Hadith Representative
Nabi membaca surat Al-Kafirun dan Al-Ikhlas pada dua rakaat thawaf di belakang Maqam Ibrahim
Imam Muslim : 2137حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ
Ke ear jiron kim [Abu Bakr bin Abu Syaibah] im [Ishaq bin Ibrahim] aolep men jen [Hatim] ear ba, - [Abu Bakr] ear ba- Ke ear jiron kim [Hatim bin Isma'il Al Madani] jen [Ja'far bin Muhammad] jen [jemen] ear ba; Kōm kar itok ñan mweo imõn [Jabir bin Abdullah], innem ear kajitõk ibbed juõn kin juõn ta etam. Ke ekar ien eo aõ, ikar ba eta ej Muhammad bin Ali bin Husain. Innem ekar kapelok button ko ilōñ im iumwin nuknuk eo aõ. Innem ear likit pein ikōtaan tōtōr ko ruo aō. Ilo ien eo, io kar dik wōt. Innem ear ba, 'Yokwe, nejin būratiō, kajjitōk ta eo kwoj kōnaan kajjitōk'. Innem io kar kajitõk ippān. Ear pilo. Ke ej itok ien jar, ekar jutak ion juon mat in jar eo ej iien otemjej bōk ippān. Aolep ien ej likit mat in jar eo ion ubōn, tōrerein ko rej iien otemjej dāpij e kin an dik mat in jar eo. Iar kajitõk ibben, 'Kwon kwalok ñan ña ewi wawein an Rijilōk eo an Allah (ainemõn im jerammõn ko an Allah ren bed ion) kar kõmmane Hajj eo. Innem ekar konono kin pein ilo an jibwe 9 pein. Ear ba; Ear jokwe ilo Medina iumwin 9 yio, ak ear jab kōmmane Hajj eo. Innem ear kwalok bwe ilo yio eo kein ka joñoul enaj etal ñan Hajj eo. Kin men in, armij ro rar itok ilo jarlepju ko ñan Medina, im kõnan kobalok ibben Rikanaan eo ñan kõmman jerbal ko remõn einwõt jerbal ko an. Innem jekar etal ibben don. Ke ear tōpar Dzulhulaifah, Asma` bint Humais ear keotak ļaddik eo nejin, Muhammad bin Abu Bakr. Ear jiroñ bwe ren kajjitōk ippān Rikanaan eo ta eo ej aikuj kōm̧m̧ane - kōnke ej keotak -. Innem ear ba: ‘Kwon tutu im kajerbal sanitary napkin eo am. Innem bar kōņak nuknuk in ihram eo am. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ear jar ruo rak'ah ilo Dzulhulaifah mosque, innem ear uwe ion camel eo an etan Qashwa. Elikin aō kar tōpar Baida`, Iar kalimjōk iturin, ewi joñan armij ro rar etal ibben, uwe im etetal, ilo turin im itulikin. Ilo ien eo, Qur'an -revelation- ear walok, ijo Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear melele melelein, einwot nan in jiron ko kin jerbal ko jej aikuj in kōmmane. Innem ear lamõj ke ej riiti talbiyah eo: 'LABBAIKA ALLAHUMMA LABBAIKA LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIKA INNALHAMDA WAN NI'MATA LAKA WALMULKU LAA SYARIIKA LAKA -Ij bokake kien eo Am, im ij bokake, ij bokake. Ejelok pāleō ñan Kwe, ij bokake kien ko Am; emool nebar im jouj rej am, einwot ailiñ eo, ejelok ro mōttam, ij bokake kien ko am-'. Elōñ armij ro ewōr aer talbiyah einwot talbiyah eo an Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam. Rikanaan eo ear jab bōbrae ir jen air riiti, ilo mol rej riiti aolep ien. Kōttōpar eo am ej ñan kōmmane wōt Hajj eo, im jejjab jelā kin Umrah eo kiiō. Elikin an kar tōpar Baitullah eo, ear jibwe juon ian kona ko an -hajar Aswad-, innem ear kōmmane Tawaf, ettor jilu alen im etetal ilo jimwe emen alen. Innem ekar wōnmanlok wōt ñan Maqam eo. Ibrahim 'Alais Salam, innem ear riiti eoon eo: 'Kōmman bwe jikin jar eo an Ibrahim en juon jikin jar..'