Tata cara haji wada' Rasulullah

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال

Цо дийцина тхуна [Хьисам бин Аммар]; дийцина вайга [Хьатим бин ИсмаӀилна]; дийцина вайга [ДжаӀфар бин Мухьаммаде] [шен дегара], цо аьлла; — Со цкъа [Джабир бин ӀабдуллахӀ] волчу веара. Тхо вовшахкхетча, нехан хьал-де хаьттира цо, сох лаьцна хаьтталц. Цундела ас жоп делира; 'Со Мухьаммад бин Ӏали бин Хьусайн ву'. Цундела цо сан коьрта тӀе куьг диллира сан лакхара а, лахара а кнопкаш схьайохуш, тӀаккха сан кийра юккъе белш а йиллина, цу хенахь со хӀинца а баккхийчу нахе кхаьчна бер дара. Цо элира; — Марша вогӀийла хьо, хьайна луъург деха. БӀаьрзе хиларна хаьттира ас цуьнга. Ламазан хан тӀекхаччалц, шен ламазан матта тӀехь лаьтташ вара иза, нагахь санна цо шен пӀелгаш ламазан маттана агӀонаш тӀе дӀахӀиттийча, ламазан матта жима хиларна, дӀаса а тарлуш, ткъа шен шал шен белшаш тӀехула кхозуш, тхуна хьалха а волуш, ламаз деш вара иза». ТӀаккха ас хаьттира; — Дийца тхуна РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьаьж муха дира! — Цундела цо, шен куьйгаца гайтира, шен исс пӀелг дӀаса а кховдийна, элира цо; — Баккъалла а, РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам исс шарахь ХьаьжцӀа вахана вац, цул тӀаьхьа итт шарахь хьаж де аьлла нахе кхайкхина цо. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам ХьаьжцӀа вахна, цул тӀаьхьа дуккха нах баьхкина Мадинате, царна массарна лаьара Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчохь гул а луш, цо ма-дарра дан. Цундела иза дӀавахара, тхо а цуьнца дӀадахара. Тхо Дзул Хьулайфате кхаьчча, Асмаъ бинт Умайс Мухьаммад бин Абу-Бакр вина, цундела иза хатта яхийтина; — ХӀун дан деза? — ТӀаккха Асмае элира цо: «Лийча, кӀадийца чӀогӀа дӀа а дихкина, ихьрам чу гӀо». ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам маьждиг чохь ламаз дина тӀаккха Къашва эмкал тӀе хиъна, эмкал нийса хьала а гӀаьттина, иза Сахара яьссачу аренна тӀехула дӀа а эцна. Жабира элира; — Суна гуш ма-хиллара, дуккха а нах гира цунна хьалха, машенлелорхошка а, гӀашлошна а юкъахь, иштта аьтту агӀор а, аьрру агӀор а, тӀехьа а - дуккха а нах гуш бара -. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вара тхуна юккъехь, шена тӀе Къуръан охьадоьссиначу хенахь, цуьнан таквилан чӀогӀа кхетам болуш вара иза. Цо хӀуъа дича а, оха а леладо иза. Шен тавхьидан аз айдира цо: «Хьан кхайкхам кхочушбо ас, я АллахӀ». Ас Хьан кхайкхам кхочушбо, Хьан кхайкхам ас кхочушбо. Хьуна накъост вац, Хьан кхайкхам ас кхочушбо. Баккъалла а, хастам а, зовкх а, паччахьалла а Хьуна бен дац, Хьуна накъостий бац». Наха а шаьш доьшуш долчу дешарца шайн аьзнаш хьалаайдира, цо саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам церан амалех лаьцна хӀумма а ца элира. Цо саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам кхидӀа а шен талбийат дешна. Джабир радиаллахӀу Ӏанху юха а элира; — Хьаьж дан бен кхин ниййат дац тхан, ткъа Ӏумратах дерг тхуна цкъачунна