Malaikat jibril mengajar tentang enam dasar iman, lima dasar islam, dan ihsan

Imam Ahmad : 179

قَالَ قَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيِّ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَقَالَ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ فَقُولُوا إِنَّ ابْنَ عُمَرَ مِنْكُمْ بَرِيءٌ وَأَنْتُمْ مِنْهُ بُرَآءُ ثَلَاثَ مِرَارٍ ثُمَّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُمْ بَيْنَا هُمْ جُلُوسٌ أَوْ قُعُودٌ عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَهُ رَجُلٌ يَمْشِي حَسَنُ الْوَجْهِ حَسَنُ الشَّعْرِ عَلَيْهِ ثِيَابُ بَيَاضٍ فَنَظَرَ الْقَوْمُ بَعْضُهُمْ إِلَى بَعْضٍ مَا نَعْرِفُ هَذَا وَمَا هَذَا بِصَاحِبِ سَفَرٍ ثُمَّ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ آتِيكَ قَالَ نَعَمْ فَجَاءَ فَوَضَعَ رُكْبَتَيْهِ عِنْدَ رُكْبَتَيْهِ وَيَدَيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ فَقَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْبَعْثِ بَعْدَ الْمَوْتِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْمَلَ لِلَّهِ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَمَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَمَا أَشْرَاطُهَا قَالَ إِذَا الْعُرَاةُ الْحُفَاةُ الْعَالَةُ رِعَاءُ الشَّاءِ تَطَاوَلُوا فِي الْبُنْيَانِ وَوَلَدَتْ الْإِمَاءُ رَبَّاتِهِنَّ قَالَ ثُمَّ قَالَ عَلَيَّ الرَّجُلَ فَطَلَبُوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَمَكَثَ يَوْمَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً ثُمَّ قَالَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ عَنْ كَذَا وَكَذَا قَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ ذَاكَ جِبْرِيلُ جَاءَكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ قَالَ وَسَأَلَهُ رَجُلٌ مِنْ جُهَيْنَةَ أَوْ مُزَيْنَةَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ أَفِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى أَوْ فِي شَيْءٍ يُسْتَأْنَفُ الْآنَ قَالَ فِي شَيْءٍ قَدْ خَلَا أَوْ مَضَى فَقَالَ رَجُلٌ أَوْ بَعْضُ الْقَوْمِ يَا رَسُولَ اللَّهِ فِيمَا نَعْمَلُ قَالَ أَهْلُ الْجَنَّةِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَأَهْلُ النَّارِ يُيَسَّرُونَ لِعَمَلِ أَهْلِ النَّارِ قَالَ يَحْيَى قَالَ هُوَ هَكَذَا يَعْنِي كَمَا قَرَأْتَ عَلَيَّ

