَ بِالْبَيْتِ فَطُفْ بِهِ فَقَالَ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ حَتَّى يَطُوفَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَاحْتَبَسَتْهُ قُرَيْشٌ عِنْدَهَا فَبَلَغَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمِينَ أَنَّ عُثْمَانَ قَدْ قُتِلَ قَالَ مُحَمَّدٌ فَحَدَّثَنِي الزُّهْرِيُّ أَنَّ قُرَيْشًا بَعَثُوا سُهَيْل

Һөйләне беҙгә [Йәзид бин Һарун] Беҙгә [Мөхәммәт бин Исхаҡ бин Ясар] [Әз Зөһри Мөхәммәт бин Мөслим бин Шиһабтан] [Урва бин Зөбәйерҙән] [Мисүәр бин Мәхрәмәх] һәм [Мәрүән бин Мәхрәмәх] һәм [Мәрүән бин Хәкәм], тип әйттеләр икеһе лә, Хөхәммәт бин Хәкәлләһиәһүрәттә. Һуғышҡа түгел, ә Бәйтуллаға, Ҡәғбәтуллаға барыу ниәте менән юлға сыға, шул уҡ ваҡытта үҙе үлтергән етмеш дөйәне ҡыуа -хадю-. Дуҫтар ул ваҡытта ете йөҙ кеше тәшкил иткән. Ун кешегә бер дөйә. Мисүәр йәки Мәрүән әйтте, Рәсүлуллаһ саллаллаһуғәләйһиүәсләм сәйәхәтен дауам итте, тик ул Ғосфанда булғанда, Бисир бин Суфьян әлкәби уны тотоп ала ла әйтә: «Эй, Рәсүлуллаһ, Ҡөрәйштәр һинең китеүең тураһында хәбәр ишетте һәм улар араһында ҡатын-ҡыҙҙар һәм балалар, йәштәр ҙә, ололар ҙа бар. Улар һыҙатлы толпар тиреһен кейгән - ғорурлыҡ һәм ҡатылыҡ символы итеп һыҙатлы толпар тиреһен кейгән, ә үлергә әҙерлеге ысынлап та етди - улар Аллаһ Тәғәләгә вәғәҙә биргән, һеҙ ғибәҙәтханаға көсләп инмәйәсәкһегеҙ. Унда Халид бин Вәлид Ҡурайил Ғәмимгә килеп етә. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм шунда уҡ: «Ҡайғы Ҡөрәйштәргә, улар һуғыштан өҙөлдө, әгәр улар миңә һәм дуҫтарыма ҡамасауламаһа, мине еңергә өлгөрһә, был уларҙы амбицияһы ине, әгәр ҙә Аллаһ Тәғәлә мине улар өҫтөнән еңһә, улар һаны бик ҙур булыр ине. Ислам динен тотмаһалар, һуғыш алып барырға тейештәр, сөнки уларҙа ла власть бар. Ҡурайш, уларға тағы нимә кәрәк? Аллаһ менән ант итәм, мин улар менән һуғышыуҙан туҡтамаҫмын, сөнки миңә ебәрелгән Аллаһтың хәбәре, Аллаһ еңгәнсе йәки дөйәнең тиҙлеге бер йүгән менән ҡалғансы - йәғни ул юҡҡа сыҡҡансы, сөнки ғәҙәттә пар булған хайуандарҙы үлтергәндән йәки һуғышҡандан башҡа тиҙлектәре һирәк өҙөлә -. Шунан иптәштәренә уң яҡтағы ике ағас үҫентеһе араһындағы юлдан барырға ҡуша, был юл уларҙы Мәккәнән түбәнерәк Цәниятул Мирарға һәм Хөдәйбиәгә алып барасаҡ. — тип һөйләне Мәрүән йәки Мисүәр, Пәйғәмбәребеҙҙең шул юл буйындағы сәхәбәләре. Ҡөрәйш атлылары пәйғәмбәребеҙ сәхәбәләренең көлдәре юлдарын ҡаплағанын күреп, өйҙәренә ҡайтып, Ҡөрәйштәрҙе ҡаршы алалар. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм ҡайтып китеүен дауам итә, тик Цәнийәтүл Мирарҙы аша сығып бөткәс, дөйәһе үкерә. Сәхәбәләр: «Вау, Пәйғәмбәребеҙҙең дөйәһе ватылған, күрәһең», — тигән. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм яуап бирә: «Был дөйә үҙ теләге менән һуҡманы, һуғыу уның йолаһы түгел, әммә филде тыйған – Мәккәнән Ибраһи ғәскәре – тыйған». Валлаһи, Ҡөрәйштәр бөгөн мине ҡарын мөнәсәбәтен дауам итеүҙе һораған саҡырыуға саҡырманы, башҡа мин уны үтәйәсәкмен. Ә ул дуҫтарына: «Зинһар, төшөгөҙ», — тине. Сәхәбәләр: «Эй, Аллаһ илсеһе, дуҫтар туҡтаған үҙәндә шишмәләр юҡ», — тигән. Рәсүлуллаһ шунан уҡ ҡоралынан уҡ сығарҙы, дуҫтарының береһенә бирҙе, шунан булған бер нисә иҫке ҡоҙоҡтан иҫке ҡоҙоҡ янында туҡтаны. Һыу мул итеп ҡойолоп сыҡҡансы, уҡын ҡоҙоҡҡа ырғытты. Дуҫтар ҡәнәғәт эскән, дөйәләр ҙә ҡәнәғәт эскән, шуға йәшәү урыны эшләгәндәр. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиүәссәләм тынысланғанда, ул белмәгән нәмә шул булды: Бүҙәйл бин Варҡа һәм бер төркөм Бәни Хузәғә килеп, Рәсүлуллаһ уларға Бусяир бин Әби Софьянға әйткән кеүек әйтте. Ахырҙа улар Ҡөрәйштәргә ҡайтып: «Эй, барлыҡ Ҡөрәйштәр, һеҙ Мөхәммәткә зыян килтерергә ашығаһығыҙ, ысынлап та, Мөхәммәт һуғышҡа килмәгән, ул бары тик Аллаһ ғибәҙәтханаһына зыярат ҡылырға килгән, үҙ хоҡуҡтарын хөрмәт итеү өсөн». Бүҙәил бин Вәрҡәғ һәм уның тирә-яғы. Сәид Мөхәммәт, псевдонимы Ибн Исхаҡ, әйтте Аззухри, Ул ваҡыттағы Бәни Хүзәғә йолаһы, улар һәр ваҡыт пәйғәмбәребеҙҙең насар эштәрен фашланы, мосолман булғандар ҙа, мөшрик булғандар ҙа, улар бер ҡасан да йәшермәгән, хатта әҙ генә хәбәр ҙә, тип, пәйғәмбәребеҙгә килгән. Ҡурәйштәр әйтте: «Ул шуның өсөн килһә лә, валлаһи, улар унда бер ҡасан да көсләп инә алмаясаҡ, ғәрәптәр был хаҡта һөйләмәһен!» Шунан һуң Ҡөрәйштәр Әмир бин Луғайҙың балаларының береһе Микраз бин Хафс бин әл-әхйәфте ебәрә. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм уны күргәс, Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм комментарий бирә: «Был кеше хыянатсы! Микрәз Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиүәссәләм янына барып еткәс, Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиүәссәләм дуҫтары менән кәңәшләшкәнен уға еткерә. Шунан һуң Микраз ҡурайштар янына ҡайтып, Рәсүлуллаһ саллаллаһуғәләйһиүәссәләм әйткәндәрҙең барыһын да һөйләп бирә. Мисүәр йәки Мәрүән фекеренсә, Ҡөрәйеш артабан Әлхилса бин Әлҡәмә Әлкинәниҙе ебәрә, ул шул ваҡытта Ҡөрәйеш менән союздаш булған ырыу шәхесе була. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм уны күргәс, Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм былай тип комментарий бирә: «Был кеше Аллаһҡа ғибәҙәт ҡылырға яратҡан халыҡтан, зинһар, ул күрә алырлыҡ ҡорбан малын әҙерләгеҙ». Дуҫтар бер нисә ҡорбан малын да йыйған. Ҡорбан салынған хайуандың бер-бер артлы үҙәндең киң өлөшөнән үҙенә табан атлап килгәнен һәм уның муйынсағы менән тулыланғанын күргәс, - ғәрәп йолаһы буйынса ҡорбанға салынған хайуанды гирлянда менән кейҙереү - һәм хайуан уның муйынсаҡының арҡанын ашаған, сөнки ул үҙ урынына йәбешкән ине, шул тиклем оҙаҡ түгел. үҙе күргән ваҡиғаға хөрмәт йөҙөнән саллаллаһуғәләйһиүәсләм. Һәм ул Ҡөрәйштәргә: «Эй, бөтә Ҡөрәйштәр, мин бер тыйылған ваҡиғаға ҡамасауланғанын күрҙем, йәғни ҡорбан малдарының муйынсаҡтары менән тулыһынса, улар муйынсаҡтарҙың арҡандарын ашағандар, сөнки улар үҙ урындарында оҙаҡ йәбешкән. Ҡөрәйеш яуап бирә: «Ултыр, эй Хилсә, һин бер нәмә лә белмәгән тәүтормош ғәрәпһең». Ҡөрәйеш шунан һуң Үрүә бин Мәсғүдте ацсаҡафиҙы ебәрә. Уруа шунан һуң: «Эй, бөтә Ҡөрәйштәр, мин һеҙҙең Мөхәммәткә ебәргән дуҫтарығыҙҙан осраған бөтә нәмәне күрҙем, улар рәнйеткес һүҙҙәр һәм кәмһетеүҙәр килтерҙе», — тине. Һеҙ икегеҙ ҙә үҙегеҙ ҡарт, мин бала икәнен аңлағанһығыҙ, һеҙҙең вәкиллек иткән илсене лә ишеттем. Шулай итеп, мин үҙемдең халҡымдан кем миңә буйһонһа, шуны йыйҙым, шунан үҙемдең шәхес менән һеҙгә ярҙам иткәнсе килдем. Ҡөрәйҙәр яуап бирҙе: «Һин дөрөҫ әйтәһең, һин беҙҙең тарафтан санкцияланмайһың». Уруах үҙенән-үҙе Пәйғәмбәребеҙҙе ҡаршы алырға сығып китә. Ул уның ҡаршыһына ултырып: «Эй, Мөхәммәт, һин күп ҡәбиләләр йыйҙың да, һуңынан уларҙы бүлешергә тип ғаиләңә алып килдең», — тине. Бел: Ҡөрәйштәр ҡатындары, балалары менән сығып киткән, улар толпар тиреләре кейгән - үлергә әҙер, ҡан түкергә, бер ҡасан да сигенмәҫкә ғорурлыҡ белдереүе - улар Аллаһ Тәғәләгә һин уларға көсләп мәңге инмәҫһең тип вәғәҙә биргән. Валлаһи, әйтерһең дә, мин дә, улар ҙа һеҙгә иртәгә генә күренербеҙ! Мәрүән йәки мисвар әйтте, Әбү Бәкер шул ваҡытта Рәсүлуллаһ артында ултырҙы ла: «Һинең Латта һынының енси ағзаларын һур, бәлки, беҙҙе һинең һын күрербеҙ!» -Әбү Бәкер был һүҙҙәрҙе Үрүә бин Мәсғүдте кәмһетеү өсөн әйткән. Уруа: «Был кем, эй Мөхәммәт! — Ул Ибн Әбү Ҡухафа! — тип яуап бирҙе Пәйғәмбәр. Уруа: «Әгәр ҙә һинең миңә ҡарата изгелегең булмаһа, мин ҡайтарырға өлгөрмәнем, мин һинең бысраҡ һүҙҙәреңә яуап бирер инем, әммә c Һеҙҙең бысраҡ һүҙҙәрегеҙ етә хәҙер һеҙҙең изгелек өсөн үс итеп, улар ҡайтарылмаған'. Артабан Уруа Рәсүлуллаһтың һаҡалын тартып ҡарай, был ваҡытта Мөғирә бин Сөйөбә Рәсүлуллаһтың башында тора, бөтә тәнен ҡаплаған броня кейгән. Мәрүән йәки Мисүәр әйткән, Мөғирә шунда