. -Al Baqarah: 125-. Innem ear likit maqam eo ikõtan Baitullah eo. Ilo ien in jema ear ba bwe ri kanan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear riit ilo jar eo an: 'QUL HUWALLAHU AHADL...' -Al Ikhlas: 1-4-. Im: 'QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kafirun: 1-6-. Innem ekar jeblak ñan kona in Temple eo - ekar mōn Aswad - im ekar barāinwōt mejenmaik e. Innem ilo kejem eo, ekar etal ñan Shafa. Elikin an kar kepaak tol in Safa ear riiti eon eo: 'Emool, Sa'i ko ikõtan Safa im Marwah rej jet ian kakõlle ko kin utiej in kabuñ eo an Allah..'. -Al Baqarah: 1589-. Innem ear jino an jerbali kien ko an Anij. Innem ear wanlōñlōñ toḷ in Shafa. Elikin an kar lo Baitullah eo, ekar jelmae Qibla eo ilo an kar monono an Anij im kaibujuij E. Im ear riit: 'LA A ILAAHA ILALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAZHU WAHAAMDAHU WAHDAHU - Anij eo ejjab ekkar ñan kabuñ ijellokin Allah wōt, ejelok an mõttan, ñan E ej an ailiñ eo im aolep nebar, ilo ien eo E ej Kajoor Otem Kajoor ion men otemjej. Ejelok Anij eo ewōr an maroñ ñan kabuñ ñan e ijellokin Allah wōt, eo ej kōjparok kallimur ko an im jibañ ro ri karejaran im kokkure ri kijirãt ro An make. Innem ear jar. Bar kōmmane tahlil eo jilu alen. Innem ekar wanlaḷtak ilo Marwa. Ke ekar tōpar āne eo, ekar ettōr. Im elikin men in, ekar etal ñan Marwa Hill ke ej etetal lok. Elikin an kar tōpar Marwa Hill, ear kōmmane ta eo ear kōmmane ilo Safa Hill. Ke ekar kadedelok an sa'i ilo Marwa Hill, ekar ba: 'Elañe ikar jab kōmmane ta eo ikar kōmmane, ikar jab bōktok Hadya im kōmmane Umrah'. Innem Suraqah bin Malik bin Ju'tsyum, 'Aet, Rasulullah! Ej ñan yio in wōt ke ak ñan indeeo?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear erlok pein bar juon ke ej ba: 'Kobaik Umrah eo ilo Hajj eo. Kobaik Umrah ilo Hajj, jaab! Bareinwõt ñan indeeo'. Ilo ien in Ali ear itok jen Yemen im bōktok menin mour in katok ko ñan Rikanaan eo. ear lo bwe Fatima ej juon armij eo ej tahallul; ej kōnak nuknuk ko rekilmeej im ej kalibubu mejen. Ali ear bōbrae e jen an kōmmane. Fatima ear uwaak, 'Jema make ear jiroñ eō bwe in kōmmane men in'. Ali ear ba; Innem io kar etal ñan ippān rikanaan eo ñan kajjitōk juon fatwa ikijen jerbal ko an Fatima. Iar kamelele ñan e bwe iar bōbrae e jen an kōmmane men in. Ear bar ba: 'Fathimah ej jimwe'. Innem ear kajitõk: 'Ta eo kwoj riiti ñe kwoj kōnaan kōmmane Hajj?' Ali ear ba; Iar uwaak: 'O Allah, ij kōnan kōmmane Hajj eo einwot an kar kwalok jen Rijilōk eo Am'. Innem Ali ear kajitok, 'Ak iar bōktok hwankurban eo, ewi wawein?' Ear uwaak: 'Jab tahallul'. Ja'far ear ba; Oran hadya ko Ali ear bōktok jen Yemen im Rikanaan eo ear bōktok kar juon buki. Aolep armij ro ilo jar eo rar tahallul im mwijbar, ijellokin wōt Rikanaan eo im armij ro rar bōktok hadya ibben. Ke raan in Tarwiyah - raan eo kein ka ruwalitōk in Dzulhijjah - ear itok, rar etal ñan Mina ñan kōmmane Hajj eo. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ear uwe ilo wa eo waan. Ijo ekar jar Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha im Fajr. Innem ear kõttar jidik ien mae ien eo ear tak al; Ilo ien in ear jilkinlok armij ro mokta ñan Namirah bwe ren kajutak jikin jokwe ie. Ilo ien in, Quraysh ro rar lemnok bwe enaj kar bōjrak ilo Mash'aril Haram - juon tol ilo Muzdalifah - einwot an armij ro rejjab jelā kōmmane. Ak ej walok bwe ekar baj wōnmanlok wōt ñan Arafat. Ke ear tõpar Namirah, ear lo bwe armej ro rar kajutak em̦ nuknuk ko. Innem ekar bōjrak im kakije ijo. Ke ekar tulok al, ekar wōnmanlok wōt ilo kamel eo an. Ke ear tōpar ilubwiljin bee ko, ear kōmman juon kōnono: 'Emool, kōto̧o̧rļo̧k bōtōktōk im bōk men ko an armej eo m̧ōttam̧ ej haram, āinwōt an haram n̄an tariņae ilo raan in, ilo allōn̄ in, im ilo laļ in. Jouj im jelā, aolep men ko rej bwiin Jahiliyah kar jolok iumin kien eo aõ, ekoba bōtōktōk in binmour eo an ien eo an Jahilijyah. Bōtōktōk eo ikar jino jolok ej bōtōktōkin Ibn Rabi'ah bin Harith eo ekar mōñā jen Bani Sa'ad, innem ekar mõn e jen Huzail. Bareinwõt, Iar jolok jahiliyah usury; Ta eo ikar jino jolok ej usury eo kar kōmmane jen Abbas bin Abdul Muttalib. Emool, inaj jolok aolep wōnan ko. Innem jab mijak kōrā ro. Kwomaroñ bōk ir einwot juon menin liki an Allah, im rej mālim ñan yuk ilo am bokake kakien ko Allah. Elikin menin, ewōr am maroñ ioer, bwe ren jab kōtlok bwe armij ro jet ren jijet ilo mat eo am. Elañe rej rupe kien, mōn ir ilo juon wewein eo ejjab kauwōtata. Ijjelokin ewōr aer maroñ ion yuk. Einwot mōñā im nuknuk ko rekkar. Ij lewoj ñan kom aolep juon tōl ñan mour, eo, elañe komij bokake, ej Qur'an eo. Kom aolep renaj kajitok kin ña, innem ewi wawein am naaj uwaak?' rar uwaak: 'Kimij kamool bwe kwar kwalok ennan eo emol, kwar kadedelok jerbal ko am im kwar letok nan in kakabilek ñan kim'. Innem ear ba, im kotak pein ñan lañ im kwalok ñan armij ro: 'Aet, Allah, kennan, O Allah, kennan, O Allah, kennan'. Elikin men in, ear kir ñan jar, innem qamat, innem jar Zhuhur. Innem qamat bar juon alen im jar in Asr ilo ejelok jar in sunnah ikõtan erro jimor. Ālkin menin, eaar wōnm̧aanļo̧k wōt ilo iaļ eo an n̄an jikin wukuf eo. Ke ear tōpar ijo, kamel eo an Qashwa ear bōjrak ilo juon jikin dekā im armej ro rej etetal rar pād im̧aan. Ear reilok ñan Qibla eo, im jutak wōt mae ien eo ear tulok al im megaphone eo emera ear jako. Innem ekar wōnmanlok ilo ito-itak eo an, im bōk Usamah itulikin, ilo ien eo ekar make iroij. Ear jibwe rein ko