Hadith Representative
Utusan yang membawa surat Rasulullah diusir dari majelis
Imam Bukhari : 2723حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا أَنَّهُ أَخْبَرَهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَبَ إِلَى قَيْصَرَ يَدْعُوهُ إِلَى الْإِسْلَامِ وَبَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَيْهِ مَعَ دِحْيَةَ الْكَلْبِيِّ وَأَمَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى لِيَدْفَعَهُ إِلَى قَيْصَرَ وَكَانَ قَيْصَرُ لَمَّا كَشَفَ اللَّهُ عَنْهُ جُنُودَ فَارِسَ مَشَى مِنْ حِمْصَ إِلَى إِيلِيَاءَ شُكْرًا لِمَا أَبْلَاهُ اللَّهُ فَلَمَّا جَاءَ قَيْصَرَ كِتَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ حِينَ قَرَأَهُ الْتَمِسُوا لِي هَا هُنَا أَحَدًا مِنْ قَوْمِهِ لِأَسْأَلَهُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّهُ كَانَ بِالشَّأْمِ فِي رِجَالٍ مِنْ قُرَيْشٍ قَدِمُوا تِجَارًا فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَتْ بَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَبَيْنَ كُفَّارِ قُرَيْشٍ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَوَجَدَنَا رَسُولُ قَيْصَرَ بِبَعْضِ الشَّأْمِ فَانْطُلِقَ بِي وَبِأَصْحَابِي حَتَّى قَدِمْنَا إِيلِيَاءَ فَأُدْخِلْنَا عَلَيْهِ فَإِذَا هُوَ جَالِسٌ فِي مَجْلِسِ مُلْكِهِ وَعَلَيْهِ التَّاجُ وَإِذَا حَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ سَلْهُمْ أَيُّهُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا إِلَى هَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ إِلَيْهِ نَسَبًا قَالَ مَا قَرَابَةُ مَا بَيْنَكَ وَبَيْنَهُ فَقُلْتُ هُوَ ابْنُ عَمِّي وَلَيْسَ فِي الرَّكْبِ يَوْمَئِذٍ أَحَدٌ مِنْ بَنِي عَبْدِ مَنَافٍ غَيْرِي فَقَالَ قَيْصَرُ أَدْنُوهُ وَأَمَرَ بِأَصْحَابِي فَجُعِلُوا خَلْفَ ظَهْرِي عِنْدَ كَتِفِي ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لِأَصْحَابِهِ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا الرَّجُلَ عَنْ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَإِنْ كَذَبَ فَكَذِّبُوهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ يَوْمَئِذٍ مِنْ أَنْ يَأْثُرَ أَصْحَابِي عَنِّي الْكَذِبَ لَكَذَبْتُهُ حِينَ سَأَلَنِي عَنْهُ وَلَكِنِّي اسْتَحْيَيْتُ أَنْ يَأْثُرُوا الْكَذِبَ عَنِّي فَصَدَقْتُهُ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُ كَيْفَ نَسَبُ هَذَا الرَّجُلِ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا فَقَالَ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ عَلَى الْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ قُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ فَيَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ الْآنَ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ نَحْنُ نَخَافُ أَنْ يَغْدِرَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَلَمْ يُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا أَنْتَقِصُهُ بِهِ لَا أَخَافُ أَنْ تُؤْثَرَ عَنِّي غَيْرُهَا قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ أَوْ قَاتَلَكُمْ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَتْ حَرْبُهُ وَحَرْبُكُمْ قُلْتُ كَانَتْ دُوَلًا وَسِجَالًا يُدَالُ عَلَيْنَا الْمَرَّةَ وَنُدَالُ عَلَيْهِ الْأُخْرَى قَالَ فَمَاذَا يَأْمُرُكُمْ بِهِ قَالَ يَأْمُرُنَا أَنْ نَعْبُدَ اللَّهَ وَحْدَهُ لَا نُشْرِكُ بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَانَا عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُنَا وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ فَقَالَ لِتَرْجُمَانِهِ حِينَ قُلْتُ ذَلِكَ لَهُ قُلْ لَهُ إِنِّي سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فِيكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ ذُو نَسَبٍ وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ مِنْكُمْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ قُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَمُّ بِقَوْلٍ قَدْ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَعَرَفْتُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَدَعَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مَلِكٌ قُلْتُ يَطْلُبُ مُلْكَ آبَائِهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَوْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا فَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تَخْلِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا يَغْدِرُونَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَاتَلْتُمُوهُ وَقَاتَلَكُمْ فَزَعَمْتَ أَنْ قَدْ فَعَلَ وَأَنَّ حَرْبَكُمْ وَحَرْبَهُ تَكُونُ دُوَلًا وَيُدَالُ عَلَيْكُمْ الْمَرَّةَ وَتُدَالُونَ عَلَيْهِ الْأُخْرَى وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْتَلَى وَتَكُونُ لَهَا الْعَاقِبَةُ وَسَأَلْتُكَ بِمَاذَا يَأْمُرُكُمْ فَزَعَمْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَمَّا كَانَ يَعْبُدُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصَّدَقَةِ وَالْعَفَافِ وَالْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ وَأَدَاءِ الْأَمَانَةِ قَالَ وَهَذِهِ صِفَةُ النَّبِيِّ قَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ وَلَكِنْ لَمْ أَظُنَّ أَنَّهُ مِنْكُمْ وَإِنْ يَكُ مَا قُلْتَ حَقًّا فَيُوشِكُ أَنْ يَمْلِكَ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَلَوْ أَرْجُو أَنْ أَخْلُصَ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لُقِيَّهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ قَدَمَيْهِ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُرِئَ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ وَأَسْلِمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَعَلَيْكَ إِثْمُ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا أَنْ قَضَى مَقَالَتَهُ عَلَتْ أَصْوَاتُ الَّذِينَ حَوْلَهُ مِنْ عُظَمَاءِ الرُّومِ وَكَثُرَ لَغَطُهُمْ فَلَا أَدْرِي مَاذَا قَالُوا وَأُمِرَ بِنَا فَأُخْرِجْنَا فَلَمَّا أَنْ خَرَجْتُ مَعَ أَصْحَابِي وَخَلَوْتُ بِهِمْ قُلْتُ لَهُمْ لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ هَذَا مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ يَخَافُهُ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ وَاللَّهِ مَا زِلْتُ ذَلِيلًا مُسْتَيْقِنًا بِأَنَّ أَمْرَهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ قَلْبِي الْإِسْلَامَ وَأَنَا كَارِهٌ
