Saat malaikat pencabut nyawa akan datang kepada Nabi, beliau meninggalkan Al-Qur’an dan keluarganya sebagai pedoman bagi umat

حَدَّثَنِي زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ وَشُجَاعُ بْنُ مَخْلَدٍ جَمِيعًا عَنْ ابْنِ عُلَيَّةَ قَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا إِسْمَعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنِي أَبُو حَيَّانَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ حَيَّانَ قَالَ انْطَلَقْتُ أَنَا وَحُصَيْنُ بْنُ سَبْرَةَ وَعُمَرُ بْنُ مُسْلِمٍ إِلَى زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ فَلَمَّا جَلَسْنَا إِلَيْهِ قَالَ لَهُ حُصَيْنٌ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا رَأَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَمِعْتَ حَدِيثَهُ وَغَزَوْتَ مَعَهُ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ لَقَدْ لَقِيتَ يَا زَيْدُ خَيْرًا كَثِيرًا حَدِّثْنَا يَا زَيْدُ مَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي وَاللَّهِ لَقَدْ كَبِرَتْ سِنِّي وَقَدُمَ عَهْدِي وَنَسِيتُ بَعْضَ الَّذِي كُنْتُ أَعِي مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَا حَدَّثْتُكُمْ فَاقْبَلُوا وَمَا لَا فَلَا تُكَلِّفُونِيهِ ثُمَّ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا فِينَا خَطِيبًا بِمَاءٍ يُدْعَى خُمًّا بَيْنَ مَكَّةَ وَالْمَدِينَةِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَوَعَظَ وَذَكَّرَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ أَلَا أَيُّهَا النَّاسُ فَإِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ يُوشِكُ أَنْ يَأْتِيَ رَسُولُ رَبِّي فَأُجِيبَ وَأَنَا تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَوَّلُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ فَخُذُوا بِكِتَابِ اللَّهِ وَاسْتَمْسِكُوا بِهِ فَحَثَّ عَلَى كِتَابِ اللَّهِ وَرَغَّبَ فِيهِ ثُمَّ قَالَ وَأَهْلُ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي أُذَكِّرُكُمْ اللَّهَ فِي أَهْلِ بَيْتِي فَقَالَ لَهُ حُصَيْنٌ وَمَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ يَا زَيْدُ أَلَيْسَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ قَالَ نِسَاؤُهُ مِنْ أَهْلِ بَيْتِهِ وَلَكِنْ أَهْلُ بَيْتِهِ مَنْ حُرِمَ الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ قَالَ وَمَنْ هُمْ قَالَ هُمْ آلُ عَلِيٍّ وَآلُ عَقِيلٍ وَآلُ جَعْفَرٍ وَآلُ عَبَّاسٍ قَالَ كُلُّ هَؤُلَاءِ حُرِمَ الصَّدَقَةَ قَالَ نَعَمْ و حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ حَدَّثَنَا حَسَّانُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ مَسْرُوقٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ حَيَّانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِهِ بِمَعْنَى حَدِيثِ زُهَيْرٍ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ ح و حَدَّثَنَا إِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا جَرِيرٌ كِلَاهُمَا عَنْ أَبِي حَيَّانَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ نَحْوَ حَدِيثِ إِسْمَعِيلَ وَزَادَ فِي حَدِيثِ جَرِيرٍ كِتَابُ اللَّهِ فِيهِ الْهُدَى وَالنُّورُ مَنْ اسْتَمْسَكَ بِهِ وَأَخَذَ بِهِ كَانَ عَلَى الْهُدَى وَمَنْ أَخْطَأَهُ ضَلَّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَكَّارِ بْنِ الرَّيَّانِ حَدَّثَنَا حَسَّانُ يَعْنِي ابْنَ إِبْرَاهِيمَ عَنْ سَعِيدٍ وَهُوَ ابْنُ مَسْرُوقٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ حَيَّانَ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَرْقَمَ قَالَ دَخَلْنَا عَلَيْهِ فَقُلْنَا لَهُ لَقَدْ رَأَيْتَ خَيْرًا لَقَدْ صَاحَبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصَلَّيْتَ خَلْفَهُ وَسَاقَ الْحَدِيثَ بِنَحْوِ حَدِيثِ أَبِي حَيَّانَ غَيْرَ أَنَّهُ قَالَ أَلَا وَإِنِّي تَارِكٌ فِيكُمْ ثَقَلَيْنِ أَحَدُهُمَا كِتَابُ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ هُوَ حَبْلُ اللَّهِ مَنْ اتَّبَعَهُ كَانَ عَلَى الْهُدَى وَمَنْ تَرَكَهُ كَانَ عَلَى ضَلَالَةٍ وَفِيهِ فَقُلْنَا مَنْ أَهْلُ بَيْتِهِ نِسَاؤُهُ قَالَ لَا وَايْمُ اللَّهِ إِنَّ الْمَرْأَةَ تَكُونُ مَعَ الرَّجُلِ الْعَصْرَ مِنْ الدَّهْرِ ثُمَّ يُطَلِّقُهَا فَتَرْجِعُ إِلَى أَبِيهَا وَقَوْمِهَا أَهْلُ بَيْتِهِ أَصْلُهُ وَعَصَبَتُهُ الَّذِينَ حُرِمُوا الصَّدَقَةَ بَعْدَهُ

