Hadith Representative
Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim
Imam Muslim : 2137حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
Pakuti watiphalira [Abu Bakr bin Abu Syaibah] na [Ishaq bin Ibrahim] vyose kufuma kwa [Hatim] wakati, - [Abu Bakr] wakati- Pakuti watiphalira [Hatim bin Isma’il Al Madani] kufuma kwa [Ja’far bin Muhammad] kufuma kwa [awiske] wakati; Tikiza ku nyumba ya [Jabir bin Abdullah], ndipo pamanyuma wakatifumba yumoza na yumoza kuti mazina ghithu ni wuli. Apo nyengo yane yikakwana, nkhati zina lane ni Muhammad bin Ali bin Husain. Pamanyuma wakajura mabatani gha pachanya na ghapasi gha malaya ghane. Pamanyuma wakaŵika woko lake pakati pa mabere ghane ghaŵiri. Pa nyengo iyi nkhaŵa kuti nichali muchoko. Pamanyuma wakati, ‘Wapokelereka, mwana wa munung’una wane, fumba ivyo ukukhumba kufumba’. Ntheura nkhamufumba. Wakaŵa kuti wazgoka chibuwu. Nyengo ya lurombo yikati yakwana, wakayimilira pa mphasa ya lurombo iyo wakayeghanga nyengo zose. Nyengo yiliyose para wakuŵika mphasa ya lurombo pa phewa lake, nyengo zose mphepete zake zikamumatiranga chifukwa chakuti mphasa ya lurombo yikaŵa yichoko chomene. Nkhati namufumba kuti, ‘Niphalirani umo Mtumiki wa Allah (saww) wakachitira Hajj. Pamanyuma wakayowoyanga na vimanyikwiro vya mawoko uku wakukora vyara vyake 9. Wakati; Wakakhala ku Medina vyaka 9, kweni wakaŵa kuti wandachite Hajj. Pamanyuma wakapharazga kuti mu chaka cha khumi wazamuluta ku Hajj. Chifukwa cha ivi, ŵanthu ŵakizanga mu magulu ku Medina, ŵakakhumbanga kukolerana na Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kuti ŵachitenge milimo yiwemi nga ni milimo yake. Pamanyuma tikaluta pamoza nayo. Wakati wafika ku Dzulhulaifah, Asma` bint Humais wakababa mwana wake mwanalume, Muhammad bin Abu Bakr. Wakaphalira kuti wafumbe Mprofeti sallallaahu 'alaihi wasallam ivyo wakwenera kuchita - chifukwa cha kubaba -. Ntheura wakati: ‘Gezani na kugwiliskira ntchito sanitary napkin yinu. Pamanyuma muvwareso vyakuvwara vinu vya ihram'. Rasulullah wakalomba rak’ah ziŵiri ku mzikiti wa Dzulhulaifah, ndipo pamanyuma wakakwera pa ngamila yake yakuchemeka Qashwa. Nkhati nafika ku Baida`, nkhalaŵiska uku na uku, ni ŵanthu ŵalinga awo ŵakamulondezganga, ŵakakweranga na kwenda, ku vigaŵa vyose viŵiri na kumanyuma kwake. Pa nyengo iyo, Qur’an -vumbuzi- likakhira, apo Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam wakapulikiska ng’anamuro lake, ndiko kuti nga ni malango gha milimo iyo tikwenera kuchita. Pamanyuma wakachemerezga uku wakuŵazga talbiyah kuti: ‘Nkhupulikira malango ghinu, O Allah, nkhupulikira, nkhupulikira. Palije mnyako wa imwe, nkhupulikira malango ghinu; nadi kulumba na chitemwa ni vyanu, nga ndi umo vikuŵira na ufumu, mulije ŵabwezi ŵinu, nkhupulikira malango ghinu-'. Ntheura ŵanthu ŵanandi nawo ŵali na talbiyah nga ni talbiyah wa Mprofeti saw. Mprofeti sallallaahu 'alaihi wasallam wakaŵakanizga yayi kuti ŵaŵazgenge, nadi ŵakaŵazganga mwakulutilira. Chakukhumba chithu nkhuchita waka Hajj, ndipo tikumanya yayi vya Umrah pa nyengo iyi. Wakati wafika ku Baitullah, wakafyofyontha kona yake yimoza -hajar Aswad-, ndipo pamanyuma wakachita Tawaf, wakachimbiranga katatu na kwenda mwakwenelera kanayi. Pamanyuma wakalutilira kuluta ku Maqam. Ibrahim 'Alais Salam, ndipo wakaŵazga vesi lakuti: 'Pangani siteshoni ya Ibrahim kuŵa malo ghakulombera..'