Kuo ne talamai kiate kimautolu ['Ipalahame pini Hamzah] kuo ne talamai kiate kimautolu ['Ilaisiami pini Sa'ad] mei [Salih pini Kaisan] mei [Ibn Shihab] mei he ['Ubaidullah bin 'Abdullah bin 'Utbah] mei he [''Apitula pini 'Apasi Radlialahulalah 'anhuma na'e faka'ilo ia]. na'a ne tohi kia Qaishar -ko e Tu'i 'o e kau Loma- 'a ia na'e 'i ai 'a e fakaafe'i ia ke ne tali 'a e lotu 'Isilami. Ko ia naʻá ne fekauʻi atu ʻa Dihyah Al Kalbiy mo ʻene tohí kiate ia pea naʻe fekauʻi ia ʻe Rasulullah ke ne ʻuluaki ʻoange ia ki he kau ʻōfisa ʻo Bushra pea toki ʻoange ia kia Qaishar. Pea Qaishar, 'i he taimi na'e ikuna'i ai ia 'e Allah 'i he kau tau 'a Peasia, na'a ne lue 'i he vaha'a 'o e kolo 'o Himsh ki he kolo 'o Iyliya' ko ha fakafeta'i ki he ikuna na'e 'oange 'e Allah kiate ia. 'I he taimi na'e a'u mai ai 'a e tohi 'a Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam kia Qaishar na'a ne pehe hili 'ene lau ia: 'Omi ki mu'a 'iate au ha taha mei hono kakai ke u lava 'o 'eke kiate kinautolu fekau'aki mo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam'. Naʻe pehē ʻe [ʻIpini ʻApasi] radlialahu ʻanhu; [Abu Sufyan bin Harb] na'a ne talamai kiate au 'i he taimi ko ia na'a ne 'i he fonua 'o Sīlia mo e kakai Quraysh na'a nau 'a'ahi ki he fonua ko ia koe'uhi ke fefakatau'aki lolotonga 'a e vaha'a taimi 'o e melino/fakanonga 'i he vaha'a 'o e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam mo e kau ta'etui Quraish, Na'e pehe 'e Abu Sufyan: 'Ko ia na'e fetaulaki 'a e talafekau 'a Qaishar 'i Syria mo e . ngaahi kaume‘a ‘o a‘u ki he taimi na‘a mau a‘u ai ki he fonua ko Iyliya.’ Na'e fakaafe'i kimaua ke ma hū atu 'o fe'iloaki mo Qaishar 'a ia 'i he taimi ko ia na'e tangutu 'i he'ene fakataha'anga fakatu'i lolotonga ia 'oku ne tui ha kalauni lolotonga ia 'oku 'i ai 'a e kau tangata faka'ei'eiki 'o e pule'anga Loma 'i hono tafa'aki. Ko ia na'a ne pehe ki he'ene faka'uhinga lea: 'Eke ange pe ko hai 'iate kinautolu 'oku ofi taha 'ene nasab -fekau'aki toto- ki he tangata 'oku ne pehe ko e Palofita'. Naʻe pehē ʻe ʻApu Sufiani; ko ia na'a ku pehe: 'Ko au 'a e tokotaha ofi taha 'i he laine'. Na‘á ne ‘eke: ‘Ko e hā ho vaha‘angatae mo iá?’ Na'a ku tali ange: 'Ko e foha ia 'o 'eku tangata'eiki'. Pea 'i he taimi ko ia na'e 'ikai ha taha mei he hako 'o Bani 'Abdu Manaf tukukehe au. Pea toe pehe mai 'e Qaishar: 'Omi ia ke ofi mai kiate au'. Peá ne fekauʻi leva hoku ngaahi kaungāmeʻá ʻo ʻai ke nau tuʻu ʻi hoku tuʻá ʻi ha laine ofi ki hoku umá. Pea neʼe ina ʼui fēnei age ki tona tagata fakaʼuhiga: ‘Tala age ki tona ʼu kaumeʼa neʼe ʼau fehuʼi ki te tagata ʼaia ʼo ʼuhiga mo te tagata ʼaē neʼe ina ʼui ko ia te polofeta. Kapau 'oku ne loi pea 'oku ke loi kiate ia'. Na'e pehe 'e Abu Sufyan: 'E Allah, kapau 'i he taimi ko ia na'e 'ikai ko e ma 'a ia na'e mei 'i ai ha uesia kovi ki hoku ngaahi kaume'a - kapau na'a ku loi - na'a ku loi 'i he taimi na'a ne fehu'i ai fekau'aki mo ia - 'a e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam -. Kaekehe, te u mā kapau te u ʻoange leva kiate kinautolu ha ʻimisi kovi ʻo e loí ko ia naʻá ku fakapapauʻi ia'. Pea neʼe ina toe ui fenei age ki tana tagata fakaʼuhiga: ‘Tala age ki ai, ʼe feafeaʼi te hohoko ʼo te tagata ʼaia ʼi koutou?’ Na'a ku tali ange: 'I homau lotolotonga, ko e tokotaha ia 'oku 'i ai 'ene laine lelei'. Na'a ne toe fehu'i mai: 'Kuo 'iai ha taha 'o kimoutolu kimu'a 'iate ia kuo ne lea'aki 'eni - ko e Palofita?' Na'a ku tali: 'Na'e 'ikai 'aupito ke hoko'. Na‘á ne toe ‘eke: ‘Na‘á ke ‘uluaki tukuaki‘i ia ‘okú ne loi ki mu‘a ke ne lea‘aki ‘a e kofesio ko ení?’ Naʻá ku tali ange: ʻʻIkai ʻaupito'. Na‘á ne toe ‘eke: ‘Kuo ‘i ai ha taha ‘i he‘ene fanga kuí kuo hoko ko e ngaahi tu‘i?’ Naʻá ku tali ange: 'ʻIkai ha meʻa'. Neʼe ina toe fehuʼi fēnei age: ‘Ko te hahaʼi ʼaē ʼe mulimuli kia te ia, ʼe haʼu koa mai te hahaʼi ʼiloa peʼe ko te hahaʼi ʼaē ʼe vaivai?’ Na‘á ku tali ange: ‘Na‘a mo e fa‘ahinga ‘oku nau muimui ‘iate iá ko e kakai vaivai kinautolu’. Na‘á ne toe ‘eke: ‘‘Oku tupulaki pe tokosi‘i ‘a hono kau muimuí? ''. Naʻá ku tali ange: ‘Ko hono moʻoní ʻoku fakautuutu ia'. Neʼe ina toe fehuʼi fēnei age: ‘ ʼE ʼi ai koa he tahi neʼe toe liliu ko he aposita ʼuhi ko tana fehiʼa ki te ʼu akonaki ʼo tana lotu . hili ‘eku ‘uma kiate iá?’ Naʻá ku tali ange: 'ʻIkai ha meʻa'. Na‘á ne toe ‘eke: ‘Na‘á ne lavaki‘i ‘i ha taimi?’ Na‘á ku tali ange: ‘‘Ikai ‘aupito. Pea ‘oku tau lolotonga ‘i ha vaha’ataimi ‘o e melino pea ‘oku tau hoha’a na’a ne lavaki’i kitautolu. Na'e pehe 'e Abu Sufyan: 'Na'e 'ikai ke 'omai 'e he tu'i ha ki'i faingamalie ke 'ai ha fo'i lea 'e taha koe'uhi ke u lava 'o fakaanga'i ia - 'a e Palofita sallallaahu 'alaihi wasallam - 'a ia na'e 'ikai ke u manavasi'i na'a 'oatu 'e he ngaahi lea ko ia ha kakai kehe ha - kovi - fakakaukau fekau'aki mo au'. Na‘á ne toe ‘eke ange: ‘‘Okú ke tau‘i ia pe ‘okú ne tau‘i koe?’ Naʻá ku tali ange: 'ʻIo'. Na‘á ne hoko atu: ‘Na‘e anga-fēfē ‘a e ngata‘anga ‘o ho‘omou taú?’ Na‘á ku tali ange: ‘‘Oku fetongitongi ‘a e ikuna mo e ikuna ‘i homa vaha‘á. Taimi 'e ni'ihi 'oku ne taa'i kimautolu pea taimi 'e ni'ihi 'oku mau taa'i ia'. Na‘á ne toe ‘eke: ‘Ko e hā leva na‘á ne fekau‘i koe ke ke faí?’ Naʻá ku tali ange: ‘Naʻá ne fekauʻi kimautolu ke mau lotu kia Allah pē pea ʻoua naʻa mau fakafehokotaki ha meʻa mo Ia pea naʻá ne tapui ke mau lotu ki he meʻa naʻe lotu ki ai ʻemau ngaahi kuí. Na'a ne fekau'i foki ke mau fakahoko 'a e ngaahi lotu, 'oatu 'a e shadaqah, faitotonu, fakahoko 'a e ngaahi tala'ofa mo fakahoko 'a e ngaahi fekau'. Naʻá ne pehē ki heʻene fakaʻuhinga leá lolotonga ʻeku tali ʻa e meʻá ni kotoa: ‘Talaange kiate ia ʻi heʻeku ʻeke atu kiate koe fekauʻaki mo hono hako ʻi homou lotolotongá, naʻá ke tali mai ko ha tangata hako lelei ia. Pea ko e mo'oni ko e Talafekau ia na'e fekau'i ma'u pe 'i hono ngaahi laine - hako - 'o hono kakai. Pea ‘i he‘eku ‘eke atu pe na‘e ‘i ai ha taha ‘iate kimoutolu na‘á ne fai ‘a e kofesio ko ení ‘i hono ‘aó, na‘á ke tali mai ‘oku ‘ikai ha taha. Ko ia 'oku ou pehee kapau 'oku 'iai ha taha 'iate kimoutolu kuo ne lea'aki ia kimu'a 'iate ia, 'oku 'uhinga ia 'oku muimui pe 'a e tokotaha ko 'eni ki he me'a na'e lea'aki 'e he tokotaha kimu'a 'iate ia. Pea ʻi heʻeku ʻeke atu pe naʻá ke ʻosi tukuakiʻi ia ʻo pehē naʻá ne loi kimuʻa peá ne fai ʻa e fakahā ko ʻení, naʻá ke tali mai ʻoku teʻeki ai ke ke fai ia. Ko ia ai, 'oku ou 'ilo'i 'oku 'ikai ke lava ke ne faka'ehi'ehi mei he lea loi ki he kakai pea toki lotolahi ke loi kia Allah. Pea ‘i he‘eku ‘eke atu pe na‘e hoko ha taha ‘o ‘ene ngaahi kuí ko ha tu‘i, na‘á ke tali mai ‘o pehē ‘oku ‘ikai ha taha. Na'a ku pehee kapau na'e 'i ai ha taha 'o 'ene ngaahi kui na'e tu'i, te u pehee ko e tokotaha ko 'eni 'oku ne kumi - ke toe ma'u - 'a e pule'anga 'o 'ene ngaahi kui. Pea ‘i he‘eku ‘eke atu pe ko e kakai na‘e muimui kiate iá na‘e faka‘ei‘eiki pe vaivai, na‘á ke tali mai ko e kau vaivai na‘a nau muimui kiate iá. Pea ko e moʻoni ko e kau muimui kinautolu ʻo e Palōfitá. Pea ‘i he‘eku ‘eke atu pe ‘oku tokolahi pe tokosi‘i ‘ene kau muimuí, na‘á ke tali mai ‘oku nau tokolahi. Pea ʼe ko te faʼahi ʼaia ʼe tuputupu anai te tui ʼo aʼu ki te haohaoa. Pea ‘i he‘eku ‘eke atu pe ‘oku ‘i ai ha kakai na‘a nau hoko ko e kau tafoki mei he mo‘oní koe‘uhi ko ‘enau fehi‘a ‘i he ngaahi akonaki ‘o ‘enau lotú hili ‘enau tali iá, na‘á ke tali mai ‘oku ‘ikai ha taha. Pea ko e anga ia 'o e tui, ko 'ene hu pe ki he loloto 'o e loto, 'e 'ikai toe fehi'a ki ai ha taha - fekau'aki mo e ngaahi akonaki 'a e lotu 'a ha taha -. Pea ʻi heʻeku ʻeke atu pe kuó ne lavakiʻi koé, naʻá ke tali mai ʻoku ʻikai ʻaupito. Pea ko e founga ia 'e 'ikai ke lavaki'i ai 'a e kau Talafekau. Pea ko 'eku 'eke atu pe 'oku ke tau'i ia pea 'oku ne tau'i koe, na'a ke tali mai kuo toutou hoko 'a e ngaahi tau pea kuo liliu ho'o tau mo 'ene tau. Taimi ʻe niʻihi ʻokú ne taaʻi koe pea taimi ʻe niʻihi te ke lava ʻo taaʻi ia ʻi ha ngaahi taimi kehe. Pea ko e founga ia na'e sivi'i ai 'a e kau Talafekau pea 'i he faka'osinga na'e pau pe ke 'anautolu 'a e ikuna. Pea 'i he'eku 'eke atu pe ko e ha na'a ne