Malaikat jibril mengajar tentang enam dasar iman, lima dasar islam, dan ihsan
Imam Ahmad : 5592
حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ أَخْبَرَنَا عَلِيُّ بْنُ زَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قُلْتُ لِابْنِ عُمَرَ إِنَّ عِنْدَنَا رِجَالًا يَزْعُمُونَ أَنَّ الْأَمْرَ بِأَيْدِيهِمْ فَإِنْ شَاءُوا عَمِلُوا وَإِنْ شَاءُوا لَمْ يَعْمَلُوا فَقَالَ أَخْبِرْهُمْ أَنِّي مِنْهُمْ بَرِيءٌ وَأَنَّهُمْ مِنِّي بُرَآءُ ثُمَّ قَالَ جَاءَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَا الْإِسْلَامُ فَقَالَ تَعْبُدُ اللَّهَ لَا تُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمُ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِي الزَّكَاةَ وَتَصُومُ رَمَضَانَ وَتَحُجُّ الْبَيْتَ قَالَ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُسْلِمٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَمَا الْإِحْسَانُ قَالَ تَخْشَى اللَّهَ تَعَالَى كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَا تَكُ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُحْسِنٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَمَا الْإِيمَانُ قَالَ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْبَعْثِ مِنْ بَعْدِ الْمَوْتِ وَالْجَنَّةِ وَالنَّارِ وَالْقَدَرِ كُلِّهِ قَالَ فَإِذَا فَعَلْتُ ذَلِكَ فَأَنَا مُؤْمِنٌ قَالَ نَعَمْ قَالَ صَدَقْتَ حَدَّثَنَا عَفَّانُ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ سَلَمَةَ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ سُوَيْدٍ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنِ ابْنِ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمِثْلِهِ قَالَ وَكَانَ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام يَأْتِي النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي صُورَةِ دِحْيَةَ
Беҙгә [Аффан] һөйләне [Хәммәт бин Сәләмә] [Ғәлиә бин Зәйд] [Яхъя бин Йәғмәрҙән] һөйләне, мин бер ваҡыт Ибн Ғүмәргә һорауҙар еткерҙем; Арабыҙҙа ҡайһы берәүҙәр бар, улар хәлде үҙем хәл итәбеҙ, тип уйлай. Дәртле булһалар – эшләйҙәр, дәртле булмаһа – ташлайҙар. Кэш [Ибн Ғүмәр] тигән; — Мин уларҙы ташлап китәм, улар ҙа мине ташлай, тип әйт. Шунан һүҙен дауам итте; Бер мәл пәйғәмбәребеҙ янына Жибрил саллаллаһуғәләйһи ғәләйһис-сәләм килеп: «Эй, Мөхәммәт, нимә ул Ислам?» Ул: «Һеҙ Аллаһ Тәғәләгә ғибәҙәт ҡылаһығыҙ һәм Уға тиңдәш тотмайһығыҙ, намаҙ уҡыйһығыҙ, зәкәт бирәһегеҙ, Рамаҙан айында ураҙа тотаһығыҙ һәм хаж ҡылаһығыҙ», – тип яуап бирә. Ул: «Әгәр мин шулай эшләһәм, мин мосолманмынмы?» Ул: «Ул», — тип яуап бирҙе. Ул: «Һин дөрөҫөн әйттең», — тип яуап бирҙе. Тағы ла: «Ихсанмы ул?» Ул яуап бирҙе: «Һеҙ Аллаһҡа Уны күргән кеүек ғибәҙәт ҡылаһығыҙ, әгәр ҙә һеҙ көсөгөҙҙән килмәһә, Ул һеҙҙе күрә». Йәбрил: «Әгәр мин шулай итһәм, мин мөхсинме?» Ул: «Ул», — тип яуап бирҙе. Ябраил: «Һин дөрөҫөн әйттең», — тигән. Йәбрил тағы: «Улай булғас, нимә ул Иман?» тип яуап бирә ул: «Һин Аллаһҡа, Уның фәрештәләренә, Уның китаптарына, Уның пәйғәмбәрҙәренә ышанаһың, үлгәндән һуң ҡиәмәт көнөнә, ожмахҡа һәм тамуҡҡа һәм уның бөтә ризыҡтарына -Ҡадарға- ышанаһың». Йәбрил: «Әгәр мин шулай эшләһәм, мин мөьминме?» Ул: «Ул», — тип яуап бирҙе. Йәбрил: «Раббы дөрөҫөн әйтте», — тигән. Һөйләне беҙгә [Аффан] беҙгә [Хәммәд бин Сәләмә] [Исхаҡ бин Сәүәйдтән] [Яхъя бин Йәғмәрҙән] [Ибн Ғүмәрҙән] Пәйғәмбәребеҙҙән саллаллаһуғәләйһи вәсәлләм өҫтәге хәҙис кеүек һөйләне. Ибн Ғүмәр әйтте: «Ибн Ғүмәр; Пәйғәмбәребеҙгә ғәләйһис-сәләм килде Жибрил ғәләйһиссәләм. Дихьйәгә оҡшай - атап әйткәндә, Дихйә бин Хәлифә алҡалби, уның матур дуҫтарының береһе, күрәһең -.