[Зөһәйр бин Хәрб] һәм [Шөҗә бин Мәхләд] миңа барысын да [Ибн Уләйя]дән сөйләделәр, [Зөһәйр] әйтте; [Исмәгыйль бин Ибраһим] безгә сөйләде; [Әбу Хәйян] миңа сөйләде; [Язид бин Хәйян] миңа сөйләде ул болай диде: "Беркөнне мин Хөсәен бин Сабра һәм Гомәр бин Мөслим белән [Зәйд бин Әркам] янына бардым. Без утыргач, Хөсәен Зәйд бин Әркамга әйтте: "Әй Зәйд, син күп яхшылыкка ирештең. Син Аллаһның Илчесен күрдең. Син аның сүзләрен ишеттең. Син аның белән сугыштың. Һәм син аның белән бергә җәмәгать белән намаз укыдың. Син чыннан да күп яхшылыкка ирештең. Әй Зәйд, шуңа күрә безгә Аллаһның Илчесеннән (Аллаһның аңа рәхмәте һәм сәламе булсын!) ишеткәннәреңне җиткер!" Зәйд бин Әркам әйтте: "Әй, туганымның улы, Аллаһ белән ант итәм, мин картайдым һәм үлемем якынлаша". Мин Аллаһ Илчесеннән (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) ишеткәннәремнең кайберләрен оныттым. Шуңа күрә мин җиткерә алганны кабул итегез, җиткерә алмаганны җиткерегез. Мине җиткерергә мәҗбүр итмәгез." Аннары Зәйд бин Әркам сүзләрен дәвам итте. Бервакыт Аллаһ Илчесе (аңа Аллаһның рәхмәте һәм сәламе булсын) Мәккә белән Мәдинә арасында урнашкан Хумм дип аталган су урынында басып, чыгыш ясады. Ул Аллаһка мактау әйтте, аннары киңәшләр һәм кисәтүләр бирде һәм болай диде: "Белегез, кардәшләрем, мин сезнең кебек гади кеше. Тиздән Раббымның илчесе, үлем фәрештәсе, минем яныма киләчәк, һәм мин аны каршы алырга әзермен. Чыннан да, мин сезгә ике авыр нәрсә калдырачакмын, атап әйткәндә: Беренчесе, дөрес юл һәм яктылык булган Коръән. Шуңа күрә Коръән эчтәлеген кулланыгыз һәм аңа тотыныгыз. Күрәсең, Аллаһ Илчесе Коръән белән гамәл кылырга нык өнди һәм өнди. Икенчесе, гаиләм. Мин сезнең барыгызга да гаиләм белән мөгамәлә иткәндә Аллаһ кануннары буенча эш итәргә искәртәм". - Ул моны өч тапкыр әйтте. Хөсәен Зәйд бин Әркәрннән сорады: «Әй Зәйд, Аллаһның пәйгамбәренең әһле бәете (гаиләсе) кемнәр? Аның хатыннары аның әһле бәете түгелме?» Зәйд бин Әркәм әйтте: «Аның хатыннары аның әһле бәете. Ләкин аның әһле бәете үлгәннән соң зәкят алу тыелган кеше». Хөсәен сорады: «Алар кемнәр?» Зәйд бин Әркәм җавап бирде: «Алар Али гаиләсе, Әкыйл гаиләсе, Җәгъфәр гаиләсе һәм Аббас гаиләсе». Хөсәен сорады: «Аларның барысы да зәкят алудан тыелганмы?» Зәйд бин Әркәм: «Әйе», – дип җавап бирде. Һәм [Мөхәммәд бин Бәкәр бин Әр Рәйян] безгә әйтте: Хәсән, ягъни Ибн Ибраһим, безгә [Сәгыйд бин Мәсруктан], [Йәзид бин Хәйяннан], [Зәйд бин Әркамнан] Пәйгамбәр саллаАллаһу галәйһи вәссәламнән сөйләгән, - аннары ул үзенең хәдисен искә алды, ул Зөһәйр хәдисенә охшаш; безгә [Әбу Бәкер бин Әбу Шәйбә] сөйләгән; безгә [Мөхәммәд бин Фудәйл] сөйләгән; шулай ук, ул башка чыганактан риваять ителгән, һәм [Исхак бин Ибраһим] безгә сөйләгән; [Җәрир] безгә икесен дә [Әбу Хәйяннан] бу чыганак аша сөйләгән, Исмәгыйль хәдисендә һәм Җәрир хәдисендә өстәмә бар: "Бу Аллаһ китабы, анда юл күрсәтү һәм яктылык бар. Аңа нык тотынган һәм аннан гыйбрәт алган кеше дөрес юлда булачак. Ә кем аны ялгыш дип санаса, ул адашачак". [Мөхәммәд бин Бәкәр бин Әр Рәйян] безгә әйткән; [Хәсән] безгә Ибн Ибраһим [Сәгыйд], Ибн Мәсрук [Язид бин Хәйян], [Зәйд бин Әркам] турында сөйләде: Без Зәйд бин Әркам белән очраштык, аннары аңа: "Чыннан да, синең күп изге эшләрең бар. Син Аллаһның Илчесе белән очраштың, аның артында намаз укыдың... һәм башкалар, Әбү Хәйян хәдисендәге кебек, дидек. Ул бары тик: "Аллаһның Илчесе салләллаһу галәйһи вәссәлам әйтте: "Белегез, мин сезгә ике бик зур нәрсә калдырдым. Аларның берсе - Коръән, аның юлына ияргән кеше туры юлда булачак. Ә аны ташлаган кеше адашачак", - диде. Анда шулай ук: "Аның гаиләсе кем, аның хатыннары түгел", - дип сорадык. Ул: "Юк, Аллаһ белән ант итәм, чыннан да хатын ире белән һәрвакыт була ала", - дип җавап бирде. Ләкин аннары ул аны, ниһаять, әтисе һәм халкы янына кайтканчы, аера ала. Аның гаиләсе дигән сүз - зәкят алу тыелган аның токымнары", - диде.