уҡ Рәсүлдең һаҡалын тартмаҫ өсөн Урва бин Мәсғүдтең ҡулына һуҡты. Мөғирә: «Эй, ҡулдарығыҙҙы Рәсүлуллаһтың һаҡалынан алыҫ тотоғоҙ, аллаһи, ҡулдарығыҙ уның һаҡалына барып етә алмаясаҡ! Уруа яуап бирҙе: «Хус, һин нисек яуыз һәм әҙәпһеҙһең! Рәсүлуллаһ саллаллааһүғәләйһиүәсәлләм йылмайып ҡуйҙы. Уруа: «Был кем, Мөхәммәт! Рәсүл: «Был һинең ағайыңдың улы», — тип яуап бирә. Мөғирә бин Шөғбә. Үрүә һүҙе Тағы ниндәй хыянат был, үткән хаталарыңды кисәге көндән башҡа юймайһың?! Шунан һуң Аллаһ Рәсүле уны Үрүә бин Мәсғүдкә, элек дуҫтары менән кәңәшләшкәнсә, еткерә. Ә Илсе, һуғышырға амбицияһы юҡ, тигән. Мәрүән йәки Мисүәр әйтте, шунан Уруах Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиүәссәләмдән китте, һәм ул дуҫтарының уға ҡарата мөнәсәбәтен күрҙе. Аллаһ Рәсүле тәһәрәттән ҡалған һыуҙы алыу өсөн көрәшкән иптәштәренән башҡа тәһәрәт алмаған, ә Аллаһ Рәсүле улар ҙа ҡалған төкөрөктө алыу өсөн көрәшмәһә, төкөрөмәгән. Аллаһ Рәсүленең сәстәрен улар йыйып алмайынса төшмәгән. Урва Ҡөрәйштәргә аҡса ҡайтарып: «Эй, бөтә Ҡөрәйштәр, мин Кисра менән уның батшалығында осраштым, шулай уҡ уның ике батшалығында Император менән Нәжәсиҙе лә күрҙем», — тигән. Валлаһи, Мөхәммәт кеүек батшаны уның иптәштәре араһында күргәнем юҡ. Мин бер нәмәгә лә мәңге буйһонмаған халыҡты күрҙем. Шуға күрә хәҙер үҙегеҙҙең тәҡдимдәрегеҙҙе, фекерҙәрегеҙҙе сығарығыҙ. Мәрүән йәки Мисүәр әйткән, быға тиклем пәйғәмбәребеҙ саллаллаһуғәләйһиссәләм Хирасы бин Өмәйә алхузаины Мәккәгә ебәргән һәм ул уға үҙенең дөйә машинаһын биргән, уны йыш ҡына Цәғләб ҡушаматы менән атағандар. Хирасы бин Өмәйә Мәккәгә ингәс, Ҡөрәйеш дөйәләрен һуйып, Хирасыны һуйырға теләй, әммә Ҡөрәйештең союздаштары уға Хирасы Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиүәссәләмгә килгәнсе ҡамасаулай, шунан һуң Рәсүлуллаһ Ғүмәрҙе Мәккәгә ебәрер өсөн саҡыра. Ғүмәр: «Эй, Аллаһ Рәсүле, мин ҡурәйштәрҙең миңә зыян килтереүенән ҡурҡам, шул уҡ ваҡытта бәни әдиҙән мине яҡлаусы бер кем дә юҡ, бөтә ҡурайштар ҙа минең уға ҡарата дошманлығымды һәм уға ҡарата әҙәпһеҙлегемде белә, әммә һеҙгә үҙемдән көслөрәк кешене күрһәтәйем, йәғни Әффән Усман бинды», — тип баш тарта. Шул саҡта Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиссәләм Усман бин Аффанды саҡыра, һәм ул уны Ҡөрәйешкә ебәрә, уларға Пәйғәмбәребеҙҙең килгәне һуғыш башлау өсөн түгел, уның берҙән-бер маҡсаты Бәйтуллаға барыу, уның намыҫын данлау тип әйтергә тейеш. Усман Мәккәгә барып еткәнсе китеүен дауам итә, ә Усманды Аббан бин Сәғит бин Әш ҡаплай. Усман дөйәһенән төштө. Ғаббан бин Сәғит