. -Al Bakara: 125-. Pamanyuma wakaŵika maqam pakati pa Baitullah. Pa nyengo iyi adada ŵakati Mprofeti wakaŵazga mu lurombo lwake kuti: ‘QUL HUWALLAHU AHADL...’ -Al Ikhlas: 1-4-. Ndipo: 'KUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kafiruni: 1-6-. Pamanyuma wakawelera ku ngodya ya Tempile - wakamutimba Aswad - na kumufyofyontha nayo. Pamanyuma wakajumpha pa mulyango, wakaluta kwa Shafa. Wakati wafika pafupi na phiri la Safa wakaŵazga vesi lakuti: 'Nadi, Sa'i pakati pa Safa na Marwah ni vinyake mwa vimanyikwiro vya ukuru wa Chisopa cha Allah..'. -Al Baqara: 1589-. Kufuma apo, wakamba kuchita malango gha Chiuta. Ntheura wakakwera phiri la Shafa. Wakati wawona Baitullah, wakakumana na Qibla apo wakasopanga Allah yumoza na kumuchindika. Ndipo wakaŵazga kuti: ‘LA . A ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZAMAL no kusopa kwa Allah yekha, walije mnyake, Kwa iyo kuli ufumu na malumbo ghose, apo iyo ni Wankhongonozose pa vyose. Palije Chiuta uyo wali na wanangwa wakusopeka kupatulapo Allah pera, uyo wakufiska malayizgo ghake na kovwira ŵateŵeti ŵake na kuparanya ŵalwani ŵake ŵekha. Pamanyuma wakalomba. Bwerezani tahlil katatu. Pamanyuma wakakhira ku Marwa. Wakati wafika mu chigwa, wakachimbiranga. Ndipo pamanyuma pa ivi, wakaluta ku Phiri la Marwa apo wakaweleranga. Wakati wafika pa phiri la Marwa, wakachita ivyo wakachita pa phiri la Safa. Wakati wamalizga sa’i yake pa phiri la Marwa, wakati: ‘Niŵenge kuti nindachite ivyo nachita, mphanyi nindatore Hadya na kuyipanga Umrah’. Pamanyuma Surakah bin Malik bin Ju’tsyum wakati, ‘Enya, Rasulullah! Kasi ni vya chaka chino pera panji vyamuyirayira?’ Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakatambasura minwe ya woko lake linyake apo wakayowoyanga kuti: 'Sazgiranipo Umrah mu Hajj. Kusazgirako Umrah mu Hajj, yayi! Nanga wuli kwamuyirayira’. Pa nyengo iyi Ali wakafuma ku Yemen na kwiza na vinyama vya nsembe kwa Mprofeti sallallaahu 'alaihi wasallam. wakasanga kuti Fatima ni munthu wa tahallul; wakuvwara vyakuvwara vyakupenta ndipo wakubenekelera maso. Ali wakamukanizga kuchita nthena. Fatima wakazgora kuti, ‘Adada ŵekha ndiwo ŵakaniphalira kuti nichitenge ivi’. Ali wakati; Ntheura nkhaluta kwa Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kuti nkhapemphe fatwa yakukhwaskana na ivyo Fatima wakachita. Nkhamulongosolera kuti ndine nkhamukanizga kuchita nthena. Wakayowoyaso kuti: ‘Fathimah wakuneneska’. Pamanyuma wakafumba kuti: ‘Kasi mukuŵazga vichi para mukukhumba kuchita Hajj?’ Ali wakati; Nkhazgora kuti: ‘O Allah, nkhukhumba kuchita Hajj nga umo Mtumiki winu wakalongolera’. Pamanyuma Ali wakafumba kuti, ‘Kweni ine nkhiza na hwankurban, kasi vili wuli?’ Wakazgora kuti: ‘Mungaŵanga tahallul yayi’. Ja’far wakati; Nambala ya hadya iyo Ali wakatora kufuma ku Yemen ndipo iyo Mprofeti sallallaahu 'alaihi wasallam wakatora yikaŵa zana limoza. Waliyose mu mpingo wakaŵa na tahallul na kumeta, kupatulapo Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam na ŵanthu awo ŵakiza na hadya pamoza nayo. Zuŵa la Tarwiyah - la chitatu la Dzulhijjah - likati lafika, ŵakaluta ku Mina kukachita Hajj. Rasulullah sallallahu 'alaihi wasallam wakakwera galimoto yake. Ku malo agha wakalomba mapemphero gha Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha na Fajr. Pamanyuma wakalindilira kwa kanyengo mpaka apo dazi likafuma; Pa nyengo iyi wakatuma ŵanthu dankha ku Namira kuti ŵakazenge misasa kwenekura. Pa nyengo iyi, ŵa Quraysh ŵakaghanaghananga kuti wazamuyimilira nadi pa Mash’aril Haram - phiri ku Muzdalifah - nga umo ŵanthu ŵambura kumanya ŵakuchitira kanandi. Kweni vikuwoneka kuti wakalutilira waka kuluta ku Arafat. Wakati wafika ku Namira, wakasanga kuti ŵanthu ŵajintha mahema. Pamanyuma wakayima kuti wapumule penepara. Zuŵa likati lanjira, wakalutilira kukwera ngamila yake. Wakati wafika pakati pa njuchi, wakayowoya kuti: ‘Nadi, kuthilira ndopa na kupoka katundu wa munyako nkhwakukanizgika, nga umo kuliri kwakukanizgika kulimbana pa zuŵa ili, mu mwezi uwu, na mu charu ichi. Chonde manya, chilichose icho chikununkhira Jahiliyah chafumiskikapo pasi pa dango lane, kusazgapo njombe ya ndopa ya nyengo ya Jahiliyah. Nkhongono ya ndopa iyo nkhawuskapo dankha yikaŵa ndopa za Ibn Rabi’ah bin Harith uyo wakalyeskanga na Bani Sa’ad, pamanyuma wakakomeka na Huzail. Mwakuyana waka, nawuskapo msonkho wa jahiliyah; Ivyo nkhawuskapo pakwamba vikaŵa msonkho uwo ukaŵikika na Abbas bin Abdul Muttalib. Nadi, nizamuwuskapo chiwongo chose. Pamanyuma mungaŵawopanga yayi ŵanakazi. Mungaŵatora nga ni chigomezgo cha Allah, ndipo mbakuzomerezgeka kwa imwe mwa kulondezga malango . Allah. Pamanyuma pa ivi, muli na wanangwa pa iwo, uwo ngwakuti ŵakuzomerezga yayi kuti ŵanthu ŵanyake ŵakhale pa mphasa yinu. Usange ŵaswa, ŵatimbani mu nthowa yambura kupweteka. M’malo mwake ŵali na wanangwa pa imwe. Ndiko kuti vyakurya na vyakuvwara vyakwenelera. Nkhumusiyani mose chilongozgo cha umoyo, icho, usange mukuchilondezga, ni Qur’an. Wose muzamufumbika vya ine, kasi muzamuzgora wuli?’ ŵakazgora kuti: ‘Tikupereka ukaboni kuti mwapeleka nadi uthenga, mwafiska milimo yinu ndipo mwatipa ulongozgi’. Pamanyuma wakati, wakakwezga chara chake cha chilongolero kuchanya na kulongora mzinda: ‘Enya, Allah, kaboni, O Allah, kaboni, O Allah, kaboni’. Pamanyuma pa ivi, wakachema ŵanthu kuti ŵalombe, ndipo pamanyuma wakalomba lurombo lwa Zhuhur. Pamanyuma pake qamat kachiŵiri na lurombo lwa Asr kwambura lurombo lwa sunnah pakati pa ŵaŵiri aŵa. Pamanyuma pa ivi, wakalutilira ulendo wake ku malo gha wukuf. Pakufika kwenekura, ngamila ya Qashwa yikimilira pa malo gha malibwe ndipo ŵanthu awo ŵakendanga ŵakaŵa panthazi pake. Wakalaŵiska ku Qibla, ndipo wakakhala waka kwimilira mpaka apo dazi likanjira ndipo megafoni yakufipa yikasoŵa. Pamanyuma wakalutilira na ulendo wake, wakanyamura Usamah kumanyuma kwake, apo iyo yekha wakalaŵiliranga. Wakakoranga vingwe vya Ngamila ya Qashwa, m’paka apo mutu wake ukaŵa pafupi kukhwaska khushoni wa njinga. Wakayowoya