fekau'i koe ke ke fai, na'a ke tali mai na'a ne fekau'i koe ke ke lotu kia Allah 'aki 'a e 'ikai ke ke feohi hoa mo Ia 'i ha me'a pea tapui koe mei he me'a na'e lotu ki ai ho'o ngaahi kui pea na'a ne fekau'i koe ke ke fakahoko 'a e ngaahi lotu, 'oatu 'a e shadaqah, faitotonu, fakahoko ho'o ngaahi tala'ofa mo fakahoko ho'o fekau'. Tu'i ber na‘á ne pehē: ‘Ko e ngaahi ‘ulungaanga ia ‘o ha Palōfita. Ko e mo'oni, na'a ku 'osi 'ilo'i kuo 'asi mai 'a e Palofita fakamuimuitaha, ka na'e 'ikai ke u teitei fakakaukau 'e ha'u ia mei homou lotolotonga - ko e kau Quraysh -. Kapau ʻoku moʻoni ʻa e meʻa ʻokú ke leaʻakí, te ne puleʻi moʻoni ʻa e fonua ʻoku ʻi hoku lalo vaʻé he taimí ni, pea kapau naʻe ʻi ai haʻaku ʻamanaki ke fetaulaki mo ia, te u fakamālohiʻi moʻoni au ke u fetaulaki mo ia. Pea kapau na‘á ku ‘i mu‘a ‘iate ia, te u fufulu mo‘oni ‘a e lalo va‘é.’ Naʻe pehē ʻe ʻApu Sufyani: ʻPea naʻá ne kole ha tohi mei he Palōfita sallallaahu ʻalaihi wasallam peá ne lau ia kiate ia, ko e ngaahi meʻa ʻi lotó ko e; 'Pisimilahi 'o Rahimi Rahimi. Meia Muhammad, sevaniti 'a Allah mo 'Ene Talafekau, kia Heraclius, Tu'i 'o e kau Loma, Malu kiate kinautolu 'oku nau muimui ki he ngaahi fakahinohino. Pea mei ai, 'oku ou ui mo'oni koe 'aki 'a e ui 'o e 'Isilami. Hu ki he Islam pea te ke malu. Hu ki he Islam pea 'e totongi tu'o ua koe 'e Allah. Kaekehe, kapau te ke veiveiua pea te ke fua leva 'a e ngaahi angahala 'a e pule'anga Arisiyyiin -Erapa-. Mo e; -'I he tohi ko ia, na'a ne tohi 'a e ngaahi lea 'a Allah, QS Alu 'Imran veesi 63- 'a ia 'oku 'uhinga: -''E kakai 'o e tohi, tau -pipiki- ki ha sētesi -ko ha tu'utu'uni- 'oku 'ikai ha fakakikihi 'i hotau vaha'a mo kimoutolu, 'e 'ikai ke tau lotu kehe tukukehe 'a Allah pea 'e 'ikai ke tau fakafehokotaki ha me'a kehe mo kitautolu keheds mei he Allahs 'o hange ko ha taha 'e 'alu. Kapau te nau tafoki pea talaange kiate kinautolu: 'Vakai, ko kimautolu kuo mau fakamo'ulaloa -kia Allah-'. Naʻe pehē ʻe ʻApu Sufyani: ‘ʻI he ʻosi ʻa e Tuʻí ʻene fakamatalá naʻe fakafokifā pē kuo ʻi ai ha longoaʻa mei he kakai ʻi hono tafaʻakí mei he kau ʻōfisa Lomá pea naʻe toe lahi ange ʻenau longoaʻá pea naʻe ʻikai ke mahino kiate au ʻa e meʻa naʻa nau lea ʻakí. Pea naʻe fekauʻi leva ke mau hū ki tuʻa. ʻI heʻeku teu ke ʻalu mo hoku ngaahi kaungāmeʻá pea kuó u hiki mei heʻenau fakatahaʻangá ne u pehē ki hoku ngaahi kaungāmeʻá: ‘Ko e meʻa lahi moʻoni kuo fai ʻe he foha ko ʻeni ʻo ʻApu Kapisí. Ko e tu'i 'eni 'o e Bani Ashfar - kakai kili kulokula/Loma - 'a ia na'a ne hoha'a foki ki ai'. Na'e toe pehe 'e Abu Sufyan: 'By Allah, Na'a ku ongo'i ma'u pe 'a e fakamaa'i pea na'a ku falala lahi 'e lavame'a 'ene ngaahi me'a - 'ene lotu - kae 'oua kuo faifai pea fakaava 'e Allah hoku loto ke tali 'a e 'Isilami neongo kimu'a na'a ku fehi'a ki ai'.