Усманды дөйәһенә ултырта, ә ул уның алдында ултыра, ә ул үҙе уның артында атланып, уны һаҡлай, Ғосман пәйғәмбәребеҙҙең хатын еткерә алмағансы. Усман Әбү Софьян һәм элиталы Ҡөрәйш чиновниктары менән осрашҡансы китеүен дауам итә. Ул пәйғәмбәребеҙҙән ебәрелгән бөтә миссияларҙы ла еткерҙе. Улар Усманға: «Әгәр теләһәң, Бәйтуллаһта тәүәф ит», — тинеләр. Усман ябай ғына яуап бирҙе: «Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиүәсләм тауаф эшләмәйенсә, мин тауаф эшләмәйем». Ҡөрәйеш шунан һуң Усманды Бәйтуллала тота, әммә Рәсүлулла һәм уның иптәштәренә тиҙ арала Усманды үлтергәндәр тигән имеш-мимештәр - ака имеш-мимештәр килә. Мөхәммәт әйтте, миңә Аззухри әйткән ине, Ҡөрәйеш Сөхәйл бин Әмруны һәм Бәни Әмирҙең береһен ебәрҙе. бин Луай улар бойорғанса «Зинһар, икегеҙ ҙә Мөхәммәткә килеп, уны татыулыҡҡа саҡырығыҙ». Ә уның тыныслығында быйылға өйгә ҡайтырға тура килгәненән башҡа бер нәмә лә булмаһын, Аллаһ ризалығы өсөн, ғәрәптәр әйтмәһен, Аллаһ Рәсүле беҙҙе көсләп ҡаршы ала мәңгелеккә! Сөхәйл шунан Пәйғәмбәребеҙ янына килә, Пәйғәмбәребеҙ уны күргәс, Пәйғәмбәребеҙ комментарий бирә: «Ҡөрәйштәр был кешене ебәргәндә, күрәһең, татыулыҡ урынлаштырырға теләгән! Сөхәйл Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһиссәләм алдына килеп еткәс, Сөхәйл дуҫы менән һүҙ ҡуҙғатты, фекер алышыуҙы саҡырҙылар, был фекер алышыу шул тиклем оҙаҡ һәм ҡаты булды, улар араһында тыныслыҡ булды. Килешеп, яҙыу ғына ҡалғас, Ғүмәр бин Хаттаб йүгереп килеп, Әбү Бәкәргә килеп: «Эй, Әбү Бәкер, ул Аллаһ Рәсүле түгелме ни? Беҙ мосолман түгелме? Улар мөшрик түгелме? Әбү Бәкр тик «Дөрөҫ» тип яуап бирҙе. Ғүмәр: «Улай булғас, ни сәбәптән беҙ динебеҙҙе хурлайбыҙ?!» Әбү Бәкр яуап бирә: «Эй, Ғүмәр, тауыңдың ағасын нисек бар, шулай һаҡла, сөнки мин уның Аллаһ Илсеһе, саллаллаһуғәләйһиүәссәләм, тип шаһитлыҡ итәм». Ғүмәр: «Әгәр ҙә шаһитлыҡ итеү мәсьәләһе булһа, мин дә шаһитлыҡ итәм!» Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләм шунан килде, шунан Ғүмәр ҡаршылығын вульгар рәүештә белдерҙе: «Эй, Рәсүлуллаһ, беҙ мосолман түгелме, ә улар мөшриктәр?» Ғүмәр артабан: «Улай булғас, ниңә беҙ динебеҙҙе хурлайбыҙ? Пәйғәмбәр тик: «Иҫегеҙҙә тотоғоҙ, мин Аллаһтың һәм Уның рәсүленең ҡоло, мин бер ҡасан да Уның бойороҡтарын боҙмаясаҡмын, Аллаһ минең хәлемде бер ҡасан да ташламаясаҡ», — тип яуап бирҙе. Шунан бер көндө Ғүмәр: «Мин ураҙа тотоуҙы һәм саҙаҡа биреүҙе, доға ҡылыуҙы һәм Аллаһ Рәсүленә ҡарата ғәмһеҙлегемде ғәфү итеү өсөн ҡолдарҙы азат итеүҙе туҡтатманым, тап шул ваҡытта әйткән һүҙҙәремдән