Hadith Representative
Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim
Imam Muslim : 2137حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
As tra v’eh er n’insh dooin [Abu Bakr bin Abu Syaibah] as [Abu Bakr bin Abu Syaibah] as [Ishaq bin Ibrahim] ooilley ny t’eh er n’insh dooin, dooyrt eh. T’eh er n’gholl stiagh ayns thie [Jabir bin Abdullah], as t’eh er n’yannoo ymmyd jeh’n aght t’eh er n’yannoo. As tra v'eh my chorree, dooyrt mee dy row my ennym Muhammad bin Ali bin Husain. As t’eh er n’oghaghey ny botoonyn sheear as sheear jeh my laghyn. As hug eh e palm eddyr my daa bhree. Ayns y traa shen, v’eh foast ymmyrchagh. As dooyrt eh, 'Cur-my-ner, mac my vraar, gow rish cre'n red taitnyssagh'. As ghow mee fys er. V'eh er n'gholl dall. As tra haink y traa padjer, sheese eh er mat padjer v’eh dy bragh goaill rish. Gagh tra v’eh cur y mat padjer er e ghlioon, v’ad ny h-eddinyn dy bragh ry-cheilley er-yn-oyr dy row y mat padjer beg. As dooyrt mee rish, 'Insh dou cre'n aght ren y Hajj y yannoo ec y Phadeyr (saw as bendiaghtyn). As loayr eh lesh gestures e laueyn tra v’eh geddyn e naoe meedyn. Dooyrt eh; Va'n stayd echey ayns Medina son ny bleeaney, agh cha row eh er n'yannoo y Hajj foast. As dooyrt eh dy row eh er n'gholl er y Hajj ayns y deughoo vleïn. Son shen, haink deiney ayns streeuyn gys Medina, as v'ad booiagh dy row ad ry-cheilley rish y Phadeyr sallallaahu 'alaihi wasallam dy yannoo obbraghyn mie myr e obbraghyn. As hie shin marish. As tra haink ee gys Dzulhulaifah, ren Asma` bint Humais ruggey e mac, Muhammad bin Abu Bakr. As hug eh ordrey dy ghoaill y Prophet sallallaahu 'alaihi wasallam cre'n red v'eh dy yannoo - er-yn-oyr dy row eh er n'yannoo -. As dooyrt eh: 'Gow uss douche as uss dty napkin glen. As cur-my-ner dty laghyn ihram reesht'. As ren eh padjer daa rak'ah 'sy mosque Dzulhulaifah, as hie eh er e chamel enmyssit Qashwa. As tra v’eh er jeet gys Baida`, honnick mee mygeayrt, cre’n earroo dy leih v’er n’eiyrt marish, er markiaght as er cosh, er dagh laue as ry-cheilley. Ayns y traa shen, haink y Qur'an -folliaght- sheese, raad v'eh er n'yannoo tushtey jeh'n Prophet sallallaahu 'alaihi wasallam, shen-y-fa myr stiurey son ny obbraghyn ta shin dy yannoo. As dooyrt eh rish y talbiyah: 'I obey Your commands, O Allah, I obey, I obey. Cha vel partner erbee dhyt, ta mee cur geill da dty ordreeyn; dy firrinagh ta moylley as grayse Dty, myr ta'n reeriaght, Cha vel co-partnerys ayd, ta mee cur geill da dty ordreeyn-'. As t'ad. Cha row y Prophet sallallaahu 'alaihi wasallam er n'yannoo ymmyd jeu dy leah, ayns firrinys v'ad er n'leih eh dy kinjagh. Ta'n obbyr ain ny-lomarcan dy yannoo y Hajj, as cha nel fys ain mychione y Umrah foast. As tra v'eh er jeet gys y Baitullah, hug eh poosey da un jeh e chorneil -hajar Aswad-, as ren eh Tawaf, jogging three keayrtyn as coshee myr t'eh ry-akin ceaurt keayrtyn. As hie eh er-gerrey gys y Maqam. Ibrahim 'Alais Salam, eisht laghyn eh y verse: 'Jean stashoon Ibrahim ny ard-valley 'sy phadjer..'