Tata cara haji wada' Rasulullah

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال

Нижеда [ХӀисам бин Аммарида] бицун букӀана; нижеда бицун букӀана [ХӀатим бин ИсмагӀилида]; нилъеда [ЖагӀфар бин МухӀамадида] [жиндирго инсудасан] бицун бугин, гьес абуна; — Дун цо нухалъ вачӀана [Жабир бин ГӀабдуллагь] вихьизе. Ниж дандчӀвараб мехалда гьес цӀехолаан гӀадамал кин ругелали, дир хӀакъалъулъ цӀехезегӀан. Гьединлъидал дица жаваб кьуна; — Дун вуго МухӀамад бин ГӀали бин ХӀусен. Гьедин гьес дир тӀасиябги гъоркьиябги кнопкаби рагьулаго дир ботӀрода квер лъуна, цинги дир каранда гьоркьоб гъеж лъуна ва гьеб мехалъ дун жеги балугълъиялде вахарав лъимер вукӀана. Гьес абуна; — РорчӀами, бокьараб гьикъе. Дица гьесда гьикъана гьев бецав вукӀиналъ. Какил заман щвезегӀан гьев чӀун вукӀана жиндирго какил махӀалда тӀад, какил махӀалъул рахъазда хӀатӀал лъуни, какил махӀалъул гьитӀинаб кӀодолъиялъ цӀазе букӀана, жиндирго шал гъежда тӀад къан букӀана ва гьес нижеда цебе как балеб букӀана». Цинги дица гьикъана; — Бице кин Расулуллагь шааллагьу гӀалайгьи васаллам хӀеж борхарабали! — Гьедин гьес квералъ ишара гьабуна ва гьес жиндирго къого килищ битӀана ва абуна; — ХӀакълъунго, Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам ичӀго соналъ хӀежалде инчӀо, цинги гьес гӀадамал ахӀана анцӀабилеб соналъ хӀеж борхизе. Авараг саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ана хӀежалде, цинги гӀемерал гӀадамал рачӀана Мадинаялде, гьезие киназего бокьун букӀана саллаллагьу гӀалайгьи васаллам Аварагасда цадахъ данделъун гьес гьабураб гӀадин гьабизе. Гьедин гьев ана, нижги гьесда цадахъ ана. Ниж Дзул Хулайфаялде щведал, Асмаъ бинт Умайсица МухӀамад бин Абубакар гьавуна, гьединлъидал гьей гьикъизе йитӀана; — Щиб гьабизе кколеб? — Цинги гьес Асмада абуна: «ХӀамамги гьабун, ретӀелалъ щулаго бухьун, ихрамалде лъугьа», - ян. Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам мажгиталда как бана цинги Къашва хӀамида рекӀана, ва хӀама битӀун чӀана гьев Сахараялъул авлахъалда тӀад вачун. Жабирица абуна; — Дида бихьулеб бакӀалде щвезегӀан гьесда цеве, автомобилал рачунездаги лъелго хьвадулел гӀадамаздаги гьоркьоб, гьединго кваранаб, квегӀаб ва нахъасан гӀемерал гӀадамал рихьана — гӀемерал гӀадамал рихьулаан —. Расулуллагь шааллагьу гӀалайгьи васаллам нижеда гьоркьов вукӀана, Къуръан жиндихъе рещтӀунеб мехалъ, гьелъул таквил цӀакъ лъалев вукӀана. Гьес щиб гьабуниги нижецаги гьабула. Гьес жиндирго тавхидалъул гьаракь борхизабуна: «Дур ахӀи дица тӀубала, Аллагь», - абун. Дица Дур ахӀи тӀубала, Дур ахӀи тӀубала. Дуе гьудул гьечӀо, Дур ахӀи дица тӀубала. ХӀакъикъаталдаги, реццги, лазатги, ханлъиги Дуе гурони гьечӀо, Дур гьудулзаби гьечӀо». Халкъалъги жидеца цӀалулел рукӀарал цӀалияздалъун гьаркьал рорхана, гьезул ишазул хӀакъалъулъ гьес саллаллагьу гӀалайгьи васаллам щибго абичӀо. Гьес саллаллагьу гӀалайгьи васаллам жиндирго талбия цӀали халат бахъинабуна. Жабир радиаллагьу анху сказал снова; — Нижер хӀеж борхиялъул гурони къасд гьечӀо, гӀумраялъул хӀакъалъулъги нижеда жеги лъаларо. Гьесда цадахъ Байтуллагьихъе ниж