Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)



- Allah Asma’ul husnaa Al Muhyi
Hadith Search Results :
Total Hadith : 1
Hadith Representative
Al Muhyi
Imam Ibnu Majah : 3065

حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عَمَّارٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ حَدَّثَنَا جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَدَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَيْهِ سَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ الْحُسَيْنِ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَحَلَّ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ حَلَّ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى فَجَاءَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبَيْهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَانِبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنَا عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا وَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ فَأَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ بِمِثْلِ عَمَلِهِ فَخَرَجَ وَخَرَجْنَا مَعَهُ فَأَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ قَالَ جَابِرٌ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ بَيْنَ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلُ ذَلِك وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلُ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ مَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ قَامَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ فَقَالَ{ وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى }فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ إِلَّا ذَكَرَهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ وَ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الْبَيْتِ فَاسْتَلَمَ الرُّكْنَ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ{ إِنَّ الصَّفَا وَالْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ }نَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَكَبَّرَ اللَّهَ وَهَلَّلَهُ وَحَمِدَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ يُحْيِي وَيُمِيتُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ وَقَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ فَمَشَى حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ رَمَلَ فِي بَطْنِ الْوَادِي حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا يَعْنِي قَدَمَاهُ مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا فَلَمَّا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ قَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحْلِلْ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ الْهَدْيُ فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ هَكَذَا مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدِ الْأَبَدِ قَالَ وَقَدِمَ عَلِيٌّ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا عَلِيٌّ فَقَالَتْ أَمَرَنِي أَبِي بِهَذَا فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ فِي الَّذِي صَنَعَتْهُ مُسْتَفْتِيًا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الَّذِي ذَكَرَتْ عَنْهُ وَأَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتُ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَإِنَّ مَعِي الْهَدْيَ فَلَا تَحِلَّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي جَاءَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْمَدِينَةِ مِائَةً ثُمَّ حَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ وَتَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى أَهَلُّوا بِالْحَجِّ فَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِمِنًى الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالصُّبْحَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ فَضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ أَوْ الْمُزْدَلِفَةِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَرَكِبَ حَتَّى أَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ فَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا وَإِنَّ كُلَّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ تَحْتَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَأَوَّلُ دَمٍ أَضَعُهُ دَمُ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُهُ رِبَانَا رِبَا الْعَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانَةِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَإِنَّ لَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَمْ تَضِلُّوا إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابَ اللَّهِ وَأَنْتُمْ مَسْئُولُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُبُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ بِلَالٌ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ بْنَ زَيْدٍ خَلْفَهُ فَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ الْقَصْوَاءَ بِالزِّمَامِ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ ثُمَّ أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ فَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَرَقِيَ عَلَيْهِ فَحَمِدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا ثُمَّ دَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ ال

Atubuulidde [Hisyam bin Ammar]; atubuulidde [Hatim bin Isma’il]; atubuulidde [Ja’far bin Muhammad] okuva eri [kitaawe], yagamba; ‘Lumu najja okulaba [Jabir bin Abdullah]. Bwe twamusisinkana, yabuuza abantu bwe bali, okutuusa lwe yambuuza. Bwentyo ne nziramu nti; 'Nze Muhammad bin Ali bin Husain'. Bwatyo yanteeka omukono ku mutwe nga bw’asumulula obukomo bwange obw’okungulu n’obw’okunsi, olwo n’ateeka ekibegabega kye wakati w’ekifuba kyange era mu kiseera ekyo nnali nkyali mwana muto nga ntuuse mu bukulu. Yagambye nti; 'Mwaniriziddwa, buuza kyonna ky'oyagala'. Namubuuza kubanga yali muzibe wa maaso. Okutuusa ekiseera ky’okusaba lwe kyatuuka, yali ayimiridde ku kitanda kye eky’okusaba, singa yateeka ebisinziiro bye ku mabbali g’ekitanda ky’okusaba, ekyandisika olw’obutono bw’akatandaalo k’okusaba, ate nga n’akatambaala ke kawaniridde ku bibegabega bye era n’asaba ng’atukulembera.’ Awo ne mbuuza nti; ‘Tubuulire engeri Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam gye yakola Hijja! ' Bwatyo n'akola akabonero n'omukono gwe n'agolola engalo ze omwenda, n'agamba nti; ‘Mazima Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam teyagenda ku Hijja okumala emyaka mwenda, olwo n’ayita abantu okukola Hijja mu mwaka ogw’ekkumi. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yagenda ku Hijja, olwo abantu bangi nebajja e Madina, bonna baali baagala okukuŋŋaana ne Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bakole nga bweyakola. Bwatyo n’agenda, naffe ne tugenda naye. Bwe twatuuka e Dzul Hulaifah, Asma’ bint Umais yazaala Muhammad bin Abu Bakr, kale n’asindikibwa okubuuza; ‘Nkole ntya? ' Awo n'agamba Asma nti: 'Naaba ogisibe bulungi n'olugoye oyingire ihram'. Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’asaala mu muzikiti olwo n’avuga engamiya ya Qashwa, era engamiya n’eyimirira butereevu ng’emusitula ku ddungu lya Sahara. Jabir yagambye nti; 'Nnalaba we nnali ndaba abantu bangi mu maaso ge, wakati w'abavuzi b'emmotoka n'abatembeeyi, nabo ku ddyo, ku kkono ne emabega we - abantu bangi baali balabika -. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam yali mu ffe, so nga Qur’an ekka gy’ali, era yali amanyi nnyo takwil yaayo. Kyonna ky’akola, naffe tukikola. Yasitula eddoboozi lye ery’okukkiriza Katonda omu ng’agamba nti: ‘Ntuukiriza omulanga gwo, ayi Allah. Ntuukiriza omulanga Gwo, Ntuukiriza omulanga Gwo. Tewali munno gy’oli, ntuukiriza omulanga Gwo. Mazima okutendereza, okunyumirwa n’obwakabaka bya Ggwe wekka, Tolina banne’. Abantu nabo baasitula amaloboozi gaabwe n’okusoma kwebaali basoma, era ye sallallaahu ‘alaihi wasallam teyayogera kintu kyonna ku bikolwa byabwe. Ye sallallaahu ‘alaihi wasallam yagenda mu maaso n’okusoma talbiyah ye’. Jabir radiallahu 'anhu nate yagamba nti; ‘Tetulina kigendererwa kyonna okuggyako okukola Hijja, era tetunnamanya ku Umrah. Bwe twatuuka naye e Baitullah, amangu ago n’asiiga -n’anywegera- Rukun -entandikwa ya Tawaf-, olwo n’adduka laapu ssatu n’atambula mu ngeri eya bulijjo laapu endala ennya. Olwo n’agenda ewa Maqam Ibrahim, ng’asoma aya eno: ‘Era Maqam Ibrahim mufuule ekifo eky’okusaaliramu’. Era yeeteeka wakati wa Maqam Ibrahim ne Baitullah -Kaaba-. -Taata yagamba nti; - 'era simanyi okujjako nga yakyogerako okuva ku Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam, nti Nabbi yasoma suura Al Kaafiruun ne Al Ikhlaash mu swala za raka' ebbiri -ku Maqam Ibrahim-. Olwo n’adda ewa Baitullah, olwo n’asika - n’anywegera oba n’alamusa - Rukun - entandikwa ya Tawaf -, olwo n’afuluma mu mulyango gwa - Kaaba - ng’ayolekera olusozi Shafa. Era bwe yasemberera Shafa, yasoma nti: ‘Mazima Shafa ne Marwa bye bimu ku bubonero bwa Allah, tutandika -sa’i- n’ebyo Allah Subhanahu Wa Ta’ala by’atandise’. Yatandika okukola esswala okuva e Safa, oluvannyuma n’alinnya olusozi okutuusa lwe yasobola okulaba Kaaba, olwo n’agamba takbir, tahlil ne tahmid ng’agamba nti: ‘Tewali katonda yenna okuggyako Allah yekka atalina babeezi. Gy’ali obwakabaka era gy’ali n’okutendereza kwonna. -Ye- ye Muyinza w’ebintu byonna awa obulamu n’Omuyinza w’ebintu byonna atta, era y’alina amaanyi gonna ku buli kintu. Tewali musambwa gwonna okuggyako Allah yekka, atalina munne, atuukiriza ebisuubizo bye, ayamba abaddu be era awangudde ebibinja byonna yekka’. Oluvannyuma yasaba wakati w’okusoma, oluvannyuma n’ayogera okusoma emirundi esatu. Olwo n’aserengeta e Marwa, ng’atambula amagulu bwe bwe gaba gagoloddwa, n’adduka wakati mu kiwonvu. Amagulu bwe bwe gaalinnye, n’atambula okutuusa lwe yatuuka e Marwa. E Marwa yakola bye yakola e Shafa. Era Tawaf ye bwe yakoma e Marwa, yagamba nti: ‘Singa nali ntunudde mu ekyo kye nnali emabega, olwo sandikulembedde nsolo esaliddwa -al hadyu-, era nnandigifudde Umrah. Omuntu yenna mu mmwe ataaleeta nsolo ya ssaddaaka, olwo mukkirize era mugifuule ekikolwa eky’okusinza’. Kale buli omu yali tahallul n’afunza enviiri okujjako Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abantu abaaleeta ebisolo ebisaliddwa. Awo Suraqah bin Malik bin Ju’syum n’ayimirira n’agamba nti; "Ayi Omubaka wa Allah, kino kikwata ku mwaka guno, oba emirembe gyonna?" -Omunyumya- yagamba; ‘Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yayunga engalo ze n’engalo ze n’addamu nti: ‘Umrah eyingizibwa mu Hijja - hajj tamattu’ - eno y’engeri gy’ekolebwamu’. Yakyogera emirundi ebiri n'oluvannyuma n'agamba nti: 'Nedda - kino kikwata ku mwaka guno gwokka - naye emirembe gyonna''. -Omunyumya- yagamba; 'Ali radliallahu 'anhu yajja n'engamiya -al hadyu- Nabbi sallallaahu 'alaihi wasallam, olwo n'asanga Fatima, omu ku bantu eyali ayimiridde wakati mu kwambala engoye eza langi n'okusiba amaaso. Ali yamunenya, bwatyo Fatimah n’agamba nti; ‘Taata wange - Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam - yangamba okukola kino’. Ali radiallahu 'anhu yakigamba nga ali mu Iraq nti: 'Awo nagenda okusaba Omubaka wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam amagezi ne nneemulugunya ku bikolwa bya Fatimah bye neegaana. Kale n’addamu nti: ‘Ye - Fatimah - mutuufu, mutuufu. Nga oyagala kusooka kukola Hijja nagamba ki? ' Ali yaddamu nti; ‘Nze nnagamba nti; ‘Ayi Allah, nnyimusa eddoboozi eryassibwa Omubaka wo sallallaahu ‘alaihi wasallam’. Yagamba nti: ‘Mazima ddala, naleeta ensolo eya ssaddaaka, kale temwetaba mu tahallul’. -Omunyumya- yagamba; Omuwendo gw’ebisolo eby’okusaddaaka Ali bye yaleeta okuva e Yemen era Nnabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bye yaleeta okuva e Madiina gwali kikumi. Olwo buli omu n’ateeka emitwe gye wamu n’afunza enviiri okuggyako Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’abantu abaaleeta ebisolo eby’okusaddaaka. Olunaku lwa Tarwiyah bwe lwatuuka bonna ne bagenda e Mina ne baleekaana nga bagenderera Hijja. Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam yalinnya mmotoka, era eyo gye yakolera esswala z’emisana, Asr, Maghrib, Isha’ ne Fajr. Olwo lindeko katono okutuusa enjuba lw’evaayo, olwo olagire dome esimbibwe mu Mash’aril, ye haram, kale esimbibwa mu Namirah. Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam olwo n’atambula nga aba Quraysh bwe batera okutambula, naye n’akoma ku Mash’aril Haram oba Muzdalifah. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam yamukkiriza okutuuka e Arafat. Era bwe yasemberera ekibumbe ekyali kizimbibwa e Namira, n’akoma awo. Enjuba bwe yagwa, yalagira eŋŋamira ye - Qashwa - ereetebwe, olwo n’agivuga okutuusa lwe yatuuka wansi mu kiwonvu. Awo n’abuulira abantu nti: ‘Mazima omusaayi gwammwe, obugagga bwammwe, ekitiibwa n’essanyu - ekitiibwa kyammwe - haram nga bwekiri haram ku lunaku luno, mu mwezi gwammwe ne mu nsi yammwe, jjukira, mazima ebintu byonna ebya jahiliyyah biswazibwa wansi w’ebigere byange, omusaayi gwa jahiliyyah guswaziddwa era omusaayi gwe nasooka okunyooma gwali gwa Rabi’ah bin Harith - eyasooka yasaba eby’okweyimirizaawo okuva mu Bani Sa’ad nattibwa Hudzail-, amagoba ga jahiliyyah gaggyiddwawo so nga amagoba agasooka ge naggyawo gaali amagoba gaffe, kwe kugamba amagoba agaakolebwa Abbas bin Abdul Muthallib, gonna gaggyiddwawo. Kale mutye Allah okuva ku bakazi, kubanga mwabafudde abakyala n’ekiragiro kya Allah era mufudde farji mu mateeka n’ebigambo bya Allah. Mu butuufu eddembe lyo ku bo kwe kuba nti tebaleka bantu balala b’okyawa kwebaka mu buliri bwo. Bakyala bammwe bwe bakola kino, olwo mubakube ekikonde ekitaluma. Era nabo okukuwa ebyetaago n’okukwambaza mu ngeri ennungi. Nkulekera ebintu bibiri, bwe mubinywererako, temujja kubula, kwe kugamba Ekitabo kya Allah. Era ggwe ovunaanyizibwa gyendi. Olwo oyagala kwogera ki? ' Ne baddamu nti; 'Tuwa obujulizi nti mutuusizza, mukoze emirimu era muwadde amagezi. Bwatyo n’agamba ng’asonga olunwe mu bbanga nti: ‘Ayi Allah, laba! Ayi Allah, omujulizi'. Yakyogera emirundi esatu. Olwo Bilal n’ayogera omulanga, oluvannyuma iqamat, olwo n’akola esswala ya Zhuhur. -Oluvannyuma lw’ekyo- Bilal yaddayo mu qamat, olwo n’akola eswala ya Asr era teyakola sswala yonna wakati w’abo bombi. Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’avuga mmotoka ye okutuusa lwe yatuuka mu kifo kya wukuf. Awo n’atuula engamiya ye - olubuto lw’engamiya ne lukwata ku nnimiro - n’ateeka omuguwa ogutambulira mu maaso ge, olwo n’atunula mu Qibla. Yagenda mu maaso n’okukola wukuf okutuusa enjuba lwe yagwa era ekitangaala ekya kyenvu ne kisaasaana katono era omupiira gw’enjuba ne gubbira. Olwo n’akuba embizzi Usamah bin Said n’agenda. Era yasiba Qashwa n’emiguwa, omutwe katono gukwate ku musingi gw’amagulu g’emmotoka gye yali atambulira. Bwe yali akola akabonero n’omukono gwe ogwa ddyo, yagamba nti: ‘Mmwe abantu, mukkakkamu, mukkakkamu! ’ Buli lwe yagolola enkoba z’engamiya ye, yawummulangako katono eŋŋamira n’esituka katono. Olwo n’atuuka e Muzdalifah, oluvannyuma n’akola esswala ya Maghrib ne Isha’ eyo ng’alina omulanga gumu ne iqamat bbiri. Era teyakola ssaala yonna wakati w’abo bombi. Olwo n’agalamira sallallaahu ‘alaihi wasallam okutuusa ku makya. Yassaako esswala y’enjuba bwe kyamutegeera bulungi nti obudde bukya, nga waliwo omulanga gumu ogw’okusaala ne iqamat emu. Olwo n’alinnya Qashwa okutuusa lwe yatuuka e Mash’aril Haram, olwo n’alinnya olusozi n’atendereza Allah -bertahmid-, n’amugulumiza -bertakbir- n’amukakasa -bertahlil-. Yagenda mu maaso n’okukola Wukuf okutuusa enjuba lwe yayaka ddala, oluvannyuma n’avaawo ng’enjuba tennavaayo. Yabadde asitudde Fadl bin Abbas - omusajja alina enviiri ennungi, olususu olweru ate nga mulungi - ku mugongo. Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam bwe yali agenda, yayita ku bakazi abaali badduka, bwatyo n’abatunuulira n’oluvannyuma n’ateeka omukono ku ludda olulala. Mu kiseera ekyo, Fadl yakyusa ffeesi ye n’agitunuulira oludda olulala. Nga atuuse e Muhassar, yasenguka katono olwo n’akwata ekkubo erimpi okutuuka ku Kubra -Aqabah- Jumrah, era amangu ago n’atuuka ku Jumrah eyali ku mabbali g’omuti. Olwo n’asuula amayinja musanvu nga buli kusuula kuliko takbir, -nga galimu- amayinja amanene ng’amayinja agava mu ssasi. N’agisuula okuva mu lubuto lw’ekiwonvu. Oluvannyuma yagenda mu kifo awasalirwa ensolo eza ssaddaaka. Eyo gye yasala ensolo enkaaga mu ssatu ye kennyini, n’akwasa Ali ebisigadde wamu n’ebisolo eby’okusaddaaka. Awo n’alagira nti ekitundu ky’ennyama ekyo kiteekebwe ku bbali okuva ku buli nsolo ey’okuweebwayo ssaddaaka, oluvannyuma ne bagiteeka mu kibya, oluvannyuma ne bagifumba. Rasulullah ne Ali nabo balya ne banywa ssoosi. Olwo Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam n’agenda e Kaaba - okukola Tawaf Ifadhah -, olwo n’akola esswala y’emisana mu Makkah n’ajja ewa Bani Abdul Muththalib abaali bakung’aanya amazzi ga Zamzam. Yagamba nti: ‘Kitwale, ggwe Bani Muthtalib. Singa abantu tebaakusukkulumye ku kukuwa ekyokunywa kyo, nandibadde nkilwanirira naawe'. Olwo nebamuwa sallallaahu ‘alaihi wasallam ekibbo, n’akinywamu.’

Hadith Corroboration :