хууш дац. Тхо цуьнца БайтуллахӀе кхаьчча, цо сихха Рукун -Тавафан юьхь- хьаькхира -барт бира-, тӀаккха кхо го дӀа а лелхаш, важа диъ го нормально лелира. Цул тӀаьхьа Макъам ИбрахӀим волчу вахара иза, аят доьшуш: «Макъам ИбрахӀим ламазан меттиг хилийта». Иштта, Макам ИбрахӀимна а, БайтуллахӀ -КаӀба-на а юкъахь дӀахӀоттийра цо ша. -Дадас элира; - 'ткъа суна ца хаьа, цо Пайхамарера саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хьахийна ца хилча, Пайхамара шина ракаӀат ламазехь -Макъам ИбрахӀимехь- сураташ Аль Каафируун а, Аль Ихлааш а дешна хилар. ТӀаккха БайтуллахӀ волчу юхавирзира иза, тӀаккха хьаькхира - барт бира я салам делира - Рукун - Тавафан юьхь -, тӀаккха - КаӀбат неӀарехула - Сафа гу тӀехьа аравелира иза. Шафана тӀевоьдуш цо дешна: «Баккъалла а Шафа а, Марва а АллахӀан билгалонех ю, вай -саӀи- дӀадолош ду АллахӀа Суб Ханаху Ва ТаӀала дӀадолало'. Сафа тӀера ламаз дан волавелира иза, тӀаккха гу тӀе хьалавелира шена КаӀбат ган кхаччалц, тӀаккха такбир а, тахьлил а, тахьмид а дира цо, олуш: «Цхьаъ волу АллахӀ воцург кхин дела вац, накъост воцуш». Паччахьалла Цунна ду, хастам а Цунна бу. -Иза- Сийлахь-Веза верг ву дахар луш верг а, Сийлахь-Веза верг а ву, массо хӀуманна тӀехь ницкъ болуш а ву Иза. Цхьа АллахӀ воцург кхин дела вац, накъост воцуш, Шен ваӀданаш кхочушдеш, Шен лайшна гӀо деш, массо тобанаш ша цхьаъ эшош’. ТӀаккха дешаршна юккъехь ламаз дира цо, тӀаккха кхузза дешар элира цо. Цул тӀаьхьа Марва тӀе охьавоьссира иза, когаш нийса хилча, тогӀи юккъехь дӀасалелархьама лелаш. Когаш хьалабевлча, Марва тӀекхаччалц воьдура иза. Марвехь ша Шафехь динарг дина цо. Ткъа шен тӀаваф Марвахь чекхдаьлча цо элира: «Нагахь санна со тӀаьхьависиначунна дуьхьал хиллехьара, тӀаккха ас урс даьккхина хьайба -ал хьадю- хьалхадоккхур дацара, цунах Ӏумрат а дийр дара ас». Шух сагӀина лерина хьайба ца деъначо – иза къобал де, Ӏибадат де цунах». Цундела массара а тахӀаллул дина, месаш йоца йина, Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, урс хьаькхна хьайбанаш деана нах а боцурш. ТӀаккха Суракъа бин Малик бин ДжуӀсюма хьала а гӀаьттина элира; - ХӀай Делан Элча, хӀокху шарах хьакхалуш ду хӀара, я гуттаренна а? -Дийцархочо- аьлла; «Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен пӀелгашца шен пӀелгаш вовшах а тоьхна, жоп делира: «Ӏумрат хьажна юкъадогӀуш ду - хьаж таматту» - иштта леладо иза». Шозза элира цо иза, тӀаккха элира: 'ХӀан-хӀа - хӀара кху шарахь бен хьакхалуш дац - амма гуттаренна а''. -Дийцархочо- аьлла; Ӏали радлиаллахӀу ӀанхӀу веара эмкалца -ал хьадю- Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам, тӀаккха цунна карийра Фатима, бес-бесара духарш а доьхна, бӀаьргаш дӀакъевлина юккъехь лаьттачу нахах цхьаъ. Ӏалис бехк баьккхира цунна, цундела ФатӀимас элира; «Сан дас - Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам - аьлла соьга хӀара дан». Ӏали радиаллахӀу ӀанхӀус аьлла иза Иракъехь волуш: «ТӀаккха со Делан Элчане хьехар деха