حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال

[Hisyam bin Ammar] bize anlattı; [Hatim bin İsmail] bize anlattı; [Cafer bin Muhammed] bize [babasından] anlattı ki; "Bir keresinde [Cabir bin Abdullah'ı] görmeye geldim. Onunla karşılaştığımızda, insanların nasıl olduğunu sordu, sonra bana sordu. Ben de 'Ben Muhammed bin Ali bin Hüseyin'im' diye cevap verdim. Bunun üzerine elimi başıma koydu, üstümü ve altımı iliklerini açtı, sonra da omzunu göğsümün arasına koydu. O zamanlar ben henüz bir çocuktum ama yetişkinliğe ulaşmıştım. 'Hoş geldin, ne istersen sor' dedi. Kör olduğu için ona sordum. Namaz vakti gelinceye kadar, küçük olan seccadesinin üzerinde ayakta duruyordu; seccadenin kenarlarına topuklarını koyarsa seccade çekilirdi, şalı omuzlarından sarkıyordu ve bize dua ediyordu." Sonra ben sordum: 'Bize Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem'in Hac ibadetini nasıl yerine getirdiğini anlatın!' Bunun üzerine eliyle işaret etti ve dokuz parmağını uzatarak şöyle dedi: 'Şüphesiz Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem dokuz yıl Hac yapmadı, sonra onuncu yılda insanları Hac yapmaya çağırdı. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem Hac yaptı, sonra birçok insan Medine'ye geldi, hepsi Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ile bir araya gelmek ve onun gibi yapmak istiyordu. O da gitti, biz de onunla gittik. Dzul Hulaifa'ya vardığımızda Esma bint Umais, Muhammed bin Ebu Bekir'i doğurdu, bu yüzden ona 'Ne yapmalıyım?' diye soruldu. Sonra Esma'ya şöyle dedi: 'Yıkama yap, bezini sıkıca bağla ve ihrama gir.' Sonra Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem mescitte namaz kıldı, ardından Kaşva devesine bindi ve deve onu Sahra çölünde dimdik taşıdı. Cabir dedi ki: "Önünde, araç sürücüleri ve yayalar arasında, ayrıca sağında, solunda ve arkasında birçok insan gördüm. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem aramızdaydı, Kur'an ona indi ve onun tekvilini çok iyi biliyordu. O ne yaparsa biz de aynısını yaparız. Teâlâlık sesini yükselterek şöyle dedi: 'Ey Allah'ım, senin çağrını yerine getiriyorum. Senin çağrını yerine getiriyorum, senin çağrını yerine getiriyorum. Senin ortağın yoktur, senin çağrını yerine getiriyorum. Şüphesiz ki övgü, zevk ve mülk yalnızca sana aittir, senin ortağın yoktur.'" İnsanlar da okudukları ayetlerle birlikte seslerini yükselttiler ve Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam) onların davranışları hakkında hiçbir şey söylemedi. Peygamberimiz (sallallahu aleyhi ve sallam) telbiyesini okumaya devam etti. Cabir (radıyallahu anhu) tekrar dedi ki: "Bizim amacımız sadece Hac yapmaktır ve Umre hakkında henüz bir şey bilmiyoruz. Onunla birlikte Beytullah'a vardığımızda, hemen rükûyu (tavafın başlangıcını) öptü, sonra üç tur koştu ve diğer dört turu normal bir şekilde yürüdü. Sonra İbrahim'in makamına gitti ve şu ayeti okudu: 'İbrahim makamını namaz kılın.'" Ayrıca kendisini Makam İbrahim ile Beytullah (Kâbe) arasına yerleştirdi. Babam dedi ki: 'Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'den naklettiğimi bilmiyorum ama Peygamber (sallallahu aleyhi ve sellem) iki rekat namazda (Makam İbrahim'de) Kafirun ve İhlas surelerini okudu. Sonra Beytullah'a döndü, rükûyu (tavafın başlangıcını) öptü, sonra Safa tepesine doğru Kabe kapısından çıktı. Şafa'ya yaklaştığında ise 'Şüphesiz Şafa ve Merve, Allah'ın işaretlerindendir, biz Allah'ın başlattığıyla başlarız' diye okudu.' Şafa'dan namaza başladı, sonra Kâbe'yi görene kadar tepeye çıktı, ardından tekbir, tahlil ve tahmid yaparak şöyle dedi: "Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur. Mülk O'nundur, hamd O'nundur. O, dirilten de öldüren de, her şeye kadir olandır. Allah'tan başka ilah yoktur, O tektir, ortağı yoktur, vaadini yerine getirir, kullarına yardım eder ve bütün toplulukları tek başına alt eder." Sonra okumalar arasında dua etti, ardından okumayı üç defa tekrarladı. Sonra Merve'ye indi, bacakları düz olduğunda vadinin ortasında koşarak ilerledi. Bacakları yükselince Merve'ye varana kadar yürüdü. Merve'de Şafa'da yaptıklarını yaptı. Merve'deki tavafı bittiğinde şöyle dedi: "Eğer arkamda duran şeye doğru bakıyor olsaydım, kurbanı (al hadyu) getirmezdim ve onu Umre yapardım. Sizden kim kurban getirmezse, onu kabul etsin ve ibadet etsin." Böylece Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ve kurban getirenler hariç herkes tahalul oldu ve saçlarını kısalttı. Sonra Surakah bin Malik bin Cü'syum ayağa kalktı ve dedi ki: "Ey Allah'ın Resulü, bu bu yıla mı yoksa sonsuza dek mi geçerli?" (Rivayet eden) dedi ki; 'Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem parmaklarını birbirine kenetleyerek şöyle cevap verdi: 'Umre, Hac'ın bir parçasıdır (hac tamattu), böyle yapılır.' Bunu iki kez söyledikten sonra şöyle dedi: 'Hayır (bu sadece bu yıla özgüdür), sonsuza dek geçerlidir.' (Rivayet eden) dedi ki: 'Ali radıyallahu anh, Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem'in devesiyle geldi ve orada renkli elbiseler giymiş ve göz alıcı gözlerle duran Fatıma'yı buldu. Ali onu azarladı, bunun üzerine Fatıma şöyle dedi: 'Babam (Peygamberimiz sallallahu aleyhi ve sellem) bana bunu yapmamı söyledi.' Ali radıyallahu anh Irak'ta iken şöyle buyurmuştur: "Sonra Allah'ın Resulü sallallahu aleyhi ve sellem'den tavsiye almak için gittim ve Fatıma'nın yaptıklarından şikayet ettim, ki ben bunları inkar ettim. Bunun üzerine şöyle cevap verdi: 'O (Fatıma) haklı, o haklı. Sen önce Hac yapmak istediğinde ben ne demiştim?' Ali şöyle cevap verdi: 'Dedim ki: 'Ey Allah'ım, Resulünün sallallahu aleyhi ve sellem'in yükselttiği sesi ben de yükseltiyorum.' O da şöyle dedi: 'Gerçekten ben bir kurban getirdim, bu yüzden tahallul'a katılma.' (Rivayet eden) dedi ki: Ali'nin Yemen'den getirdiği ve Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem'in Medine'den getirdiği kurbanların sayısı yüz idi. Sonra Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ve kurban getirenler hariç herkes başlarını bir araya getirdi ve saçlarını kısalttı." Tarviye günü geldiğinde hepsi Mina'ya gittiler ve Hac niyetlerini haykırdılar. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem bir araca bindi ve orada öğle, ikindi, akşam, yatsı ve sabah namazlarını kıldı. Sonra güneş doğana kadar bir süre bekledi, ardından Meşeril'de kubbenin kurulmasını emretti; haram olduğu için Namirah'a dikildi. Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem daha sonra Kureyş'in her zamanki gibi yürüdü, ancak Meşeril Haram veya Muzdalifah'ta durdu. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem onun Arafat'a varmasına izin verdi. Namirah'ta kurulan kubbeye yaklaştığında orada durdu. Güneş batınca devesini (Kaşva) getirmelerini emretti ve vadinin dibine varana kadar devesine bindi. Sonra kalabalığa şöyle vaaz verdi: "Şüphesiz kanınız, malınız, şerefiniz ve mutluluğunuz (şanınız) haramdır; tıpkı bugün, ayınızda ve ülkenizde haram olduğu gibi. Unutmayın ki, cahiliyenin bütün şeyleri ayaklarımın altında alçaltılmıştır. Cahiliyenin kanı alçaltılmıştır ve ilk hor gördüğüm kan, Rabi'ah bin Harith'in (daha önce Beni Sa'ad'dan süt istemiş ve Hudzeil tarafından öldürülmüş olan) kanıdır. Cahiliye faizi kaldırılmıştır; ilk kaldırdığım faiz ise bizim faizimiz, yani Abbas bin Abdülmuthallib'in faiziydi. Hepsi kaldırılmıştır. Öyleyse Allah'tan kadınlardan korkun, çünkü onları Allah'ın emriyle eş aldınız ve Allah'ın sözüyle farzı helal kıldınız. Aslında, onlara karşı hakkınız, sevmediğiniz başka kişilerin yatağınızda yatmasına izin vermemeleridir. Eğer eşleriniz bunu yaparsa, onları canlarını yakmayacak bir darbeyle cezalandırın." Ve onlar da sizin için rızık sağlasınlar ve sizi güzelce giydirsinler. Size iki şey bırakıyorum ki, bunlara bağlı kalırsanız sapmazsınız: Allah'ın Kitabı ve bana karşı sorumlusunuz. Peki ne söylemek istersiniz?' Onlar şöyle cevap verdiler: 'Şahitlik ederiz ki, sen tebliğ ettin, işleri yerine getirdin ve nasihat verdin.' Bunun üzerine Bilal, parmağını göğe doğru uzatarak şöyle dedi: 'Ey Allah, gözet! Ey Allah, şahit!' Bunu üç defa söyledi. Sonra Bilal ezan okudu, ikamet etti, sonra öğle namazını kıldı. (Bundan sonra) Bilal tekrar ikamete döndü, sonra ikindi namazını kıldı ve ikisi arasında başka namaz kılmadı. Sonra Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem aracını vakfın yerine kadar sürdü. Sonra devesine bindi (devenin karnını tarlaya değdirerek) ve önüne bir yürüyüş ipi koydu, sonra kıbleye döndü. Güneş batıncaya ve sarımsı ışık biraz dağılıp güneşin küresi batıncaya kadar vukuf yapmaya devam etti. Sonra Usame bin Said'i sırtına alıp yola çıktı. Kaşva'yı da dizginlerle bağladı, böylece başı bindiği aracın ayaklarının dibine neredeyse değiyordu. Sağ eliyle işaret ederek, "Ey insanlar, sakin olun, sakin olun!" dedi. Devesinin dizginlerini her gerdiğinde biraz gevşetti, böylece deve biraz yükseldi. Sonra Muzdalifa'ya vardı ve orada bir ezan ve iki ikametle akşam ve yatsı namazlarını kıldı. İki namaz arasında başka namaz kılmadı. Sonra sabaha kadar uzandı. Şafak vakti geldiğinde bir ezan ve bir ikametle sabah namazını kıldı. Sonra Kaşva'ya binip Meş'aril Haram'a kadar gitti, sonra tepeye tırmanıp Allah'ı övdü (bertahmid), O'nu yüceltti (bertakbir) ve O'nu tasdik etti (bertahlil). Güneş tamamen aydınlanıncaya kadar abdest almaya devam etti, sonra güneş doğmadan ayrıldı. Yanında Fadl bin Abbas'ı (saçları güzel, teni beyaz ve yakışıklı bir adam) taşıyordu. Peygamber sallallahu aleyhi ve sellem ayrılırken, koşan kadınların yanından geçti, onlara baktı ve sonra elini diğer tarafa uzattı. Bu sırada Fadl yüzünü diğer tarafa çevirdi. Muhassar'a vardığında biraz ilerledi, sonra Kubra türbesine (Akabe) kestirme yoldan gitti ve hemen ağacın yanındaki cumreye ulaştı. Sonra sapanla atılan taşlar kadar büyük yedi taşı, her atışta tekbir getirerek vadinin ortasından attı. Sonra kurbanlık hayvanların kesildiği yere gitti. Orada kendisi altmış üç kurbanlık hayvan kesti ve geri kalanını kurbanlık hayvanlarla birlikte Ali'ye verdi. Sonra kestiği her kurbanlık hayvandan bir parça et ayırıp bir kazana koyup pişirilmesini emretti. Resulullah ve Ali de yediler ve sosundan içtiler. Sonra Resulullah sallallahu aleyhi ve sellem Kâbe'ye (Tavaf İfade'yi yapmak için) gitti, sonra Mekke'de öğle namazını kıldı ve Zemzem suyu toplayan Beni Abdülmelib'in yanına geldi. "Alın bunu, ey Beni Muttelib. Eğer insanlar size su vermekte sizi geçmeselerdi, bunun için sizinle kavga ederdim" dedi. Sonra ona sallallahu aleyhi ve sellem bir kova verdiler ve o da ondan içti.