Rasulullah mengadakan perjanjian damai dengan penduduk Hudaibiyah dan bersedia menghapus kata ‘Muhammad Rasulullah’

Imam Ahmad : 621

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ عِيسَى الطَّبَّاعُ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سُلَيْمٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُثْمَانَ بْنِ خُثَيْمٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عِيَاضِ بْنِ عَمْرٍو الْقَارِيِّ قَالَ جَاءَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ شَدَّادٍ فَدَخَلَ عَلَى عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَنَحْنُ عِنْدَهَا جُلُوسٌ مَرْجِعَهُ مِنْ الْعِرَاقِ لَيَالِيَ قُتِلَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَتْ لَهُ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ شَدَّادٍ هَلْ أَنْتَ صَادِقِي عَمَّا أَسْأَلُكَ عَنْهُ تُحَدِّثُنِي عَنْ هَؤُلَاءِ الْقَوْمِ الَّذِينَ قَتَلَهُمْ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ وَمَا لِي لَا أَصْدُقُكِ قَالَتْ فَحَدِّثْنِي عَنْ قِصَّتِهِمْ قَالَ فَإِنَّ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَمَّا كَاتَبَ مُعَاوِيَةَ وَحَكَمَ الْحَكَمَانِ خَرَجَ عَلَيْهِ ثَمَانِيَةُ آلَافٍ مِنْ قُرَّاءِ النَّاسِ فَنَزَلُوا بِأَرْضٍ يُقَالُ لَهَا حَرُورَاءُ مِنْ جَانِبِ الْكُوفَةِ وَإِنَّهُمْ عَتَبُوا عَلَيْهِ فَقَالُوا انْسَلَخْتَ مِنْ قَمِيصٍ أَلْبَسَكَهُ اللَّهُ تَعَالَى وَاسْمٍ سَمَّاكَ اللَّهُ تَعَالَى بِهِ ثُمَّ انْطَلَقْتَ فَحَكَّمْتَ فِي دِينِ اللَّهِ فَلَا حُكْمَ إِلَّا لِلَّهِ تَعَالَى فَلَمَّا أَنْ بَلَغَ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ مَا عَتَبُوا عَلَيْهِ وَفَارَقُوهُ عَلَيْهِ فَأَمَرَ مُؤَذِّنًا فَأَذَّنَ أَنْ لَا يَدْخُلَ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ إِلَّا رَجُلٌ قَدْ حَمَلَ الْقُرْآنَ فَلَمَّا أَنْ امْتَلَأَتْ الدَّارُ مِنْ قُرَّاءِ النَّاسِ دَعَا بِمُصْحَفٍ إِمَامٍ عَظِيمٍ فَوَضَعَهُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَجَعَلَ يَصُكُّهُ بِيَدِهِ وَيَقُولُ أَيُّهَا الْمُصْحَفُ حَدِّثْ النَّاسَ فَنَادَاهُ النَّاسُ فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا تَسْأَلُ عَنْهُ إِنَّمَا هُوَ مِدَادٌ فِي وَرَقٍ وَنَحْنُ نَتَكَلَّمُ بِمَا رُوِينَا مِنْهُ فَمَاذَا تُرِيدُ قَالَ أَصْحَابُكُمْ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ خَرَجُوا بَيْنِي وَبَيْنَهُمْ كِتَابُ اللَّهِ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ فِي امْرَأَةٍ وَرَجُلٍ { وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقْ اللَّهُ بَيْنَهُمَا } فَأُمَّةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْظَمُ دَمًا وَحُرْمَةً مِنْ امْرَأَةٍ وَرَجُلٍ وَنَقَمُوا عَلَيَّ أَنْ كَاتَبْتُ مُعَاوِيَةَ كَتَبَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَقَدْ جَاءَنَا سُهَيْلُ بْنُ عَمْرٍو وَنَحْنُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالْحُدَيْبِيَةِ حِينَ صَالَحَ قَوْمَهُ قُرَيْشًا فَكَتَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ سُهَيْلٌ لَا تَكْتُبْ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ فَقَالَ كَيْفَ نَكْتُبُ فَقَالَ اكْتُبْ بِاسْمِكَ اللَّهُمَّ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاكْتُبْ مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ فَقَالَ لَوْ أَعْلَمُ أَنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ لَمْ أُخَالِفْكَ فَكَتَبَ هَذَا مَا صَالَحَ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قُرَيْشًا يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى فِي كِتَابِهِ { لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِي رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُو اللَّهَ وَالْيَوْمَ الْآخِرَ } فَبَعَثَ إِلَيْهِمْ عَلِيٌّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَخَرَجْتُ مَعَهُ حَتَّى إِذَا تَوَسَّطْنَا عَسْكَرَهُمْ قَامَ ابْنُ الْكَوَّاءِ يَخْطُبُ النَّاسَ فَقَالَ يَا حَمَلَةَ الْقُرْآنِ إِنَّ هَذَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَمَنْ لَمْ يَكُنْ يَعْرِفُهُ فَأَنَا أُعَرِّفُهُ مِنْ كِتَابِ اللَّهِ مَا يَعْرِفُهُ بِهِ هَذَا مِمَّنْ نَزَلَ فِيهِ وَفِي قَوْمِهِ { قَوْمٌ خَصِمُونَ } فَرُدُّوهُ إِلَى صَاحِبِهِ وَلَا تُوَاضِعُوهُ كِتَابَ اللَّهِ فَقَامَ خُطَبَاؤُهُمْ فَقَالُوا وَاللَّهِ لَنُوَاضِعَنَّهُ كِتَابَ اللَّهِ فَإِنْ جَاءَ بِحَقٍّ نَعْرِفُهُ لَنَتَّبِعَنَّهُ وَإِنْ جَاءَ بِبَاطِلٍ لَنُبَكِّتَنَّهُ بِبَاطِلِهِ فَوَاضَعُوا عَبْدَ اللَّهِ الْكِتَابَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ فَرَجَعَ مِنْهُمْ أَرْبَعَةُ آلَافٍ كُلُّهُمْ تَائِبٌ فِيهِمْ ابْنُ الْكَوَّاءِ حَتَّى أَدْخَلَهُمْ عَلَى عَلِيٍّ الْكُوفَةَ فَبَعَثَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى بَقِيَّتِهِمْ فَقَالَ قَدْ كَانَ مِنْ أَمْرِنَا وَأَمْرِ النَّاسِ مَا قَدْ رَأَيْتُمْ فَقِفُوا حَيْثُ شِئْتُمْ حَتَّى تَجْتَمِعَ أُمَّةُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا تَسْفِكُوا دَمًا حَرَامًا أَوْ تَقْطَعُوا سَبِيلًا أَوْ تَظْلِمُوا ذِمَّةً فَإِنَّكُمْ إِنْ فَعَلْتُمْ فَقَدْ نَبَذْنَا إِلَيْكُمْ الْحَرْبَ عَلَى سَوَاءٍ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْخَائِنِينَ فَقَالَتْ لَهُ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا يَا ابْنَ شَدَّادٍ فَقَدْ قَتَلَهُمْ فَقَالَ وَاللَّهِ مَا بَعَثَ إِلَيْهِمْ حَتَّى قَطَعُوا السَّبِيلَ وَسَفَكُوا الدَّمَ وَاسْتَحَلُّوا أَهْلَ الذِّمَّةِ فَقَالَتْ أَاللَّهِ قَالَ أَاللَّهِ الَّذِي لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ لَقَدْ كَانَ قَالَتْ فَمَا شَيْءٌ بَلَغَنِي عَنْ أَهْلِ الذِّمَّةِ يَتَحَدَّثُونَهُ يَقُولُونَ ذُو الثُّدَيِّ وَذُو الثُّدَيِّ قَالَ قَدْ رَأَيْتُهُ وَقُمْتُ مَعَ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَيْهِ فِي الْقَتْلَى فَدَعَا النَّاسَ فَقَالَ أَتَعْرِفُونَ هَذَا فَمَا أَكْثَرَ مَنْ جَاءَ يَقُولُ قَدْ رَأَيْتُهُ فِي مَسْجِدِ بَنِي فُلَانٍ يُصَلِّي وَرَأَيْتُهُ فِي مَسْجِدِ بَنِي فُلَانٍ يُصَلِّي وَلَمْ يَأْتُوا فِيهِ بِثَبَتٍ يُعْرَفُ إِلَّا ذَلِكَ قَالَتْ فَمَا قَوْلُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حِينَ قَامَ عَلَيْهِ كَمَا يَزْعُمُ أَهْلُ الْعِرَاقِ قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ قَالَتْ هَلْ سَمِعْتَ مِنْهُ أَنَّهُ قَالَ غَيْرَ ذَلِكَ قَالَ اللَّهُمَّ لَا قَالَتْ أَجَلْ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ يَرْحَمُ اللَّهُ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِنَّهُ كَانَ مِنْ كَلَامِهِ لَا يَرَى شَيْئًا يُعْجِبُهُ إِلَّا قَالَ صَدَقَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ فَيَذْهَبُ أَهْلُ الْعِرَاقِ يَكْذِبُونَ عَلَيْهِ وَيَزِيدُونَ عَلَيْهِ فِي الْحَدِيثِ

Һөйләне беҙгә [Исхаҡ бин Иса Ат Тәббә] миңә [Яхъя бин Сөләйем] [Ғабдулла бин Усман бин Хөсәйемдән] [Өбәйдилла бин Иядл бин Әмру Әл Ҡариҙан] әйтте, ул әйтте; [Ғабдулла бин Сияддад] килеп, Ғәйсә менән осрашты, беҙ Ғәли үлтерелгән көндәрҙә Ираҡтан ҡайтҡас, уның эргәһендә ултырғанда, шунан Ғәйсә унан һораны; — Эй, Ғабдулла бин Сиәддәд, һинән һорағандарым тураһында һин минең менән намыҫлы һөйләйһеңме, һин миңә Ғәли ҡаршы һуғышҡан халыҡ тураһында һөйләнеңме? Абдулла яуап бирҙе; — Ниңә мин һиңә тура һүҙле булманым? Ғәйшә әйтте; — Улайһа, уларҙы һөйлә! Абдулла әйтте; — Ысынлап та, Ғәли Мөғәвиә менән килешеп, ике кеше судья булараҡ ҡарар ҡабул иткәс, Ғәлиҙән ҡориҙан һигеҙ мең кеше сыҡты һәм улар Ҡуфа эргәһендә урынлашҡан Һарура тигән урынға төпләнде, улар Ғәлиҙе былай тип ғәйепләнеләр; «Һин Аллаһ Тәғәлә кейҙергән кейемдәреңде сисеп, Аллаһ Тәғәлә һиңә биргән исемдән, шунан һуң Аллаһ Тәғәләнең ҡанунынан башҡа ҡанун булмаһа ла, Аллаһ Тәғәләнең диненә таянып хөкөм итергә ашығаһың». тимәк, уларҙы шелтәләү тураһында хәбәр Алиға барып еткәс, улар унан