вахара, ас инкарло йира ФатӀиматан амалшна латкъам бира ас». Цундела цо жоп делира: «Иза – ФатӀимат – нийса ю, иза бакъ ю. Ас хӀун элира хьо хьалха ХьаьжцӀа ваха воллучу хенахь? — Ӏалис жоп делира; — Ас элира; «Я АллахӀ, Хьан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам айдина аз хьалаайдо ас». Цо элира: «Бакъдолуш, ас гӀурбана хьайба деана, цундела тахӀаллулехь дакъа ма лаца». -Дийцархочо- аьлла; Ӏалис Йеменера деанчу а, Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинатера деанчу а гӀурбанан барам бӀе бара. ТӀаккха массара а шайн кортош вовшах а тоьхна, шайн месаш йоца йира, Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, гӀурбанан даьхни деана нах а боцурш. Тарвийатан де тӀекхаьчча, уьш берриш а Мина тӀе а бахана, ХьаьжцӀа ваха дагахь хиларх мохь беттара. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цхьана машен чу хиъна, цигахь делкъан ламазаш а, аср а, маьркӀаж а, ишаъ а, фаджр а ламазаш дира цо. ТӀаккха жимма малх схьакхетталц собар де, тӀаккха МашӀарилехь купол дӀахӀоттае аьлла омра де, иза хьарам ду, цундела Намирахь дӀадоьгӀна ду иза. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цул тӀаьхьа Къурайшаша лелош ма-хиллара лелла, амма МашӀарил Хьарамехь я Муздалифатехь сецира иза. Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам пурба делира цунна Арафате кхача. Ткъа Намирахь дӀахӀоттийначу куполна улло кхаьчча, цигахь сецира иза. Малх чубузучу хенахь, шен эмкал - Къашва - схьаяла аьлла, омра дина цо, тӀаккха цу тӀехь хаьхкина цо, тогӀин буха кхаччалц. ТӀаккха гулбеллачаьрга хьехам бира цо: «Бакъдолуш, шун цӀий а, даьхни а, сий а, ирс а – шун дозалла – хьарам ду шун ​​дийнахь а, шун баттахь а, шун лаьттахь а хьарам ма-хиллара». н хӀара, дагахь латтаде, бакъдерг аьлча, дерриге а джахӀилийтан хӀуманаш сан когаш кӀел юьхьӀаьржа хӀоттийна ду, джахӀилин цӀий юьхьӀаьржа хӀоттийна ду, ткъа ас дуьххьара сийсаздина цӀий РабиӀат бин Хьарисан цӀий дара - хьалха Бани СаӀаде рицкъ доьхуш хилла волу, тӀаккха иза вийна хьалхара джахӀилийс -, Узушиййа хилла волчу хенахь -, дӀадаьккхина хилла вайн риба, нийса аьлча Ӏаббас бин Ӏабдул МутӀаллиба лелийна риба, дерриге а дӀадаьккхина. Цундела АллахӀах кхера зударех, хӀунда аьлча аша уьш АллахӀан омраца зударий бина, АллахӀан дешнашца фаржи хьанал дина аша. Бакъдерг аьлча, хьан бакъо царна тӀехь ю, хьуна цабезам болу кхин нах хьан маьнги тӀехь наб ца яр. Нагахь санна шун зударша иштта леладахь, тӀаккха царна лаза ца лоцуш тохар тоха. Цара шуна рицкъа даларна а‚ шуна дикачу агӀор духар духарна а. Ас дуьту шуна ши хӀума, шу цу шиннах дӀа а тарвелла, шу тилар доцуш долу, иза Делан жайна ду. Ткъа хьо суна хьалха жоьпаллехь ву. ТӀаккха хӀун ала лаьа хьуна? — Цара жоп делира; — Оха тоьшалла до ахь дӀакхачийна, декхарш кхочушдина, хьехамаш бина хиларна. Цундела цо элира, шен пӀелг стигала хьажош: «Я АллахӀ, ларлолахь! Йа АллахӀ, теш'. Кхузза элира цо иза. Цул тӀаьхьа Билала азан дира, тӀаккха икъамат дира, цул тӀаьхьа ЖухӀур ламаз дира цо. -Цул тӀаьхьа- Билал юха къамат тӀе вирзира, цул тӀаьхьа аср ламаз дира цо, цу шинна юккъехь цхьа а ламаз ца дира цо. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен машен дӀаяьхьира, вукуф дечу метте кхаччалц. ТӀаккха шен эмкал охьахаийра цо - эмкалан кийра аренах хьакхалуш - йоьдуш йолу ка шена хьалха а хӀоттийна, тӀаккха къиблана дуьхьал велира иза. Цо кхидӀа а вукуф дира, малх чубузуш, шарделла серло жимма дӀасаяржалц, малхан шаршу дӀа а йоьжна. ТӀаккха Ӏусамат бин СаӀид хьакхарчий а лаьцна, дӀавахара иза. Иштта, ша хахкавеллачу машенан когашна бухах корта хьакха герга хилийта, лоьмашца дӀавихкира цо Къашва. Шен аьтту куьйгаца ишар а деш, цо элира: «ХӀай нах, тийна хила, тийна хила! — ХӀоразза а шен эмкалан легаш дӀасадаржош, эмкал жимма хьалаайъалуш, жимма паргӀатволура иза. Цул тӀаьхьа Муздалифате кхаьчна иза, цул тӀаьхьа цигахь маьркӀижа а, ишаӀ а ламазаш дина цо, цхьана азанца а, шиъ икъаматца а. Ткъа цу шинна юккъехь цхьа а ламаз ца дира цо. ТӀаккха иза саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Ӏуьйра хиллалц дӀавижира. Пхьуьйра ламаз дира цо, пхьуьйра хилар шена билгалдаьлча, цхьа азан а, цхьа икъамат а долуш. Цул тӀаьхьа Къашва тӀехь хаьхкина цо ша МашӀарил Хьараме кхаччалц, тӀаккха гу тӀе хьала а ваьлла, АллахӀ -бертахьмид- хастам бира цо, Иза -бертахӀбир- вазвира, Иза -бертахӀлил- чӀагӀвира. Малх буьззина серлабаллалц Вукуф дира цо, тӀаккха малх схьакхетале дӀавахара. Цо шен букъ тӀехь лелош вара Фадл бин Ӏаббас - дика месаш йолуш, кӀайн чкъор долуш, хаза стаг. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀавоьдучу хенахь, бевдда боьлхуш болчу зударшна уллохула тӀехвелира иза, тӀаккха цаьрга хьаьжира иза, тӀаккха вукху агӀор шен куьг диллира цо. Цу юкъана юьхь дехьа агӀора ерзийра Фадл. Мухьассаре кхаьчча, жимма дӀаса а хьийзаш, цул тӀаьхьа Кубра -Акаба- Жумре кхаччалц шортта некъ а бина, цу сохьта диттан агӀор йолчу Жумре кхаьчна иза. ТӀаккха цо ворхӀ зезаг кхоьссира, хӀора кхоссарна тӀехь такбир а долуш, -ца- зезагаш санна боккха зезагаш долу. Ткъа цо иза тогӀин кийрара дӀакхоьссира. ТӀаккха сагӀина хьайбанаш дойучу метте вахара иза. Цигахь ша шовзткъе кхоъ сагӀина урс хьаькхира цо, дисинарг сагӀин даьхница цхьаьна Ӏелига дӀаделира. ТӀаккха цо омра дира ша хӀора сагӀа доккхучу хьайбанна цхьацца жижиг хилийта аьлла . хӀаъ, юьстах дӀахӀоттае тӀаккха кхаби чу дӀа а йиллина, тӀаккха кхача кечбе. РасулуллахӀа а, Ӏалис а диъна, цу соусах мерза чам баьккхира. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллам Каабе вахара - Таваф ИфадхӀ дан -, тӀаккха Маккахь Делкъа Ламаз а дина, Замзам хи схьагулдеш болчу Бани Ӏабдул Мусталиб волчу веара. Цо элира: «Схьаэца хӀай Бани МустӀалиб». Хьайн малар дӀадаларехь халкъо хьуна тӀех ца даьллехьара, ас хьоьца цунах лаьцна дов дийр дара». ТӀаккха цара цунна саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цхьа ведар делира, цо цу чуьра хи мелла».