. -Al Baqara: 125-. As hug eh yn maqam eddyr y Baitullah. 'Sy traa cheddin dooyrt my ayr, dy row'n Prophet er n'lesh 'sy phadjer echey: 'QUL HUWALLAHU AHADL...' -Al Ikhlas: 1-4-. And: 'QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kafirun: 1-6-. As hie eh reesht gys corneil y Temple - s'cosoylagh rish Aswad - as s'cosoylagh eh rish myrgeddin. As trooid y dorry, hie eh gys Shafa. As tra v'eh er n'gholl stiagh er clieau Safa, laghyn eh y verse: 'Dy firrinagh, ta'n Sa'i eddyr Safa as Marwah mastey symbolyn mooarey Relijion Allah..'. -Al Baqara: 1589-. Eisht ghow eh toshiaght dy chooilleeney goanlyssyn Yee. As hie eh seose er clieau Shafa. As lurg da'n Baitullah y akin, hie eh er-gerrey da'n Qibla tra v'eh er n'yannoo ymmyd jeh Allah as gloyrey eh. As laghyn eh: 'LA . A ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZWAAHHD no worshipThe Allahhreceptrecept AHZABA ny lomarcan, cha vel echey paart, Dasyn ta'n reeriaght as ooilley ny moylley, choud's t'eh Ooilley-niartal harrish dagh nhee. Cha vel Jee erbee ta’n chiart dy ve adhradh agh Allah ny lomarcan, ta freayll e ghellalyn as cooney e harvaantyn as sniessey e noidyn hene. As ghow eh padjer. Rere y tahlil three keayrtyn. As hie eh sheese gys Marwa. Tra haink eh gys y valley, ren eh joggal. As erreish da shen, hie eh gys Marwa Hill tra v’eh goll er-gerrey. As tra v'eh er jeet gys Hill Marwa, ren eh ny ren eh er Hill Safa. As tra v'eh er chlashtyn rish e sa'i er Marwa Hill, dooyrt eh: 'Myr nagh row mee er n'yannoo shen ta mee er n'yannoo, cha row mee er chur Hadya as er n'yannoo eh Umrah'. As dooyrt Suraqah, as dooyrt eh rish, 'Ta, Rasulullah! As t'eh ry-akin son y vlein shoh ny son dy bragh?' 'Sy stayd shen, t'eh gra: 'Cur-my-ner yn Umrah 'sy Hajj. Insh Umrah ayns Hajj, cha nel! Eddyr son dy bragh'. As ec y traa cheddin haink Ali veih Yemen, as hug eh beishtyn-offrey da'n Prophet. t'eh er gheddyn Fatima dy ve dooinney tahallul; t'ee geddyn stiagh 'sy ghlare as t'ee 'sy ghlare 'sy ghlare. Va Ali er n'yannoo shen. As dreggyr Fatima, 'Dy row my ayr hene er ghra rhym dy yannoo shoh'. Dooyrt Ali; As hie mee gys y Prophet dy ghoaill fatwa mychione obbraghyn Fatima. Assliee mee da dy row mee er n’yannoo shen. As dooyrt eh myrgeddin: 'Ta Fathimah ry-hoi'. As dooyrt eh: 'Cre'n red ta shiu jannoo tra ta shiu er n'yannoo Hajj?' Dooyrt Ali; Freggyr mee: 'O Allah, ta mee ec y chione dy yannoo y Hajj myr t'eh er ny hoilshaghey liorish dty Vac'. As dooyrt Ali, 'Agh hug mee yn hwankurban, kys ta shen?' As dreggyr eh: 'Nagh bee tahallul'. Dooyrt Ja'far; Yn earroo hadya v'er ny choyrt ec Ali veih Yemen as v'er ny choyrt ec y Prophet, v'eh jeih. Va dagh ooilley pheiagh 'sy cho-chowrey er n'yannoo tahallul as shassoo, agh y