ҡурҡҡанға, шуға күрә уларҙың барыһы ла яҡшылыҡ килтерер тип өмөтләндем», — тигән. Мисүәр йәки Мәрүән тип әйтте, Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһисүәсләм һуңынан Али бин Әби Талиб тип атала һәм Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһиүәсләм «Бисмиллаһиррохмәаниррохиим яҙып ҡарағыҙ» тигән. Сөхәйл ҡаршылыҡ күрһәтте, сөнки ул: «Мин был һөйләмде белмәйем, әммә «Аллоухумма» тип әйтегеҙ». Рәсүлуллаһ шулай уҡ: «Ярай, Бисмикаллоһумма тип кенә яҙығыҙ, был Рәсүлуллаһтың Сөхәйл бин Әмру өсөн төҙөгән тыныслыҡ килешелеүе», — тигән. Сөхәйл тағы ҡаршылыҡ белдерә: «Әгәр ҙә мин һинең Аллаһ илсеһе булыуыңа шаһитлыҡ итһәм, һинең менән һуғышмаҫ инем, ә Мөхәммәт бин Абдулла менән Сөхәйл бин Әмруның ун йылға һуғышты туҡтатыу өсөн төҙөгән ошо килешеүен генә яҙып ҡуй», — ти. Шул ун йыл эсендә кешеләр имен-аман йәшәгән, бер-береһен тыйған. Кем дә кем Сөхәйлдең дуҫтарынан Рәсүлуллаһ Шаллаллаһуғәләйһиүәсәлләмде уларҙың валиының рөхсәтенән тыш осрата, тимәк, Рәсүлуллаһ уны уларға кире ҡайтарырға бурыслы. Икенсе яҡтан, кем дә кем Рәсүлуллаһ Саллаллаһуғәләйһиүәссәләмдең сәхәбәләренән Ҡөрәйеш менән осрашһа, Ҡөрәйештәр уны үҙҙәренә кире ҡайтарырға бурыслы түгел. Күршеләребеҙ - Ҡөрәйштәр һәм мосолмандар - үткәндә булған һуғыш башланырға мөмкин булған үс алыу тураһында оноторға тейеш, шулай уҡ урлашыу, хыянат булмаһын. Улар шарттарында яҙыу үткәрелгәндә шулай уҡ килешелгән: кем Мөхәммәттең килешелеүе һәм уның вәғәҙәһе яғында булырға теләй, тимәк, ул Мөхәммәт менән, ә кем Ҡөрәйш килешелеүе һәм улар вәғәҙәһе яғында булһа, ул Ҡөрәйштәр менән. Шунда уҡ Бәни Хүзәғә килеп: «Беҙ Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһиссәләмдең килешелеүе һәм уның вәғәҙәһе яғындабыҙ», — тине. Шул арала Бану Бәкер йүгереп килеп: «Ә беҙгә килгәндә, беҙ Ҡөрәйш килешелеүе һәм улар вәғәҙәһе яғында буласаҡбыҙ», — тигән. Ә һин -Мөхәммәт- быйыл Аллаһ ғибәҙәтханаһына инергә хоҡуғың юҡ, шуға күрә беҙгә килмә -Ҡөрәйеш Мәккә-, сөнки киләһе йылға беҙ -Ҡөрәйеш- һинең өсөн Мәккәне бушатырбыҙ -Мөхәммәт- һин дуҫтарың менән Мәккәгә инеп, унда өс көн генә ҡалһын өсөн, һин -Мөхәммәт- һыбайлының ҡоралы сиге, йәғни ҡылыстан тыш, уны ҡыуышлыҡҡа һалырға кәрәк. Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм яҙыуын дауам иткәндә, ҡапыл Әбү Тол ҡатын бин Сөһәйл бин Әмру тимер сылбырҙар менән килеп етте, ул Рәсүлуллаһ Саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм янына ҡасып китте. Мәрүән йәки Мисүәр әйткән, пәйғәмбәребеҙҙең дуҫтары саллаллаһу ғәләйһиссәләм быға тиклем 100 менән сыҡҡан.