Әхмәт бин Хәмбал әйткән; Мин [Яхъя бин Сәғиткә] [Ғосман бин Ғияттан] уҡыным Миңә [Ғабдулла бин Бурайда] [Яхъя бин Йәғмәрҙән] һәм [Хөмәйет бин Абдуррахман Әл Химйәриҙән] икеһе лә әйттеләр; беҙ [Ғабдулла бин Ғүмәр] менән осраштыҡ, шунан тәҡдир тураһында һәм улар тәҡдир тураһында нимә тигәндәрҙе телгә алдыҡ, шунан ул яуап бирҙе; — Әгәр ҙә һин уларға ҡайтһаң, уларға әйт; "Шул Ибн Ғүмәр һеҙҙән айырылды һәм һеҙ унан айырылды -өс тапҡыр-''. Шунан һуң ул әйтте; 'Мин әйттем [Ғүмәр бин Әл Хатсхаб], улар пәйғәмбәребеҙ эргәһендә ултырғанда, саллаллаһу ғәләйһи васаллам, ҡапыл уға йәйәүле кеше яҡынлашты һәм йөҙөндә матур булды, кем булған шулай итеп, халыҡ бер-береһенә ҡарап торҙо, беҙ уның мосафир икәнен белмәнек, шунан һуң ул әйтте: «Эй, Аллаһ илсеһе, мин һиңә киләм», — тип яуап бирҙе Пәйғәмбәр: «Эйе», шулай итеп, ул килеп, тубыҡтарын тубыҡтарына һалып, ҡулдарын янбаштарына һалды, шунан һораны: «Нимә ул Ислам?» Пәйғәмбәребеҙ: «Аллаһтан башҡа ғибәҙәт ҡылырға лайыҡлы илаһ юҡлығына шаһитлыҡ итегеҙ һәм Мөхәммәт Аллаһтың илсеһе, ә һеҙ намаҙҙарҙы уҡығыҙ, зәкәтте бирегеҙ, Рамаҙан айында ураҙа тотығыҙ һәм хажды үтәгеҙ», — тип яуап бирә ул тағы; — Нимә ул Иман? Пәйғәмбәр яуап бирә: «Һеҙ Аллаһҡа, Уның фәрештәләренә, ожмахҡа һәм тамуҡҡа, үлемдән һуң терелеүгә һәм бөтә Яҙмышҡа ышанырға тейешһегеҙ». Ул һораны; — Ихсан нимә ул? Пәйғәмбәр яуап бирә: «Һеҙ Аллаһ өсөн Аллаһты күргән кеүек изге эштәр эшләгеҙ, әгәр ҙә Уны күрә алмаһағыҙ, тимәк, Ул һеҙҙе күрә». Ул һораны; — Ә ҡасан буласаҡ апокалипсис? Пәйғәмбәребеҙ: «Һоралған кеше һораусынан күберәк белмәй», — тип яуап бирә. Ул һораны; — Улайһа, ниндәй билдәләр бар? Пәйғәмбәребеҙ: «Кейеме булмаған, аяҡ кейеме булмаған кешеләр һәм ярлылар бина күтәреү өсөн ярышҡанда, ҡатын-ҡыҙ ҡолдар хужаларын тыуҙырғанда», — тип яуап бирә. Ғүмәр әйтте; һуңынан: «Ирҙе миңә йөҙ менән ҡара!» Шунан һуң улар уны эҙләнеләр, әммә бөтөнләй күрмәнеләр, шуға ике-өс көндән һуң ул: «Эй, Ибнул Хатсхаб, беләһеңме, кем быны һәм был хаҡта һораған?» Ғүмәр яуап бирҙе; «Аллаһ һәм Уның рәсүле яҡшыраҡ белә». Пәйғәмбәребеҙ: «Һеҙгә динегеҙҙең дин мәсьәләләре тураһында өйрәтергә тип, һеҙгә Джибрил килгән», — тигән. Ғүмәр әйтте; — Унан Джөхәйнә йәки Мөзәйнәнән бер кеше һорағас, ул әйтте; — Эй, Аллаһ Рәсүле, беҙ нимә эшләйбеҙ, был инде тамамланған йәки үткән нәмәме, әллә хәҙер яңы нәмәме? Пәйғәмбәребеҙ яуап бирҙе; — Үткән нәмә -инде-, — ти һуңынан кеше йәки ниндәйҙер кешеләр; — Эй, Аллаһ Рәсүле, ни өсөн беҙ саҙаҡа эшләйбеҙ? Шулай итеп, Пәйғәмбәребеҙ яуап бирә: «Буласаҡ Йәннәттә йәшәүселәргә Йәһәннәмдә йәшәүселәрҙең ғәмәлдәрен башҡарыу еңеләйтелә, йәһәннәмдә йәшәүселәргә йәһәннәмдә йәшәүселәрҙең ғәмәлдәрен башҡарыу еңеләйтелә». Яхъя әйтте; — Шулай итеп, һин миңә уҡығаның кеүек.