na chimanyikwiro cha woko lake kuti: ‘Ŵabale, khalani ŵakufwasa, khalani ŵakufwasa’. Nyengo yiliyose para wafika pa phiri, wakafwatulako pachoko chingwe cha ngamila, kuti chiŵe chipusu kukwera. Pakufika ku Muzdalifah wakalomba mapemphero gha Maghrib na Isha’ na kuchema kamoza ku lurombo na qamat ziŵiri kwambura mapemphero gha sunnah pakati pawo. Kufuma apo, wakagona m’paka mulenji. Nyengo ya Fajr yikati yafika, wakalomba lurombo lwa Fajr na Adhan yimoza na qamat yimoza. Pamanyuma wakakwera ngamila ya Qaswa na kulutilira na ulendo wake ku Mash’aril Haram. Wakati wafika kwenekura wakakumana na Qibla, wakalomba, takbir, tahlil na kuŵazga sentensi ya kusopa Chiuta yumoza. Wakakhalako m’paka apo kuchanya kukazgoka chikasu ndipo wakafumapo pambere dazi lindambe kufuma, wakanyamura Fadlal bin Abbas. Fadlal ni munthu uyo wali na sisi lakutowa ndiposo nkhope yituŵa. Wakati wanyamuka, ŵanthu nawo ŵakanyamuka nayo. Fadlal wakaŵalaŵiska, ndipo Mprofeti wakabenekelera chisko chake na mawoko ghake. Kweni Fadlal wakazgokera mutu wake ku chigaŵa chinyake kuti wawone. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam nayo wakabenekelera chisko chake na woko lake linyake, mwakuti Fadlala wakalongozga maso ghake ku malo ghanyake. Wakafika pakati pa chigwa cha Muhassir, wakachimbizga ngamila yake mwaluŵiro mu msewu wa pakati uwo ukaluta luŵiro ku Jumratul Kubra. Wakati wafika ku Jumrah pafupi na khuni, wakaponyanga malibwe ghachokoghachoko ghankhondi na ghaŵiri uku wakuwerezgawerezga takbir pa kuponya kulikose. Kufuma apo, wakalutilira kuluta ku malo uko ŵakakomeranga sembe. Ku malo agha wakakoma vinyama vya nsembe makumi ghankhondi na vitatu na mawoko ghake ndipo vinyake wakavipeleka kwa Ali kuti wavikome, ni vinyama vya nsembe pamoza na ŵanyake ŵa mu mpingo. Kufuma apo, wakamuphalira kuti watorepo kachigaŵa kachoko pa nyama yiliyose ya sembe, ndipo pamanyuma wakamuphalira kuti waphike ndipo pamanyuma wakarya nyama na kumwa msuzi. Pamanyuma pa ivi, wakakwera galimoto yake na kuluta ku Baitullah kukachita tawaf. Wakalombanga malurombo gha Zuhr ku Mecca. Pamanyuma pa ivi, wakaluta kwa Bani Abdul Muttalib uyo wakaseŵanga chisimi cha Zamzam. Wakaŵaphalira kuti: ‘Imwe Banu Abdul Muttalib, tipani vyakumwa. Usange mzinda ukupulikiska makora yayi, nadi nimovwirani kuti muŵe pamoza'. Pamanyuma ŵakaponya chiŵiya, ndipo wakamwamo maji. Ndipo watiphalira [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] watiphalira [adada] watiphalira [Ja’far bin Muhammad] watiphalira [adada] iyo wakati; Nkhaluta kwa [Jabir bin Abdullah] na kumufumba vya Hajj wa Rasulullah . Ahi wasalamu. ndipo wakazunura hadith iyo yikaŵa yakuyana waka na hadith ya Hatim bin Isma’il, ndipo wakasazgirapo; Kale, ŵanthu ŵakaphalirikanga na Abu Sayyarah kuti ŵakwerenge Himar kwambura vyakuvwara. Ndipo apo Mprofeti sallallaahu ‘alaihi wasallam wakajumpha Muzdalifah mu Mash’aril Haram, ŵanthu ŵa Quraish ŵakaŵavya kukayika nanga nkhuchoko waka kuti wazamuyimilira apo ndipo kuti ni malo ghake ghazamuyimilira pamanyuma. Kweni wakajumphapo ndipo wakayima yayi m’paka apo wakafika ku Arafat na kuyima penepara.