щведал, гьес гьебсагӀатго Рукъун -тавафалъул байбихьуда- хъвана -убана-, цинги лъабго нухалъ ворчӀана ва хутӀараб ункъабго нухалъ гӀадатияб къагӀидаялъ хьвадана. Цинги гьев ана Макъам Ибрагьимихъе, аят цӀалулаго: «Макъам Ибрагьим как балеб бакӀлъун гьабе», - ян. Гьес гьединго жиндирго позиция лъуна Макъам Ибрагьимидаги Байтуллагь -КагӀба-ялдаги гьоркьоб. -Инсуца абуна; - ва дида лъаларо, гьес аварагасул саллаллагьу гӀалайгьи васалламалдасан рехсон гурони, Аварагас кӀиго ракагӀаталъул какда -Макъам Ибрагьимида- Аварагас «Аль Каафирун» ва «Аль Ихлааш» суратал цӀалулел рукӀин. Цинги гьев Байтуллагьасухъе тӀадвуссун вачӀана, цинги - Рукъун - тавафалъул байбихьуда - хъвагӀана - убач гьабуна яги салам кьуна, цинги - КагӀбаялъул нуцӀидаса къватӀиве вахъана - Сафа кьурулъехун. Ва Шафаялде аскӀове щведал, гьес цӀалана: «ХӀакъикъаталдаги Шафаги Марваги Аллагьасул гӀаламатаздасан руго, нилъеца -сагӀи- байбихьула Аллагьас Суб Ханаху Ва Таъала байбихьула'. Сафаялдасан как базе байбихьана, цинги КагӀба бихьизегӀан кьурулъе вахана, цинги такбирги гьабуна, тахлилги гьабуна, тахӀмидги гьабуна: «Цо Аллагь гурони, жиндир гьудул гьечӀев аллагь гьечӀо», - ян. Гьесие буго ханлъи, гьесие буго кинабго рецц. -Гьев- вуго чӀаголъи кьолевги, чӀвалевги ТӀадегӀанав, сундуего къуватавги. ЦохӀо Аллагь гурони, цоги аллагь гьечӀо, жиндир гӀахьалчи гьечӀев, жинца кьураб рагӀи тӀубазабулев, жиндир лагъзадерие кумек гьабулев ва киналго къокъаби цохӀо жинцаго къезарулев» абун. Цинги цӀалиязда гьоркьоб как бана, цинги цӀали лъабго нухалъ абуна. Гьев хадуб Марваялде гъоркье ана, хьвадулаго, бохдул битӀараб мехалъ, кӀкӀалахъ бакьулъ ворчӀизе. Бохдул рахун хадуб, Марваялде щвезегӀан хьвадана. Марваялда гьес Шафаялда гьабураб жо гьабуна. Ва жиндирго таваф Марваялда лъугӀараб мехалъ, гьес абуна: «Дун нахъа вугеб жоялдехун вуссун вукӀарав ватани, дица хъвараб хӀайван -ал хӀадю- цебехун бачине букӀинчӀо, дица гьеб гӀумралъун гьабилаан». Нужеда гьоркьоса къурбаналъе хӀайван бачӀинчӀев чияс гьеб къабул гьабе ва гӀибадатлъун гьабе», - ян. Гьединлъидал киназго тахӀалул гьабуна ва расал къокъ гьаруна Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи ва саллам ва хъураб хӀайван бачӀараб халкъ гурони. Цинги Суракъа бин Малик бин Жуъсюм тӀаде вахъун абуна; – Я Аллагьасул Расул, гьаб соналъищ гьеб хурхараб, яги абадиялъищ? -Бицунев- абуна; — Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи васаллам жиндирго килщал килщазда гьоркьор журазарун жаваб кьуна: «ГӀумра хӀежалда гъорлъе уна – хӀеж таматту» – гьадин гьабула гьеб». Гьес гьеб кӀиго нухалъ абуна ва хадуб абуна: «ГьечӀо - гьеб хурхараб букӀуна гӀицӀго исана - амма абадиялъго». -Бицунев- абуна; ГӀали радлиаллагьу анху вачӀана хӀамагун -ал хӀадю- Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи васаллам, цинги гьесда ятана кьер-кьерал ретӀелги ретӀун, бералги къанщун бакьулъ чӀун йикӀарай гӀадамазул цояй ПатӀимат. ГӀалица гьелда гӀайиб чӀвана, гьединлъидал ПатӀиматица абуна; — Дир инсуца – Аварагас с.т.гӀ.