айырылып киткәс, шунан һуң [Али] кемгәлер саҡырырға ҡуша, Ҡөрьән килтергән кешенән башҡа иманлылар әмиренә инмәҫкә, ә бүлмә Ҡөрьән уҡыусылар менән тулғас, Али уны юғары һорай Imam pres both the the with the . ҡулдары менән әйткәндә; — Эй, Мөшәф, халыҡҡа вәғәзлә. Шулай итеп, халыҡ уға саҡырып: — Эй, Әмирул Мөкминин, ул ҡағыҙ битендәге буяу киҫәге генә булып, беҙ уның беҙгә риүәйәт иткәндәренә таянып һөйләйбеҙ, ниңә унан һорайһың, тимәк, нимә тиергә теләйһең? Али яуап бирҙе; Һеҙҙең дуҫтарығыҙ, атап әйткәндә, минән сыҡҡандар, хатта минең менән улар араһында Аллаһы Тәғәләнең китабы булһа ла, Аллаһы Тәғәлә үҙенең китабында ҡатын-ҡыҙ менән ир-ат тураһында былай тигән: -Әгәр ҙә һеҙ икеһе араһында бүленеш булыр тип борсолаһығыҙ икән, ир-аттың ғаиләһенән һәм ҡатын-ҡыҙ ғаиләһенән аралашсы ебәрегеҙ, әгәр ҙә улар икеһе лә тыныслыҡ теләһә. Шул арала Мөхәммәт ғәләйһис-сәләм өммәтенең ҡаны ир менән ҡатындан да ҙурыраҡ һәм хөрмәтлерәк, уларҙа миңә ҡарата үпкәләр бар, сөнки мин Мөғәвиә менән килешеп килештем. Ғәли бин Әбү Талиб Сөхәйл бин Әмру беҙгә килгәндә килешеп яҙған ине, һәм беҙ шул ваҡытта Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм менән Хөдәйбиәлә инек, ул Ҡөрәйштәрҙән үҙ халҡы менән тыныслыҡ килешүе төҙөгәндә, шунан һуң Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм ғәләйһис-сәләм; — Бисмилләәһир рахмәәнир рахим, — тине шунан Сөхәйл; — «Бисмилләәһир рахманир рахим» тип яҙмағыҙ. Шулай итеп, ул һораны; — Шунан нимә яҙабыҙ? Сөхәйл әйтте; 'Яҙырға; бисмика аллаһүммә, — тине, шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсәллам: «Мөхәммәт Рәсүлуллаһты яҙығыҙ!» Шулай итеп, Сөхәйл әйтте; «Әгәр ҙә һинең Аллаһ илсеһе икәнлегеңде белһәм, һинең менән бәхәсләшмәҫ инем». Артабан ул былай тип яҙа: «Был Мөхәммәт бин Абдулланың ҡурайштар менән тыныслығы», Аллаһ Тәғәлә үҙенең китабында: «Аллаһ Рәсүлендә һеҙҙең өсөн, Аллаһҡа һәм Ҡиәмәт көнөнә өмөт иткәндәр өсөн өлгө бар», — тигән. Шулай итеп, Ғәли Ғабдулла бин Ғаббасты улар янына - Хәүариж халҡына - ебәрҙе, мин Ғабдулла бин Ғаббас менән сыҡтым, беҙ уларҙың ғәскәрҙәренең уртаһында торғанда, Ибнул Кәүәғ тороп, улар алдында вәғәз һөйләне, тип; — Әй, Ҡөрьән йөрөтөүселәр, ысынлап та, был Ғабдуллаһ бин Ғаббас, кем уны белмәй, шул саҡта мин уны китабулланан таныштырырмын. h, һеҙ уны белһен өсөн, был уның һәм уның халҡы тураһында иңдерелгән аяттарҙан береһе - низағта булған халыҡ - шуға күрә уны белгестәргә ҡайтарығыҙ һәм уны Аллаһтың китабы