Prophet sallallaahu 'alaihi wasallam as ny deiney hug hadya marish. As tra haink laa Tarwiyah - yn hoghtoo laa jeh Dzulhijjah - hie ad gys Mina dy yannoo y Hajj. Rasulullah Sallallahu 'Aleyhi wasallam row eh er y vehicle echey. Ayns shen ren eh padjeryn Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha as Fajr. As ren eh geaishtagh son y traa shen, derrey daag y ghrian; As ec y traa cheddin hug eh sleih er-dy-hoshiaght gys Namirah dy hroggal camp ayns shen. Ayns y tammaghyn shen, va'n Quraysh credjal dy row eh dy shickyr staydys ec Mash'aril Haram - clieau ayns Muzdalifah - myr v'eh ry-akin ec ny deiney agglagh. Agh ta'n red cheddin ry-akin dy row eh er n'gholl er-gerrey gys Arafat. As tra haink eh gys Namirah, honnick eh dy row deiney er n’yannoo tenteyn. As stayd echey dy ghoaill foddey. As tra v'eh er n'gholl sheese, hie eh er e chamel. As eh er jeet gys mean ny beeaghyn, ren eh oraid: 'Dy firrinagh, ta'n fuill y scughey as y ghoaill ersooyl jeh'n chooid jeh dty cho-chraueeaght haram, myr ta'n haram dy chaggey er y laa t'ayn, 'sy mhee shoh, as 'sy cheer shoh.' Ta fys aym, dy vel ooilley ny ta boggyssagh jeh Jahiliyah er nyn stroie fo my leigh, goaill stiagh ransom fuill y traa Jahilijah. Yn ransom fuillagh ren mee y scughey magh ec y toshiaght, v'eh fuill Ibn Rabi'ah bin Harith v'er ny choyrt ec Bani Sa'ad, as eisht v'eh er ny mharroo ec Huzail. As myr shen, ta mee er chur stiagh usury jahiliyah; Yn red ren mee y chur da’n chied cheayrt, v’eh y usury v’er ny stiurey liorish Abbas bin Abdul Muttalib. Dy firrinagh, verym ersooyl ooilley ny usury. As ny bee aggle ort roish ny mraane. Faggys da’n Chiarn ad y ghoaill myr trust da Allah, as t’ad lowal dhyt liorish freayll ny recortyssyn . Allah. As lurg shen, ta crooaghyn ayd orroo, shen-y-fa nagh lhisagh ad dooinney elley y ghoaill er dty mat. Mannagh violagh ad, sniee ad ayns aght nagh vel ymmyd jeu. Ayns ny laghyn shen ta crooaghyn oc erriu. Namely sustainance as cleaysh ymmyrchagh. Ta mee cur diu ooilley stiurey bea, ta, my t'ou uss geddyn rish, y Qur'an. As bee shiu ooilley er nyn goyrt stiagh mychione, as kys nee shiu freggyrt?' freggyr ad: 'Ta shin cur testimony dy vel oo er chur yn teisht dy firrinagh, dy vel oo er choamrey dty obbraghyn as dy vel oo er choyrt comhairle dooin'. As dooyrt eh, as hrog eh e veeal-insh gys y skyn, as hug eh stiagh y pobble: 'Ta, Allah, fieau, O Allah, fieau, O Allah, fieau'. As lurg shen, ghow eh padjer, as qamat, as ghow eh padjer Zhuhur. As y qamat reesht as y phadjer Asr gyn padjer sunnah eddyr ny daa. As lurg shen, hie eh er e raad gys y wukuf. As eh er jeet thie, stayrt camel Qashwa ayns ard-chreeagh as va'n pobble va coshee ry-hoi. Va eshyn er-gerrey da'n Qibla, as duirree eh seose derrey daag y ghrian stiagh as daag y megaphone ruy. As hie eh er e raad, as hug eh Usamah er e ghlioon, tra v'eh hene ayns y reill. T’eh