в. ГӀали радиаллагьу анхуца гьеб абуна ГӀиракъалда вугеб мехалъ: «Цинги дун ана Аллагьасул аварагасдаса малъа-хъваял гьаризе ва дица инкар гьабураб ПатӀиматил ишазда тӀасан гӀарз бахъана. Гьединлъидал гьес жаваб кьуна: «Гьей – ПатӀимат – битӀун йиго, гьей битӀун йиго. Дуе тӀоцебе хӀеж борхизе бокьараб мехалъ дица щиб абураб? — ГӀалица жаваб кьуна; — Дица абуна; «Я Аллагь, дица борхизабулеб бугин Дур Расулас саллаллагьу гӀалайгьи васаллям борхизабураб гьаракь». Гьес абуна: «ХӀакъикъаталдаги дица къурбаналъул хӀайван бачӀана, гьединлъидал тахӀалулалъулъ гӀахьаллъи гьабуге», - ян. -Бицунев- абуна; ГӀалица Йеменалдаса рачӀарал къурбаналъул хӀайваназулги Мадинаялдаса саллаллагьу гӀалайгьи васаллам аварагас рачӀаралги къурбаналъул хӀайваназул къадар нусго букӀана. Цинги киназго бутӀрул цоцалъ ран, расал къокъ гьаруна, Аварагас саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ва къурбаналъул хӀайванал рачӀарал гӀадамал гурони. Тарвияталъул къо тӀаде щведал гьел киналго Минаялде ана ва хӀежалде ине къасд гьабун ахӀана. Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам цо автомобилалде рекӀана, гьениб гьес къаде, аср, магӀриб, гӀишагӀ ва кӀалгӀаялъул какал рана. Цинги бакъ баккизегӀан дагьаб мехалъ чӀа, цинги Машарилъ купол лъеян амру гьабе, гьеб хӀарамаб буго, гьединлъидал гьеб Намираялда чӀола. Расулуллагь шаллаллагьу гӀалайгьи васаллам хадуб къурайшияз гӀадатияб къагӀидаялъ хьвадулеб гӀадин хьвадана, амма Машарил ХӀарамалда яги Муздалифаялда чӀана. Аварагас изну кьуна гьесие ГӀарафаталде щвезе. Ва Намираялда бан букӀараб куполалде аскӀове щведал, гьенив чӀана. Бакъ тӀерхьараб мехалъ гьес буюрухъ кьун буго жиндирго хӀама - Къашва - бачине, цинги гьеб рекӀун, кӀкӀалалъул рагӀалде щвезегӀан. Цинги халкъалъе вагӀза гьабуна: «ХӀакълъунго, дур биги, бечелъиги, яхӀ-намусги, талихӀги – дур машгьурлъи – хӀарамаб буго дур къоялъги, дур моцӀалъги, дур ракьалдаги хӀарамаб букӀунеб гӀадин. н гьаб, ракӀалда чӀа, хӀакъикъаталдаги киналго жагьилиязул жал дир хӀатӀазда гъоркь инжит гьарулел руго, жагьилиялъул би инжит гьабуна ва дица тӀоцебе инжит гьабураб би букӀана РабигӀат бин ХӀарисил би - цеве Бани СагӀадалдаса ризкъи гьарулев вукӀарав ва хадуб гьев чӀвана Худзалияс тӀоцебе жагьилияс -, тӀагӀинабун букӀана нилъер риба, ай ГӀаббас бин ГӀабдул МутӀалибица гьабураб риба, кинабго тӀагӀинабун букӀана. Гьединлъидал Аллагьасдаса хӀинкъа руччабаздаса, Аллагьасул амруялдалъун нужеца гьел лъудби гьарун рукӀиналъ ва Аллагьасул рагӀабаздалъун фаржи хӀалал гьабиялъ. ХӀакъикъаталдаги гьезда тӀад дур ихтияр ккола дуда рихарал цогидал гӀадамал дур бусада кьижизе риччачӀого рукӀин. Нужер лъадуца гьедин гьабулеб батани, цинги гьезда кьабе унти гьечӀеб кьаби. Ва гьез нужее ризкъи кьезе ва лъикӀаб къагӀидаялъ ретӀел ретӀине. Дица нужее тола кӀиго жо, нуж гьезда гъорлъ чӀани, нуж къосун унареб, ай Аллагьасул тӀехь. Ва нужеца дида цебе жавабчилъи кьола. Цинги щиб абизе бокьун бугеб? — Гьез жаваб кьуна; — Нижеца нугӀлъи гьабула нужеца лъазабураб, тӀадкъаял тӀуразарурал ва малъа-хъваял кьурал рукӀиналъе. Гьединлъидал гьес абуна, зодибехун килищги битӀун: «Я Аллагь, балагье! Я Аллагь, нугӀ'. Лъабго нухалъ абуна гьес гьеб. Цинги Билалица азан гьабуна, хадуб икъамат бана, цинги Жугьурил как бана. -Гьелдаса хадуб- Билал тӀад вуссана къаматалде, цинги гьес асралъул какги бан, кӀияздаго гьоркьоб цониги как бачӀо. Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васалламица жиндирго машина бачана вукуф гьабулеб бакӀалде щвезегӀан. Цинги гьес жиндирго хӀама гӀодов чӀезавуна - хӀамил чехь хуралда хъвалеб хӀалалъ - ва цебе хьвадулеб рачел лъуна, цинги къиблаялдехун вуссун. Гьес вукуф гьабулеб букӀана бакъ тӀерхьинегӀан ва хъахӀаб канлъи дагьабго тӀагӀинегӀан ва бакъул шар гъанкъизегӀан. Цинги гьес Усамат бин Саидги хъирщун ана. Гьес Къашваги ругъуназдалъун вухьана, живго рекӀун унеб машинаялъул бохдул кьучӀалде бетӀер хъвазегӀан. Кваранаб квералъ ишан гьабулаго, гьес абуна: «Я гӀадамал, гӀодоре рукӀа, гӀодоре рукӀа! — Щибаб нухалъ жиндирго хӀамаялъул рачел битӀараб мехалъ, хӀама дагьабго борхун инегӀан дагьабго парахатлъулаан гьев. Цинги Муздалифаталде щвана, цинги цо азанги кӀиго икъаматги гьабун гьенир магӀарул ва гӀишагӀ какал рана. Ва гьес кӀияздаго гьоркьоб цониги как балароан. Цинги гьев саллаллагьу гӀалайгьи васаллам рогьинегӀан вегун вукӀана. Гьес рогьалил как балеб букӀана рогьалил букӀин жиндаго баянлъараб мехалъ, цо азанги гьабун, цо икъаматги лъун. Цинги Къашваялда рекӀана Машарил ХӀарамалде щвезегӀан, цинги кьурулъги вахана ва Аллагьасе рецц гьабуна -бертахӀмид-, кӀодо гьавуна -бертахӀбир- ва тасдикъ гьабуна -бертахӀлил-. Гьес халат бахъинабуна бакъ тӀубанго гвангъизегӀан вукуф, хадуб бакъ баккилалде нахъе ана. Гьес мугъзада вачун вукӀана Фадл бин ГӀаббас - лъикӀаб расалъул, хъахӀаб тӀомалъул ва берцинав чи. Авараг саллаллагьу гӀалайгьи васаллам къватӀиве вахъунеб мехалъ, гьев рекерулел руччабазда аскӀоса ана, гьединлъидал гьес гьезухъги балагьана ва цинги цояб рахъалдехун квер лъуна. Гьеб заманалда жаниб Фадлица гьумер цояб рахъалдехун буссинабуна. МухӀассаралде щун, дагьабго вахъана цинги къокъаб нух босана Кубра -Акъаба- Жумраялде, ва гьебсагӀатго гъотӀол рахъалда бугеб Жумраялде щвана. Цинги гьес анкьго ганчӀил рехана, щибаб речӀчӀиялда тӀад такбирги лъун, -гьебгун- рогӀороялдаса ганчӀил гӀадаб кӀудияб ганчӀил. Ва гьес гьеб кӀкӀалалъул гьурмадаса рехана. Цинги гьев ана къурбаналъул хӀайванал хъолеб бакӀалде. Гьениб гьес жинцаго хъвана лъабкъоялда анцӀила лъабго къурбаналъул хӀайван, хутӀарабги къурбаналъул хӀайваназда цадахъ ГӀалихъе кьуна. Цинги гьес амру гьабуна щибаб къурбаналъе хъолеб хӀайваналъул гьаналъул кесек букӀине . йа, цо рахъалдехун лъун хадуб гьобоялда жаниб лъун, цинги гьуинабун. Расулуллагьицаги ГӀалицаги кванана, соусалъул гьумер гьуинабуна. Цинги Расулуллагь саллаллагьу гӀалайгьи васаллам ана КагӀбаялде - Таваф ИфадхӀ гьабизе -, цинги Маккаялда къаде какги бан, Замзамалъул лъим бакӀарулел рукӀарал Бани ГӀабдул МустӀалибасухъе вачӀана. Гьес абуна: «Босе, я Бани МутӀтӀалиб. Дур гьекъолеб жо кьезе халкъалъ дудаса цебехун ун букӀинчӀебани, дунги дуда цадахъ гьелда тӀад рагъизе вукӀана», - ян. Цинги гьез гьесие саллаллагьу гӀалайгьи васаллам кьуна ведро, гьес гьелдаса гьекъана».