буйынса һынамағыҙ». Шунан уларҙың вәғәзселәре тороп, был һүҙҙәрҙе әйттеләр; «Аллаһ менән ант итәбеҙ, беҙ уны мотлаҡ рәүештә Аллаһтың китабы менән һынарбыҙ, әгәр ул Әл-Хаҡ килтереп килһә, тимәк, беҙ уны беләбеҙ һәм мотлаҡ уның артынан эйәрәсәкбеҙ, әммә әгәр ул ялған килтереп килһә, тимәк, беҙ уны ялғаны өсөн ғәйепләйәсәкбеҙ». Һуңынан улар Ғабдулланы өс көн буйы Ҡөрьән менән һынап ҡараны, шунан дүрт мең кеше -Әл-Хаҡҡа- ҡайтты, барыһы ла тәүбә итте һәм улар араһында Ибнул Кәүүә лә булды, шуға күрә ул уларҙы Куфалағы Ғәлигә ҡайтарҙы, шунан Ғәли уны ҡалғандарға ебәрҙе -улар әле Ғәлиҙән сыҡҡан-, шунан Ғабдулла әйтте; 'Һеҙ күргән нәмәләр, беҙҙең һәм башҡа кешеләр араһында була, шуға күрә туҡтатырға, әгәр һеҙ теләһәгеҙ, шулай итеп, Мөхәммәт өммәте шәллаллаһу ғәләйһи вәсәллам берҙәм булһын өсөн, беҙҙең һәм һеҙҙең арала, харам ҡан түкмәгеҙ, алдамағыҙ йәки кешеләрҙе йәберләмәгеҙ, улар килешеп, ысынында, әгәр һеҙ эшләһәгеҙ, тимәк, беҙ һеҙҙең менән һуғыш алып барырбыҙ, кем ғәҙел рәүештә эшләмәйем, тип. Шунан Айсиә һораны; — Эй, Ибн Сиәддәд, ысынлап та, улар менән һуғышҡанмы? Шул саҡта Ғабдулла бин Сияддад яуап бирҙе; «Аллаһ менән ант итәм, Ғәли уларҙы алдашһындар, ҡан түкһендәр һәм Дзимма белгестәре өсөн хәләл итһендәр өсөн ебәрмәгән». Шунан Айсиә әйтте; — Аллаһ хаҡынамы? Абдулла яуап бирҙе; «Аллаһ менән ант итәм, Унан башҡа табынырға лайыҡлы илаһ юҡ, шулай булды». Айся һораны; — Шулай булғас, дзиммә белгестәре тураһында миңә нимә килде? Фекер алыштылар, тинеләр; — Күкрәк хужалары күкрәк хужалары. Абдулла әйтте; — Ысынлап та, мин уны күрҙем һәм Ғәли ҡорбандар араһында булғанда уның менән торҙом, шунан Ғәли кешеләрҙе саҡырып, әйтте; — Был кешене беләһеңме? Күпме килтерә'. Абдулла әйтте; — Ысынлап та, мин уны йыш ҡына фәлән мәсеттә, фәлән мәсеттә намаҙ уҡығанын күрәм. Ә кешеләр уйлап сығармай, аныҡ бер нәмә лә, уны таный ала, тик был’ы. Шунан Айсиә һораны; — Шулай булғас, Ғәли, Ираҡ халҡы уйлағанса, уның алдында торғанда нимә тине? Абдулла яуап бирҙе; Мин уның: «Аллаһ һәм Уның рәсүле маҡтаулы», — тигәнен ишеттем. Ғәйшә әйтте; — Тағы ла нимәлер әйткәнен ишеттеңме? Абдулла яуап бирҙе; «Аллаһүммә - Аллаһ менән ант итә - юҡ». Ғәйшә әйтте; — Был дөрөҫ, иң дөрөҫө Аллаһ һәм Уның рәсүле, Аллаһ Ғәлигә рәхмәтле булһын, ысынлап та, уның һүҙҙәре араһында: ул үҙен ғәжәпләндерерлек бер нәмә лә күрмәне, әгәр ҙә ул әйтмәһә; «Аллаһ һәм Уның рәсүле ысынлап та тәҡүә». Әммә Ираҡ халҡы быны инҡар итте һәм уға һүҙҙәр өҫтәне.