er n’eiyrt rish y Camel Qashwa, derrey v’eh er-gerrey da’n cussum-saddle. As dooyrt eh lesh gesture e laue: 'Breearaghyn, bee-jee calm, bee-jee calm'. Gagh tra v’eh er n’gholl gys clieau, v’eh loose y cordyl y chamyl beggan, dy row eh ny s’easyl dy hroggal. As eh er jeet gys Muzdalifah, ren eh padjeryn Maghrib as Isha' lesh un ghlare gys padjer as daa qamat gyn padjeryn sunnah erbee eddyr. As ren eh cadley gys y laa. As tra haink y traa son Fajr, ren eh y phadjer Fajr lesh un Adhan as un qamat. As hie eh er camyl Qaswa as hie eh er e raad gys Mash'aril Haram. As tra v'eh ry-hoi, ren eh padjer, takbir, tahlil as lesh y ghraih monotheism. D'eaisht eh rish derrey v'eh glen as hie eh magh roish y ghrian, goaill Fadlal bin Abbas. Fadlal t'eh dooinney lesh grunt s'brinne as ghruaie geal. As tra v’eh er n’gholl, hie’n pobble myrgeddin marish. Fadlal s'cosoylagh roo, as s'cosoylagh dy row y Prophet s'cosoylagh rish e laueyn. Agh t’eh Fadlal t’er n’yannoo e chree ayns y raad elley dy akin. As t'eh er n'yannoo ymmyd jeh'n aght shoh, as t'eh er n'yannoo ymmyd jeh'n aght shoh. As tra v'eh er jeet gys mean y ghleashtan Muhassir, hug eh e chamyl trooid y raad mean v'er n'gholl dy kiart gys Jumratul Kubra. As eh er jeet gys Jumrah kiongoyrt rish craid, threeg eh seihnt cloan tra v'eh jannoo y takbir lesh gagh thrown. As hie eh er-gerrey gys y raad raad v’eh er ny stroie. Ayns shen ren eh three-feed as jeih ainleyn-offrey y varroo lesh e laueyn as hug eh y chooid elley da Ali dy stroie, shen-y-fa ny beishtyn-offrey cooidjagh lesh mraane elley jeh’n cheshaght. As dooyrt eh rish dy ghoaill sniaghtey beg jeh gagh ainle-offrey, as dooyrt eh rish dy row eh dy choshey eh as eisht dy ee eh y chione as dy ee eh y broth. As lurg shen, hie eh er e char as hie eh gys Baitullah son tawaf. Ghow eh padjeryn Zuhr ayns Mecca. As lurg shen, hie eh gys Bani Abdul Muttalib, v'er n'yannoo ymmyd jeh Zamzam. As dooyrt eh roo: O Banu Abdul Muttalib, cur dooin red erbee dy ee. As mannagh row y pobble er n'yannoo rish, s'cosoylagh dy row mee er n'yannoo rish'. As hug ad stiagh bucket, as hig eh dy ee jeh. As t’eh er ghra rhyn [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] t’eh er ghra rhym [my ayr] t’eh er ghra rhym [my ayr] t’eh er ghra rhym [my ayr] t’eh er ghra rhym; As hie mee gys [Jabir bin Abdullah] as ghow mee fys jeh mychione Hajj Rasulullah shallallahu 'al . aihi vaslaam. as eisht ghra eh rish hadith va cosoylagh rish hadith Hatim bin Isma'il, as hug eh rish; Ayns ny laa t'er n'gholl shaghey, v'ad er n'ordail da Abu Sayyarah dy hroggal Himar ry-cheilley. As tra v'eh er n'gholl shaghey Muzdalifah ayns Mash'aril Haram, cha row y phobble Quraish erbee y s'mish y ghra dy row eh dy staydys shen as dy row eh dy staydys echey er-dy-henney. Agh hie eh er-gerrey da as cha stayd echey derrey haink eh gys Arafat as stayd echey shen.