an Qashwa Camel eo, mae ien eo bõran ear epaak an tōpar saddle cushion eo. Ear ba ilo an kōmman pein: 'Ro jeiū im jatū, komin kalmenlokjen, komin kalmenlokjen'. Aolep ien ej tõbar juõn tol, ej kõtlok to eo an camel eo jidik, bwe en bidodo an wanlõñlok. Ke ear tōpar Muzdalifah ear jar Maghrib im Isha' ippāñ juon call to prayer im ruo qamat ilo ejelok jar in sunnah ikōtaan. Innem ear kiki mae jibboñ. Ke ien Fajr ear itok, ear jar Fajr eo ippāñ juon Adhan im juon qamat. Innem ekar uwe ion kamel eo an Qaswa im wōnmanlok ilo ial eo an ñan Mash'aril Haram. Ke ej itok ijo ekar jelmae Qibla eo, jar, takbir, tahlil im riiti nan in monotheism eo. Ear bed ijo mae ien eo mejatoto ear oktak im ej etal mokta jen an al tak, im bōk Fadlal bin Abbas. Fadlal ej juon em̧m̧aan eo ewōr an kooļ eaiboojoj im juon mejān em̧ōrā. Ke ear etal, armej ro rar bar etal ippān. Fadlal ear kalimjeke ir, innem Rikanaan eo ear kalibubu turin mejen kin pein. Ak Fadlal ear ukōt bōran ñan bar juon jikin bwe en lale. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ear bareinwõt kalibubu turin mejen kin pein eo juon, bwe Fadlala ear kalimjeke bar juon jikin. Ke ear tõbar ilo lukwon Muhassir valley, ear kadiklok camel eo an ilo ial eo lukwon eo ear etal ñan Jumratul Kubra. Ke ear tōpar Jumrah iturin juon wijki, ear jolok jiljilimjuon dekā ko reddik ilo an riiti takbir eo ilo kajjojo jolok. Innem ear wõnm̦aanl̦o̦k wõt ñan jikin eo rar m̦an menin katok eo ie. Ijo ear mõn jiljinoñoul-jilu menin mour in katok ko kin pein im lelok ko jet ñan Ali bwe en mõn ir, menin mour in katok ko ibben ro jet ilo kabuñ eo. Innem ear jiroñ e bwe en bōk juon mōttan jidik jen kajjojo menin katok, innem ear jiroñ e bwe en kōmat im innem ear mõñā kanniōk eo im idaak broth eo. Elikin men in, ekar uwe ilo wa eo waan im etal ñan Baitullah ñan tawaf. Ear jar Zuhr ilo Mecca. Elikin men in, ear lolok Bani Abdul Muttalib eo ear je juon Zamzam well. Ear ba ñan ir: 'O Banu Abdul Muttalib, letok ñan kim juon men in idaak. Elañe armij ro rejjab bōd aer melele, inaj jibañ yuk kōmman pija ko ibben don. Innem rar jolok juon bōjo, im ear idaak jen e. Im ear jiron kim [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] ear jiron kim [jema] ear jiron kim [Ja'far bin Muhammad] ear jiron io [jema] ear ba; Ikar etal ñan [Jabir bin Abdullah] im kajitõk ibben kin Hajj eo an Rasulullah shallallahu 'al aihi wasallam. innem ear kwalok juon hadith eo ej einwot hadith eo an Hatim bin Isma'il, im ear kobaiktok; Ilo ien ko etto, armij ro rar jiroñ ir jen Abu Sayyarah bwe ren wanlōñ tak Himar ilo ejelok nuknuk. Im ke Rikanaan eo sallallaahu 'alaihi wasallam ear eļļā jān Muzdalifah ilo Mash'aril Haram, armej in Quraish ro rar jab pere jidik bwe enaaj kar bōjrak ijo im bwe enaaj kar jikin bōjrak eo an tokālik. Ak ear eļļā jāne im jab bōjrak m̧ae iien eaar tōpar Arafat im bōjrak ijo.